Μαθη...μαγικά
Δρούγας Θανάσης
«Ο Αρχιμήδης θα μνημονευθεί όταν ο Αισχύλος θα έχει λησμονηθεί, διότι οι γλώσσες πεθαίνουν, μα οι μαθηματικές ιδέες όχι.» G.Hardy
Δευτέρα 30 Μαρτίου 2026
Για ένα καφέ και μια χήνα
Σαν σήμερα, το 1892, γεννήθηκε ο Πολωνός μαθηματικούς Στέφαν Μπάναχ — μια ιδιοφυΐα τόσο αυθόρμητη και ανεπιτήδευτη, που οι ίδιοι του οι συνάδελφοι χρειάστηκε να καταστρώσουν ολόκληρο σχέδιο για να τον… οδηγήσουν στο διδακτορικό του.
Ο Μπάναχ δεν ανήκε στους ανθρώπους που κυνηγούν τίτλους και διακρίσεις. Για εκείνον, τα μαθηματικά δεν ήταν μέσο καριέρας αλλά τρόπος σκέψης, σχεδόν τρόπος ζωής. Προτιμούσε τις ζωντανές συζητήσεις, την ανταλλαγή ιδεών, τη χαρά της επίλυσης ενός προβλήματος την ίδια στιγμή που γεννιόταν, παρά τη μοναχική και επίσημη διαδικασία συγγραφής μιας διατριβής. Οι τυπικότητες της ακαδημαϊκής ζωής τον άφηναν παγερά αδιάφορο.
Κλεμεντίνα: Η αρχή της ψηφιακής επανάστασης
Σαν σήμερα, το 1925 γεννήθηκε η Σεσίλια Μπερντιτσέφσκι
Η Σεσίλια Μπερντιτσέφσκι (Cecilia Berdichevsky ή Berdichevski, το γένος Tuwjasz) (30 Μαρτίου 1925 – 28 Φεβρουαρίου 2010) ήταν μια πρωτοπόρος Αργεντινή επιστήμονας υπολογιστών. Ξεκίνησε το έργο της το 1961 χρησιμοποιώντας τον πρώτο υπολογιστή Ferranti Mercury στη χώρα αυτή. Γεννήθηκε ως Mirjam Tuwjasz στο Βίντζι (Vidzy), το οποίο τότε αποτελούσε μέρος της Πολωνίας και σήμερα ανήκει στη Λευκορωσία. Λόγω της αυξανόμενης εχθρότητας προς την εβραϊκή κοινότητα, πρώτα ο πατέρας της και στη συνέχεια η μητέρα της, Χόντα (Hoda), και η ίδια μετανάστευσαν στην Αργεντινή όταν εκείνη ήταν τεσσάρων ετών. Εκεί υιοθέτησε το όνομα Σεσίλια και πέρασε τα παιδικά της χρόνια στην Αβεγιανέδα (Avellaneda), στα νότια προάστια του Μπουένος Άιρες.
Ο ορισμός του μέτρου
Το 1791, μετά από πρόταση της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών (Borda, Lagrange, Laplace, Monge και Condorcet), η Γαλλική Εθνοσυνέλευση αποφάσισε τελικά ότι ένα μέτρο θα αντιστοιχεί στο 1/10.000.000 της απόστασης μεταξύ του Βόρειου Πόλου και του Ισημερινού.
Αν και εκείνη την εποχή, η απόσταση αυτή δεν ήταν γνωστή. Για να καθοριστεί η απόσταση από τον Βόρειο Πόλο έως τον Ισημερινό, θεωρήθηκε ότι ένα τμήμα ενός μεσημβρινού θα μπορούσε να μετρηθεί με ακρίβεια και, στη συνέχεια, η συνολική απόσταση να υπολογιστεί κατά προσέγγιση με βάση αυτό το δείγμα. Ο μεσημβρινός που επιλέχθηκε εκτεινόταν από τη Βαρκελώνη στην Ισπανία έως τη Δουνκέρκη στη Γαλλία. Η επιλογή αυτή αποτέλεσε ένα πρώιμο παράδειγμα του διεθνούς χαρακτήρα που προοριζόταν να έχει το μετρικό σύστημα. Δύο αστρονόμοι, ο Borda και ο Méchain, ορίστηκαν για να πραγματοποιήσουν τη μέτρηση.
Κυριακή 29 Μαρτίου 2026
Kordemski
#Σανσημερα
Σαν σήμερα, το 1999, πέθανε μια αγαπημένη περσόνα τον ψυχαγωγικών μαθηματικών, ο Boris Kordemski.
Ο Boris A. Kordemsky υπήρξε μια από τις πιο γοητευτικές μορφές της εκλαϊκευμένης μαθηματικής σκέψης του 20ού αιώνα — ένας άνθρωπος που κατάφερε να μετατρέψει τους αριθμούς και τα προβλήματα σε πηγή χαράς και δημιουργικής περιέργειας για εκατομμύρια ανθρώπους.
