#ΣανΣήμερα #ΜαθηΜαγικόΗμερολόγιο 10 Οκτωβρίου 1731
Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Χένρι Κάβεντις (Henry Cavendish, 1731–1810), ο Άγγλος φυσικός και χημικός που κατάφερε κάτι φαινομενικά αδύνατο: να υπολογίσει την πυκνότητα και, κατ’ επέκταση, τη μάζα ολόκληρης της Γης, χωρίς να εγκαταλείψει το εργαστήριό του!
Το 1798, ο Κάβεντις πραγματοποίησε ένα από τα πιο κομψά πειράματα στην ιστορία της φυσικής.
Χρησιμοποίησε έναν εξαιρετικά ευαίσθητο ζυγό στρέψης: δύο μικρές μολύβδινες σφαίρες ήταν στερεωμένες στα άκρα μιας οριζόντιας ράβδου, η οποία κρεμόταν από ένα λεπτό νήμα. Πλησιάζοντας δύο μεγαλύτερες μολύβδινες σφαίρες, διαπίστωσε ότι η μεταξύ τους βαρυτική έλξη προκαλούσε μια ανεπαίσθητη περιστροφή της ράβδου.
Η δύναμη ήταν απειροελάχιστη. Τόσο μικρή, ώστε ένα ανεπαίσθητο ρεύμα αέρα ή μια μικρή μεταβολή της θερμοκρασίας μπορούσε να αλλοιώσει τις μετρήσεις. Γι' αυτό απομόνωσε τη συσκευή σε ειδικό δωμάτιο και παρακολουθούσε τις κινήσεις της από απόσταση, με τηλεσκόπιο.
Από αυτή τη σχεδόν αόρατη κίνηση υπολόγισε ότι η μέση πυκνότητα της Γης ήταν περίπου 5,48 φορές μεγαλύτερη από την πυκνότητα του νερού. Η σημερινή αποδεκτή τιμή είναι περίπου 5,52!
Και όμως, αυτό δεν ήταν το μοναδικό του επίτευγμα.
Μελέτησε συστηματικά το υδρογόνο, το οποίο αποκαλούσε «εύφλεκτο αέρα», διερεύνησε τις ιδιότητες του διοξειδίου του άνθρακα, συνέβαλε στην απόδειξη ότι το νερό είναι χημική ένωση και πραγματοποίησε σημαντικά πειράματα στον ηλεκτρισμό και στη θερμότητα.
Μάλιστα, αρκετά από τα ηλεκτρικά του πειράματα παρέμειναν άγνωστα για δεκαετίες. Όταν ο Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ δημοσίευσε τα χειρόγραφά του το 1879, αποκαλύφθηκε ότι ο Κάβεντις είχε καταλήξει σε σημαντικά συμπεράσματα για την ηλεκτροστατική και την ηλεκτρική αγωγιμότητα, πολύ πριν από άλλους διάσημους επιστήμονες.
Και εδώ αρχίζει η πιο παράξενη πλευρά της ιστορίας του.
Ο Κάβεντις ήταν τόσο συνεσταλμένος και απρόθυμος να ποζάρει, ώστε αρνήθηκε να καθίσει για το πορτρέτο του.
Σύμφωνα με μια ιστορική αφήγηση, ο ζωγράφος Γουίλιαμ Αλεξάντερ αναγκάστηκε να καταφύγει σε τέχνασμα. Σε ένα δείπνο της Βασιλικής Εταιρείας σχεδίασε κρυφά το παλτό και το τρίκωχο καπέλο που ο Κάβεντις είχε κρεμάσει σε έναν γάντζο. Στη συνέχεια αποτύπωσε διακριτικά το προφίλ του και ολοκλήρωσε το πορτρέτο χωρίς ο επιστήμονας να αντιληφθεί τι συνέβαινε!
Ο άνθρωπος που κατάφερε να μετρήσει τη βαρυτική έλξη ανάμεσα σε δύο σφαίρες δεν ήθελε ούτε να τον κοιτάζει ένας ζωγράφος!
Πέθανε στις 24 Φεβρουαρίου 1810, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο επιστημονικό έργο.
Η μεγάλη ειρωνεία; Ένας άνθρωπος που απέφευγε όσο μπορούσε την προσοχή των άλλων κατάφερε, με μια σχεδόν ανεπαίσθητη κίνηση στο εργαστήριό του, να αποκαλύψει ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά ολόκληρου του πλανήτη μας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου