Η μαθηματική ανατομία ενός ρήτορα: Ο Αβραάμ Λίνκολν μαθητής του Ευκλείδη!

 

Ο Αβραάμ Λίνκολν επηρεάστηκε βαθιά από τον Ευκλείδη, υιοθετώντας τις μαθηματικές του μεθόδους για να ακονίσει την πολιτική του σκέψη και τη ρητορική του δεινότητα. Η επιρροή αυτή ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της νομικής του εκπαίδευσης, όταν συνειδητοποίησε ότι δεν κατανοούσε πλήρως τη σημασία της λέξης «αποδεικνύω» (demonstrate). Για να τη μάθει, αποσύρθηκε στο σπίτι του πατέρα του μέχρι να είναι σε θέση να αποδείξει οποιαδήποτε πρόταση από τα έξι βιβλία των Στοιχείων του Ευκλείδη με την πρώτη ματιά.

Ο Ευκλείδης επηρέασε την πολιτική σκέψη του Λίνκολν με τους εξής τρόπους:

Η μέθοδος της «εις άτοπον απαγωγής»: Ο Λίνκολν χρησιμοποίησε αυτή τη μαθηματική τεχνική για να αντικρούσει το δικαίωμα της δουλείας. Επιχείρησε να αποδείξει ότι αν ένας άνθρωπος (Α) έχει το δικαίωμα να υποδουλώσει έναν άλλον (Β) βάσει κάποιου χαρακτηριστικού (όπως το χρώμα του δέρματος ή η ευφυΐα), τότε με την ίδια λογική ο Β θα μπορούσε να υποδουλώσει τον Α αν υπερείχε εκείνος στο ίδιο χαρακτηριστικό. Αυτό οδηγούσε σε μια αντίφαση όπου ο ίδιος άνθρωπος θα ήταν ταυτόχρονα δούλος και δυνάστης, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι κανένας άνθρωπος δεν έχει το δικαίωμα να υποδουλώνει άλλον.

Πολιτικά αξιώματα και ορισμοί: Ο Λίνκολν θεωρούσε τις αρχές του Τόμας Τζέφερσον ως τους «ορισμούς και τα αξιώματα μιας ελεύθερης κοινωνίας». Στις πολιτικές του αντιπαραθέσεις, όπως με τον Στέφεν Ντάγκλας, υποστήριζε ότι αν κάποιος αρνηθεί αυτά τα «εθνικά αξιώματα», κάθε λογική επιχειρηματολογία καθίσταται αδύνατη.

Συσσωρευτική επιχειρηματολογία: Όπως οι προτάσεις του Ευκλείδη χτίζονται η μία πάνω στην άλλη, έτσι και τα πολιτικά επιχειρήματα του Λίνκολν αναπτύσσονταν σταδιακά, με κάθε ιδέα να βασίζεται σε μια προηγούμενη σταθερή βάση.

Επαναπροσδιορισμός της Ισότητας (Ομιλία στο Γκέτισμπεργκ): Στην ιστορική του ομιλία το 1863, ο Λίνκολν μετέτρεψε την έννοια της ισότητας από ένα «αυταπόδεικτο αξίωμα» (όπως αναφερόταν στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας) σε μια «πρόταση» (proposition)που το έθνος έπρεπε να αποδείξει στην πράξη μέσα από τον Εμφύλιο Πόλεμο.

Συνολικά, ο Ευκλείδης παρείχε στον Λίνκολν ένα «λογικό οπλοστάσιο» που του επέτρεψε να κερδίζει πολιτικές μάχες όχι μέσω προσωπικών προσβολών, αλλά μέσω αδιάσειστης λογικής απόδειξης.

Πηγή είναι το βιβλίο με τίτλο «Proof: The Uncertain Science of Certainty»του Adam Kucharski.