Παρασκευή 27 Μαρτίου 2026
Πέμπτη 26 Μαρτίου 2026
Το Πιο Σκληρό Τεστ στην Ιστορία της Φυσικής
Ο Lev Landau, ένας από τους σημαντικότερους θεωρητικούς φυσικούς του 20ού αιώνα και νομπελίστας, ίδρυσε μια περίφημη σχολή θεωρητικής φυσικής, η οποία έμεινε γνωστή όχι μόνο για το υψηλό της επίπεδο αλλά και για μία από τις δυσκολότερες εισαγωγικές διαδικασίες που έχουν υπάρξει ποτέ: το λεγόμενο «θεωρητικό ελάχιστο», ή αλλιώς «φράγμα του Λαντάου».
Τετάρτη 25 Μαρτίου 2026
Ηλιοτρόπια και εξωγήινοι: Το ξεχασμένο όραμα του Γκάους
#Σανσημερα
Σαν σήμερα, το 1822, ο Καρλ Φρίντριχ Γκάους αποκαλύπτει σχέδια για επικοινωνία με εξωγήινους: σε επιστολή του, με ημερομηνία 25 Μαρτίου 1822, προς τον Χάινριχ Όλμπερς, ο Γκάους αναφέρεται στη δυνατότητα του ηλιοτρόπιου — ενός οργάνου που είχε εφεύρει το 1821 και χρησιμοποιεί καθρέφτη για να αντανακλά το ηλιακό φως σε μεγάλες αποστάσεις — ως μέσο ουράνιας σηματοδότησης.
Τρίτη 24 Μαρτίου 2026
Η επιστολή του Νιλς Μπορ προς τον Ουίνστον Τσώρτσιλ
Η επιστολή του Νιλς Μπορ προς τον Ουίνστον Τσώρτσιλ το 1944, στην οποία του εξηγούσε την κλίμακα του Σχεδίου Μανχάταν.
Προς τον Αξιότιμο Γουίνστον Σ. Τσώρτσιλ
Κύριε,
Σύμφωνα με την ευγενική άδειά σας, έχω την τιμή να σας αποστείλω μια σύντομη αναφορά για τις εντυπώσεις μου από το μεγάλο αγγλοαμερικανικό εγχείρημα, στο επιστημονικό σκέλος του οποίου μου δόθηκε η ευκαιρία να συμμετάσχω μαζί με τους Βρετανούς συναδέλφους μου.
Οι αρχές πάνω στις οποίες μπορεί να απελευθερωθεί, για πρακτική χρήση, η τεράστια ενέργεια που είναι αποθηκευμένη στους πυρήνες των ατόμων είχαν ήδη διαμορφωθεί σε γενικές γραμμές πριν από τον πόλεμο, ως αποτέλεσμα διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας, και είναι γνωστές στους φυσικούς σε όλο τον κόσμο.
Ογκύστ Α. Πικάρ Ο Πρωτοπόρος των Άκρων: Από τη Στρατόσφαιρα στα Βάθη
#Σανσημερα
Σαν σήμερα, το 1962, πέθανε ο Ογκύστ Αντουάν Πικάρ
Ο Ογκύστ Αντουάν Πικάρ (28 Ιανουαρίου 1884 – 24 Μαρτίου 1962) ήταν Ελβετός φυσικός, εφευρέτης και εξερευνητής. Ο Πικάρ και ο δίδυμος αδελφός του Ζαν Φελίξ γεννήθηκαν στη Βασιλεία της Ελβετίας. Δείχνοντας έντονο ενδιαφέρον για την επιστήμη από παιδί, φοίτησε στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης (ETH) και το 1922 έγινε καθηγητής φυσικής στις Βρυξέλλες, στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, την ίδια χρονιά που γεννήθηκε ο γιος του Ζακ Πικάρ. Ήταν μέλος των Συνεδρίων Σολβέ το 1922, 1924, 1927, 1930 και 1933.
Δευτέρα 23 Μαρτίου 2026
Όταν η Ελευθερία Σκοτώνει την Έμπνευση
"Όταν ήμουν στο Πρίνστον τη δεκαετία του 1940, μπορούσα να δω τι συνέβαινε σε εκείνα τα μεγάλα μυαλά στο Institute for Advanced Study, που είχαν επιλεγεί ειδικά για την εξαιρετική τους ευφυΐα και τους είχε δοθεί η ευκαιρία να κάθονται σε αυτό το όμορφο σπίτι μέσα στο δάσος, χωρίς μαθήματα να διδάξουν, χωρίς καμία απολύτως υποχρέωση.
Από τον V-2 στη Σελήνη: Μια Αμφιλεγόμενη Διαδρομή
#Σανσημερα
Σαν σήμερα, το 1912, γεννήθηκε ο Βέρνερ φον Μπράουν.
Ο Βέρνερ Μάγκνους Μαξιμίλιαν φον Μπράουν (23 Μαρτίου 1912 – 16 Ιουνίου 1977) υπήρξε μία από τις πιο καθοριστικές αλλά και αμφιλεγόμενες μορφές στην ιστορία της πυραυλικής και της διαστημικής εξερεύνησης. Από νεαρή ηλικία στη Γερμανία έδειξε έντονο ενδιαφέρον για την τεχνολογία των πυραύλων και κατά τη δεκαετία του 1930 εντάχθηκε στα στρατιωτικά προγράμματα ανάπτυξής τους. Το 1937 έγινε μέλος του ναζιστικού κόμματος και αργότερα των SS, κάτι που ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι ήταν περισσότερο αναγκαίο για την εξέλιξη της καριέρας του παρά ιδεολογική ταύτιση. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ηγήθηκε της ανάπτυξης του πυραύλου V-2, του πρώτου βαλλιστικού πυραύλου μεγάλου βεληνεκούς, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από τη ναζιστική Γερμανία εναντίον πόλεων όπως το Λονδίνο και η Αμβέρσα, προκαλώντας εκτεταμένες απώλειες.
Κυριακή 22 Μαρτίου 2026
Βραβείο Άμπελ 2026: Μια νίκη απέναντι σε 60 χρόνια αβεβαιότητας
#AbelPrize
Ο Γκέρντ Φάλτινγκς, ένας από τους σπουδαιότερους εν ζωή μαθηματικούς, είναι ο φετινός νικητής του Βραβείου Άμπελ — μιας διάκρισης που συχνά αποκαλείται «Νόμπελ των μαθηματικών».
Σάββατο 21 Μαρτίου 2026
Παρασκευή 20 Μαρτίου 2026
Ιπποκράτης ο Χίος
Ο Ιπποκράτης ο Χίος ( 470–400 π.Χ.) υπήρξε μία από τις πιο γοητευτικές και πρωτοποριακές μορφές των πρώτων βημάτων της ελληνικής μαθηματικής σκέψης. Αν και το όνομά του δεν είναι τόσο γνωστό όσο άλλων αρχαίων σοφών, το έργο του άφησε ένα αποτύπωμα που ακόμη και σήμερα προκαλεί θαυμασμό.
John von Neumann.Η Μπλόφα των Μαθηματικών: Το Παιχνίδι Πίσω από τα Παιχνίδια
#Σανσημερα
Σαν σήμερα ,το 1937, ο John von Neumann έδωσε μια δημοφιλή διάλεξη στο Πρίνστον για το παιχνίδι του πόκερ. Η Θεωρία Παιγνίων αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες συνεισφορές του στα μαθηματικά.
Πέμπτη 19 Μαρτίου 2026
Ενρίκο Φέρμι.Η Σιωπηλή Λάμψη μιας Μεγάλης Διάνοιας
Μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Ενρίκο Φέρμι επέστρεψε στα αμφιθέατρα του Πανεπιστήμιο του Σικάγο, όπου γρήγορα κατέκτησε τον θαυμασμό και την αγάπη των φοιτητών του. Είχε έναν τρόπο σχεδόν «φωτεινό» να ξετυλίγει τα πιο σύνθετα προβλήματα, κάνοντάς τα να μοιάζουν απλά και κατανοητά.
Τετάρτη 18 Μαρτίου 2026
Christian Goldbach Το Σιωπηλό Μυστικό Αριθμών των Άρτιων 27
#Σανσημερα
Joseph Émile Barbier Η Λεπτή Γραμμή Ανάμεσα στη Διάνοια και το Χάος
#Σανσημερα
Σαν σήμερα, γεννήθηκε ο Joseph Émile Barbier.
Ο Joseph Émile Barbier γεννήθηκε στις 18 Μαρτίου 1839, στο ήσυχο χωριό Σεν-Ιλέρ-Κοτ, στην περιοχή Πα-ντε-Καλαί της βόρειας Γαλλίας.
Ήταν μια εποχή μεγάλων επιστημονικών ανακαλύψεων και πνευματικής άνθησης, και ο νεαρός Μπαρμπιέ φάνηκε από νωρίς να ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία ανθρώπων που δεν αρκούνται στο να παρατηρούν τον κόσμο, αλλά επιδιώκουν να τον κατανοήσουν σε βάθος. Με οξύ πνεύμα και έντονη φαντασία, στράφηκε τόσο προς τα μαθηματικά όσο και προς την αστρονομία, δύο επιστήμες που απαιτούν ακρίβεια αλλά και δημιουργική σκέψη.






















