Ο Μάικλ Φαραντέι και το πιο εκρηκτικό κάθισμα της ζωής του!

 

Αγγλία, 1844.

Στις 28 Σεπτεμβρίου, μια τρομακτική έκρηξη συγκλονίζει το ανθρακωρυχείο Χάσγουελ, στην κομητεία Ντάραμ. Ενενήντα πέντε ανθρακωρύχοι χάνουν τη ζωή τους. Η τραγωδία συγκλονίζει τη βρετανική κοινωνία και οι αρχές ζητούν τη συνδρομή δύο κορυφαίων επιστημόνων της εποχής: του φυσικού και χημικού Μάικλ Φαραντέι και του γεωλόγου Τσαρλς Λάιελ.

Οι δύο άνδρες κατεβαίνουν στις σκοτεινές στοές του ορυχείου, εξετάζουν τα υπολείμματα της καταστροφής και προσπαθούν να καταλάβουν τι πήγε στραβά.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνουν στο σύστημα εξαερισμού. Άλλωστε, στα ανθρακωρυχεία της εποχής, ένα ανεπαίσθητο ίχνος εύφλεκτου αερίου μπορούσε να μετατρέψει μια συνηθισμένη εργάσιμη ημέρα σε κόλαση.

Κάποια στιγμή, ένας υπεύθυνος αποφασίζει να τους επιδείξει τον τρόπο με τον οποίο μετρούν την ταχύτητα του αέρα στις στοές.

Η μέθοδος είναι απλή. Αναφλέγει μια μικρή ποσότητα πυρίτιδας χρησιμοποιώντας ένα αναμμένο κερί και παρακολουθεί την κίνηση του καπνού.

Ο Φαραντέι παρατηρεί προσεκτικά. Ως ένας από τους σημαντικότερους πειραματικούς επιστήμονες της εποχής, αντιλαμβάνεται αμέσως πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει αυτή η πρακτική.

Αποφασίζει λοιπόν να κάνει μερικές ερωτήσεις.

— Πείτε μου, πού φυλάτε την πυρίτιδα;

— Μέσα σε έναν σάκο, κύριε. Καλά δεμένο!

— Μάλιστα. Και πού βρίσκεται αυτός ο σάκος;

Η απάντηση έρχεται με απόλυτη φυσικότητα:

— Μα... κάθεστε πάνω του, κύριε!

Ο Φαραντέι πετάγεται όρθιος σαν ελατήριο!

Οι άνθρωποι του ορυχείου, θέλοντας να περιποιηθούν τον διακεκριμένο επισκέπτη τους, του είχαν προσφέρει το πιο αναπαυτικό κάθισμα που μπορούσαν να βρουν: έναν σάκο γεμάτο πυρίτιδα!

Ο άνθρωπος που είχε αφιερώσει τη ζωή του στη μελέτη του ηλεκτρισμού, του μαγνητισμού και της ύλης βρέθηκε, χωρίς να το γνωρίζει, καθισμένος πάνω σε μια δυνητική βόμβα, ενώ σε μικρή απόσταση χρησιμοποιούσαν γυμνή φλόγα!

Όπως αφηγήθηκε αργότερα ο Λάιελ, ο Φαραντέι αντέδρασε έντονα και επέπληξε τους παρευρισκομένους για την απερισκεψία τους.

Το περιστατικό διασώθηκε χάρη στη γραπτή μαρτυρία του Λάιελ, το 1868, περίπου 24 χρόνια μετά την επίσκεψη στο ανθρακωρυχείο. Επομένως, ο διάλογος αποδίδεται εδώ σε ελεύθερη ανασύσταση, αλλά ο πυρήνας της ιστορίας είναι ιστορικά τεκμηριωμένος.

Η ειρωνεία;

Ο Φαραντέι είχε πάει στο ορυχείο για να ερευνήσει πώς σκοτώθηκαν 95 άνθρωποι από μια έκρηξη.

Και ανακάλυψε ότι, για να τον τιμήσουν, τον είχαν βάλει να καθίσει πάνω στα υλικά για την επόμενη!

Μερικές φορές, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για έναν επιστήμονα δεν είναι αυτό που αγνοεί η επιστήμη, αλλά αυτό που θεωρεί απολύτως φυσιολογικό ο άνθρωπος που του προσφέρει μια καρέκλα.

Πηγή: Charles Lyell, Reminiscences of Faraday (1868), όπως δημοσιεύτηκε στη βιογραφία The Life and Letters of Faraday του Henry Bence Jones (1870).