#Σανσημερα
Σαν σήμερα, το 1048, πέθανε ο Αμπού Αραϊχάν Μουχάμαντ ιμπν Αχμάντ αλ-Μπιρούνι. Υπήρξε μία από τις λαμπρότερες μορφές της ισλαμικής επιστήμης και ένας από τους μεγαλύτερους πολυμαθείς του Μεσαίωνα. Γεννήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 973 στο Καθ της Χορασμίας (σημερινό Ουζμπεκιστάν) και πέθανε στις 13 Δεκεμβρίου 1048 στη Γάζνα (σημερινό Αφγανιστάν).
Ήταν περσικής καταγωγής· το προσωνύμιο «αλ-Μπιρούνι» προέρχεται από την περσική λέξη birun («εκτός», «εκτός των τειχών») και πιθανότατα αναφέρεται στον τόπο γέννησής του, έξω από την οχυρωμένη πόλη. Από πολύ νωρίς έδειξε εξαιρετική κλίση στη γνώση και αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του στη μελέτη της φύσης, των μαθηματικών και του κόσμου.
Το έργο του αλ-Μπιρούνι καλύπτει ένα εντυπωσιακό εύρος επιστημών: μαθηματικά, αστρονομία, φυσική, γεωδαισία, γεωγραφία, ιατρική και ιστορία. Στα μαθηματικά συνέβαλε τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά, με έργα στην αριθμητική, στη θεωρία των λόγων, στους άρρητους αριθμούς, στην άλγεβρα, στη γεωμετρία και στην τριγωνομετρία. Μελέτησε κωνικές τομές, στερεομετρία, στερεογραφική προβολή και ανέπτυξε μεθόδους επίλυσης σφαιρικών τριγώνων. Διατύπωσε το θεώρημα των ημιτόνων στο επίπεδο και ασχολήθηκε ακόμη και με προβλήματα όπως η τριχοτόμηση της γωνίας, γνωρίζοντας τα όρια του κανόνα και του διαβήτη.
Ιδιαίτερα σημαντικές υπήρξαν οι συνεισφορές του στη γεωδαισία και τη γεωγραφία. Χρησιμοποιώντας τριγωνομετρικές μεθόδους, υπολόγισε την ακτίνα της Γης σε περίπου 6.339,6 χιλιόμετρα, τιμή εξαιρετικά ακριβή για την εποχή του και άγνωστη στη Δύση μέχρι τον 16ο αιώνα. Στο έργο του Κανών του Μασούντ κατέγραψε τις γεωγραφικές συντεταγμένες περίπου 600 τόπων, βασιζόμενος κυρίως σε προσωπικές μετρήσεις και, όπου χρειάστηκε, σε δεδομένα προηγούμενων επιστημόνων όπως ο αλ-Χουαρίζμι και ο Πτολεμαίος.
Στη φυσική ασχολήθηκε με την υδροστατική και μέτρησε με εντυπωσιακή ακρίβεια τα ειδικά βάρη διαφόρων μετάλλων, όπως ο χρυσός, ο άργυρος, ο μόλυβδος και ο υδράργυρος. Παρατήρησε επίσης ότι η ταχύτητα του φωτός είναι τεράστια σε σύγκριση με την ταχύτητα του ήχου, ενώ περιέγραψε τον Γαλαξία ως «συσσώρευση αναρίθμητων νεφελωδών άστρων».
Παράλληλα έγραψε πραγματείες για τη μέτρηση του χρόνου, τον αστρολάβο και έναν μηχανικό ημερολόγιο, συνδυάζοντας θεωρία και πρακτική εφαρμογή.
Ο Αλ-Μπιρούνι δεν ήταν μόνο σπουδαίος επιστήμονας, αλλά και άνθρωπος με οξύ πνεύμα και λεπτό χιούμορ. Χαρακτηριστικό είναι το γνωστό περιστατικό με τον σουλτάνο Μαχμούντ της Γάζνας, ο οποίος επιχείρησε να τον φέρει σε δύσκολη θέση ζητώντας του να προβλέψει από ποια πόρτα θα έφευγε. Ο αλ-Μπιρούνι, αντί να μαντέψει, έγραψε ήρεμα ότι ο σουλτάνος δεν θα φύγει από καμία από τις υπάρχουσες πόρτες — και πράγματι εκείνος διέταξε να ανοιχτεί νέα έξοδος. Το επεισόδιο αυτό αποτυπώνει την προσήλωσή του στη λογική και την επιστημονική σκέψη, ακόμη και απέναντι στην αυθαιρεσία της εξουσίας.
Ο ίδιος θεωρούσε μεγαλύτερη χαρά τη διόρθωση ενός λάθους παρά την απόκτηση πλούτου, στάση που συνοψίζει το πνεύμα της ζωής του.
Ο Αλ-Μπιρούνι υπήρξε ένας αυθεντικός πολίτης της γνώσης, που συνέδεσε διαφορετικούς πολιτισμούς και επιστημονικές παραδόσεις. Το έργο του επηρέασε βαθιά την ισλαμική επιστήμη και αποτελεί κρίκο ανάμεσα στην αρχαία ελληνική επιστημονική σκέψη και τη μεταγενέστερη ευρωπαϊκή Αναγέννηση. Σήμερα αναγνωρίζεται δικαίως ως ένας από τους μεγαλύτερους επιστήμονες όλων των εποχών
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου