Gaspard de Prony, από τις καρφίτσες στους λογαρίθμους

 

Το 1792, κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, ο μηχανικός Γκασπάρ ντε Προνύ (Gaspard de Prony) ανέλαβε να δημιουργήσει ακριβείς τριγωνομετρικούς και λογαριθμικούς πίνακες για το νέο μετρικό κτηματολόγιο της Γαλλίας. Το έργο ήταν τεράστιο.

Βρήκε τη λύση όταν διάβασε την περιγραφή του Άνταμ Σμιθ για το εργοστάσιο καρφιτσών (*) και είχε μια έμπνευση: οι υπολογισμοί μπορούσαν να παραχθούν με καταμερισμό της εργασίας, όπως ακριβώς και οι καρφίτσες.

Οργάνωσε τη δουλειά σε τρία επίπεδα:

-κορυφαίοι μαθηματικοί παρήγαγαν τους τύπους,

-μια μικρή ομάδα τους μετέτρεπε σε αλγορίθμους,

και 60–80 εργάτες (πολλοί από αυτούς άνεργοι κομμωτές!) εκτελούσαν τις απλές αριθμητικές πράξεις.

Μέχρι το 1794 το «εργοστάσιο λογαρίθμων» παρήγαγε περίπου 700 αποτελέσματα την ημέρα. Αργότερα στοχαστές όπως ο Herbert Simon και ο Allen Newell χαρακτήρισαν αυτό το σύστημα ως έναν πρόδρομο του υπολογιστή.

Στην 250ή επέτειο του έργου του Σμιθ «Ο Πλούτος των Εθνών» (The Wealth of Nations), είναι ίσως μια καλή αφορμή να εκτιμήσουμε την επίδραση του Σμιθ στην ανθρωπότητα — από τα πιο μικρά έως τα πιο κολοσσιαία πράγματα.

(*)Η περιγραφή του Άνταμ Σμιθ για το εργοστάσιο καρφιτσών εμφανίζεται στο βιβλίο του «Ο Πλούτος των Εθνών» (1776) και χρησιμοποιείται για να εξηγήσει την έννοια του καταμερισμού της εργασίας.

Ο Σμιθ παρατήρησε ότι η κατασκευή μιας καρφίτσας δεν γίνεται από έναν μόνο εργάτη, αλλά χωρίζεται σε πολλά μικρά στάδια (όπως τράβηγμα του σύρματος, κόψιμο, ακόνισμα της άκρης, τοποθέτηση της κεφαλής κ.λπ.). Κάθε εργάτης εκτελεί μόνο ένα από αυτά τα στάδια.

Με αυτόν τον τρόπο:

-η παραγωγή γίνεται πολύ πιο γρήγορη,

-οι εργάτες γίνονται πιο εξειδικευμένοι στο συγκεκριμένο βήμα,

και η συνολική παραγωγικότητα αυξάνεται θεαματικά.

Ο Σμιθ αναφέρει ότι 10 εργάτες, όταν μοιράζουν τη δουλειά σε στάδια, μπορούν να παράγουν δεκάδες χιλιάδες καρφίτσες την ημέρα, ενώ αν ο καθένας δούλευε μόνος του θα έφτιαχνε μόλις λίγες.

Με αυτό το παράδειγμα ο Σμιθ έδειξε πόσο σημαντικός είναι ο καταμερισμός της εργασίας για την οικονομική ανάπτυξη.