Σαν σήμερα, στις 11 Αυγούστου 1995 έφυγε από τη ζωή ο Αλόνζο Τσερτς (Alonzo Church), ένας από τους σημαντικότερους λογικούς και μαθηματικούς του 20ού αιώνα, ο άνθρωπος που συνέβαλε όσο λίγοι στη διαμόρφωση των θεωρητικών θεμελίων της σύγχρονης πληροφορικής.
Γεννημένος το 1903 στην Ουάσινγκτον των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Τσερτς σπούδασε και αργότερα δίδαξε στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, όπου εξελίχθηκε σε κορυφαία μορφή της μαθηματικής λογικής. Όσοι τον γνώρισαν μιλούσαν για έναν άνθρωπο εξαιρετικά αυστηρό στη σκέψη, με απόλυτη αφοσίωση στην ακρίβεια και τη λογική συνέπεια.
Η προσήλωσή του στην τυπική λογική δεν περιοριζόταν μόνο στην έρευνά του αλλά επηρέαζε και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν την καθημερινότητα. Λέγεται ότι απέφευγε τις ασαφείς ή αποσπασματικές δηλώσεις, επειδή θεωρούσε ότι δεν είχαν πραγματικό λογικό περιεχόμενο. Για παράδειγμα, δύσκολα θα τον άκουγε κανείς να λέει απλώς «βρέχει». Το αν έβρεχε ή όχι σε μια δεδομένη στιγμή δεν ήταν, από μόνο του, το ουσιαστικό στοιχείο. Αυτό που είχε σημασία ήταν η λογική ακολουθία των γεγονότων. Έτσι, θα προτιμούσε να πει κάτι όπως: «Πρέπει να αναβάλω την αναχώρησή μου για την Τρίτη Οδό, δεδομένου ότι βρέχει, γεγονός που μπορώ να διαπιστώσω κοιτάζοντας από το παράθυρο».
Ανάλογη ήταν και η σχολαστικότητά του στην ακαδημαϊκή ζωή. Οι φοιτητές του θυμούνταν ένα ιδιαίτερο τελετουργικό που προηγούνταν κάθε διάλεξης. Πριν αρχίσει το μάθημα, αφιέρωνε περίπου δέκα λεπτά στο να καθαρίσει σχολαστικά τον μαυροπίνακα, ακόμη κι αν οι προηγούμενοι καθηγητές τον είχαν ήδη σβήσει γνωρίζοντας τη συνήθειά του. Συχνά χρησιμοποιούσε νερό, σαπούνι και βούρτσα, μέχρι να βεβαιωθεί ότι η επιφάνεια ήταν απολύτως καθαρή. Στη συνέχεια ακολουθούσαν αρκετά λεπτά απόλυτης σιωπής, μέχρι να στεγνώσει ο πίνακας και να είναι έτοιμος να δεχθεί τις μαθηματικές του ιδέες.
Πίσω από αυτές τις ιδιόρρυθμες αλλά γοητευτικές συνήθειες κρυβόταν ένας επιστήμονας που αναζητούσε με πάθος την απόλυτη σαφήνεια. Το μεγάλο ερώτημα που τον απασχόλησε ήταν: Τι σημαίνει πραγματικά «υπολογίζω»; Σήμερα η ερώτηση μοιάζει αυτονόητη, όμως στις αρχές του 20ού αιώνα κανείς δεν είχε καταφέρει να την απαντήσει με μαθηματική ακρίβεια.
Τη δεκαετία του 1930 ο Τσερτς ανέπτυξε τον περίφημο λ-λογισμό (lambda calculus), ένα αφηρημένο μαθηματικό σύστημα που αρχικά φαινόταν να αφορά μόνο λίγους ειδικούς. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, αποδείχθηκε ότι επρόκειτο για μία από τις πιο σημαντικές ιδέες στην ιστορία της πληροφορικής. Σήμερα ο λ-λογισμός βρίσκεται στη βάση πολλών γλωσσών προγραμματισμού και θεωρείται θεμελιώδες εργαλείο της θεωρητικής επιστήμης υπολογιστών.
Το 1936 διατύπωσε τη διάσημη Θέση του Τσερτς (Church's Thesis), σύμφωνα με την οποία κάθε διαδικασία που μπορεί να εκτελεστεί μηχανικά βήμα προς βήμα μπορεί να περιγραφεί από ένα κατάλληλο μαθηματικό μοντέλο υπολογισμού. Η ιδέα αυτή έγινε ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της θεωρίας της υπολογισιμότητας.
Την ίδια περίπου εποχή, ένας νεαρός Βρετανός μαθηματικός, ο Άλαν Τούρινγκ, έφτασε στο Πρίνστον για να πραγματοποιήσει διδακτορικές σπουδές υπό την επίβλεψή του. Η συνάντηση των δύο ανδρών υπήρξε ιστορική. Ο Τούρινγκ ανέπτυξε τη θεωρία των περίφημων «μηχανών Τούρινγκ», ενώ ο Τσερτς συνέχιζε να εργάζεται πάνω στη φύση των υπολογισμών. Από διαφορετικές αφετηρίες κατέληξαν στο ίδιο εντυπωσιακό συμπέρασμα: υπάρχουν προβλήματα που κανένας υπολογιστής, όσο ισχυρός κι αν είναι, δεν θα μπορέσει ποτέ να λύσει γενικά.
Ο Τσερτς απέδειξε επίσης ότι δεν υπάρχει καθολική μέθοδος για την επίλυση όλων των προβλημάτων της λογικής πρώτης τάξης. Η ανακάλυψη αυτή αποκάλυψε για πρώτη φορά τα εγγενή όρια της μαθηματικής σκέψης και των αλγορίθμων, δείχνοντας ότι ακόμη και τα μαθηματικά έχουν σύνορα που δεν μπορούν να ξεπεραστούν.
Πέρα από την έρευνα, υπήρξε και σπουδαίος δάσκαλος. Μεταξύ των 31 διδακτορικών φοιτητών του συγκαταλέγονται μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της λογικής και της πληροφορικής, όπως ο Άλαν Τούρινγκ, ο Στίβεν Κλίνι και ο Ρέιμοντ Σμουλιαν. Παράλληλα, υπήρξε ιδρυτής του επιστημονικού περιοδικού Journal of Symbolic Logic, συμβάλλοντας καθοριστικά στην καθιέρωση της μαθηματικής λογικής ως ανεξάρτητου επιστημονικού κλάδου.
Όταν πέθανε στις 11 Αυγούστου 1995, το Διαδίκτυο μόλις άρχιζε να γίνεται μέρος της καθημερινής ζωής. Ωστόσο, οι θεωρητικές βάσεις πάνω στις οποίες στηρίχθηκε ο ψηφιακός κόσμος είχαν ήδη τεθεί εδώ και δεκαετίες από ανθρώπους όπως ο Αλόνζο Τσερτς.
Ίσως να μην έγινε ποτέ τόσο γνωστός στο ευρύ κοινό όσο ο μαθητής του Άλαν Τούρινγκ. Όμως κάθε φορά που ένας υπολογιστής εκτελεί ένα πρόγραμμα, κάθε φορά που ένας αλγόριθμος επεξεργάζεται πληροφορίες, ένα μικρό μέρος της κληρονομιάς του εξακολουθεί να λειτουργεί αθόρυβα στο παρασκήνιο. Για τον λόγο αυτόν, ο Αλόνζο Τσερτς δικαίως συγκαταλέγεται ανάμεσα στους μεγάλους αρχιτέκτονες της εποχής των υπολογιστών.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου