#Σανσημερα
Μαθη...μαγικά
Δρούγας Θανάσης
«Ο Αρχιμήδης θα μνημονευθεί όταν ο Αισχύλος θα έχει λησμονηθεί, διότι οι γλώσσες πεθαίνουν, μα οι μαθηματικές ιδέες όχι.» G.Hardy
Τετάρτη 18 Μαρτίου 2026
Christian Goldbach Το Σιωπηλό Μυστικό Αριθμών των Άρτιων 27
#Σανσημερα
Joseph Émile Barbier Η Λεπτή Γραμμή Ανάμεσα στη Διάνοια και το Χάος
#Σανσημερα
Σαν σήμερα, γεννήθηκε ο Joseph Émile Barbier.
Ο Joseph Émile Barbier γεννήθηκε στις 18 Μαρτίου 1839, στο ήσυχο χωριό Σεν-Ιλέρ-Κοτ, στην περιοχή Πα-ντε-Καλαί της βόρειας Γαλλίας.
Ήταν μια εποχή μεγάλων επιστημονικών ανακαλύψεων και πνευματικής άνθησης, και ο νεαρός Μπαρμπιέ φάνηκε από νωρίς να ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία ανθρώπων που δεν αρκούνται στο να παρατηρούν τον κόσμο, αλλά επιδιώκουν να τον κατανοήσουν σε βάθος. Με οξύ πνεύμα και έντονη φαντασία, στράφηκε τόσο προς τα μαθηματικά όσο και προς την αστρονομία, δύο επιστήμες που απαιτούν ακρίβεια αλλά και δημιουργική σκέψη.
Τρίτη 17 Μαρτίου 2026
Λαπαλισμός
Λαπαλισμός (ο): Εξαίρετη ρητορική τακτική διαπιστώσεων κατά την οποία ο ομιλητής προσφέρει μια πληροφορία τόσο περιττή, που η μόνη δυνατή απάντηση είναι ένα παρατεταμένο «Α, ναι...». Είναι το πνευματικό ανάλογο του να κοιτάς την καταρρακτώδη βροχή και να λες στον διπλανό σου: «Βρέχει».
Το Σφραγισμένο Μυστικό του Πολέμου
#Σανσημερα
Σαν σήμερα, γεννήθηκε ο μαθηματικός Wolfgang Döblin.
Ο Wolfgang Döblin, γνωστός στη Γαλλία ως Vincent Doblin (Βενσάν Ντομπλέν) (1915 – 1940), υπήρξε μία από τις πιο συγκλονιστικές και τραγικές μορφές των μαθηματικών του 20ού αιώνα. Η ζωή του κράτησε μόλις εικοσιπέντε χρόνια, όμως μέσα σε αυτό το σύντομο διάστημα κατάφερε να αφήσει ένα πνευματικό αποτύπωμα που θα αναγνωριζόταν πλήρως μόνο πολλές δεκαετίες αργότερα.
Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026
Μια «σφιχτή» διάταξη τοποθέτησης!
Το 1979, ο Walter Trump, ένας καθηγητής μαθηματικών σε λύκειο, ανακάλυψε την πιο «σφιχτή» γνωστή διάταξη τοποθέτησης 11 ίσων τετραγώνων μέσα σε ένα μεγαλύτερο τετράγωνο.
Κυριακή 15 Μαρτίου 2026
Ημίτονο
Η λέξη «ημίτονο» έχει μια ενδιαφέρουσα ιστορική διαδρομή που ξεκινά από την Ινδία και περνά μέσα από διαδοχικές μεταφράσεις και παρερμηνείες. Προέρχεται τελικά από τη σανσκριτική φράση jya-ardha, που σημαίνει «μισή χορδή». Οι αρχαίοι Έλληνες αστρονόμοι, όπως ο Ίππαρχος και ο Πτολεμαίος, χρησιμοποιούσαν στις τριγωνομετρικές τους μελέτες τις χορδές ενός κύκλου. Οι Ινδοί μαθηματικοί όμως υιοθέτησαν μια πιο πρακτική προσέγγιση: αντί για ολόκληρη τη χορδή ενός τόξου, χρησιμοποίησαν το μισό της χορδής του διπλάσιου τόξου, μια ποσότητα που αντιστοιχεί ακριβώς στο σημερινό ημίτονο. Παρότι ο Πτολεμαίος χρησιμοποιούσε παρόμοιους υπολογισμούς, οι Ινδοί μαθηματικοί ήταν οι πρώτοι που κατέγραψαν συστηματικά τις τιμές σε πίνακες.
Ο φοιτητής που ο καθηγητής θεώρησε... χαμένη υπόθεση
Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, σε μια αίθουσα του Πανεπιστημίου Harvard, ο καθηγητής πληροφορικής Χρήστος Παπαδημητρίου έθετε στους φοιτητές του ένα από εκείνα τα προβλήματα που μοιάζουν απλά, αλλά κρύβουν μεγάλη δυσκολία. Το ερώτημα ήταν μαθηματικό και ταυτόχρονα παιγνιώδες: πώς μπορεί κανείς να ταξινομήσει μια σειρά αριθμών χρησιμοποιώντας μόνο μια ιδιαίτερη κίνηση — την αναστροφή ενός αρχικού τμήματος της λίστας; Σαν να γυρίζει κανείς ανάποδα μια στοίβα από τηγανίτες με μία μόνο κίνηση της σπάτουλας.
Σάββατο 14 Μαρτίου 2026
Παγκόσμιο ρεκόρ απαγγελίας ψηφίων του αριθμού π
#Pifact #piday2026 #π Το παγκόσμιο ρεκόρ απαγγελίας ψηφίων του αριθμού π από στήθους (memorization) ανέρχεται σε 67.890 ψηφία.
Το κατόρθωμα ανήκει στον Rajveer Meena από την Ινδία.
Το ρεκόρ σημειώθηκε στις 21 Μαρτίου 2015.
Ο Meena χρειάστηκε σχεδόν 10 ώρες για να απαγγείλει τα ψηφία φορώντας επίδεσμο στα μάτια.
Richard Feynman «Τι είναι η Επιστήμη;
Ο Richard Feynman, στη δέκατη πέμπτη συνάντηση της National Science Teachers Association (1966), έγραψε μια εργασία με τίτλο «Τι είναι η Επιστήμη;», στην οποία υπάρχει ένα πολύ διδακτικό απόσπασμα: «Θα ήθελα να πω μία-δυο λέξεις για τις “λέξεις” και τους “ορισμούς”, γιατί είναι σημαντικό να μαθαίνουμε λέξεις. Όμως αυτό δεν είναι επιστήμη. Αυτό δεν σημαίνει ότι, επειδή δεν είναι επιστήμη, δεν πρέπει να διδάσκουμε λέξεις. Δεν μιλάμε για το τι πρέπει να διδάσκουμε· μιλάμε για το τι είναι η επιστήμη.
Τετάρτη 11 Μαρτίου 2026
Ανάμεσα στο n και στο 2n: Το Μαθηματικό Σύμπαν του Μπερτράν
#Σανσημερα
Σαν σήμερα, γεννήθηκε ο Γαλλος μαθηματικος Joseph Louis François Bertrand.
Ο Joseph Louis François Bertrand (11 Μαρτίου 1822 – 5 Απριλίου 1900) υπήρξε μία από τις πιο λαμπρές μορφές της γαλλικής μαθηματικής παράδοσης του 19ου αιώνα. Μαθηματικός μεγάλης κομψότητας, δάσκαλος με βαθιά επιρροή και συγγραφέας πολυάριθμων επιστημονικών έργων, διακρίθηκε κυρίως για τις εφαρμογές των διαφορικών εξισώσεων στην αναλυτική μηχανική και ιδιαίτερα στη θερμοδυναμική, καθώς και για τη συμβολή του στη θεωρία πιθανοτήτων, στη στατιστική και στη μελέτη των καμπυλών και επιφανειών.
Τρίτη 10 Μαρτίου 2026
Gaspard de Prony, από τις καρφίτσες στους λογαρίθμους
Το 1792, κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, ο μηχανικός Γκασπάρ ντε Προνύ (Gaspard de Prony) ανέλαβε να δημιουργήσει ακριβείς τριγωνομετρικούς και λογαριθμικούς πίνακες για το νέο μετρικό κτηματολόγιο της Γαλλίας. Το έργο ήταν τεράστιο.
Βρήκε τη λύση όταν διάβασε την περιγραφή του Άνταμ Σμιθ για το εργοστάσιο καρφιτσών (*) και είχε μια έμπνευση: οι υπολογισμοί μπορούσαν να παραχθούν με καταμερισμό της εργασίας, όπως ακριβώς και οι καρφίτσες.
22 Λεπτά στον Ουρανό: Η Απίστευτη Ιστορία του Missile Mail
Το πρωινό της 8ης Ιουνίου 1959, μέσα στην ένταση και τον ανταγωνισμό της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, συνέβη κάτι που έμοιαζε βγαλμένο από επιστημονική φαντασία. Στο κατάστρωμα του αμερικανικού υποβρυχίου USS Barbero (SSG-317), που έπλεε στον Ατλαντικό Ωκεανό κοντά στις ακτές της Φλόριντα, οι ναύτες ετοιμάζονταν να εκτοξεύσουν έναν πύραυλο. Δεν επρόκειτο όμως για μια συνηθισμένη στρατιωτική αποστολή.
Δευτέρα 9 Μαρτίου 2026
Richard Kenneth Guy: Από τα μαθηματικά παιχνίδια στα άλυτα προβλήματα
#Σανσημερα
«Τόσο πολύ μου αρέσουν τα μαθηματικά που αγαπώ οποιονδήποτε τα κατέχει, γι' αυτό μου αρέσει να τον παρακολουθώ και να προσπαθώ να τον μιμηθώ όσο καλύτερα μπορώ, παρόλο που δεν είμαι πραγματικά στη κατηγορία του.» R. K. Guy
Σαν σήμερα, το 2020, πέθανε ο Richard Kenneth Guy.
Ο Richard Kenneth Guy ( 1916 – 2020) ήταν Βρετανός μαθηματικός και ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Μαθηματικών του Πανεπιστημίου του Κάλγκαρι.
Έγινε ιδιαίτερα γνωστός για τη συν-συγγραφή (μαζί με τους John Conway και Elwyn Berlekamp) του βιβλίου Winning Ways for Your Mathematical Plays και για τη συγγραφή του Unsolved Problems in Number Theory. Συνολικά δημοσίευσε περισσότερες από 100 επιστημονικές εργασίες και βιβλία, που καλύπτουν πεδία όπως η συνδυαστική θεωρία παιγνίων, η θεωρία αριθμών και η θεωρία γράφων.
Κυριακή 8 Μαρτίου 2026
1618 – Ο Κέπλερ για το πώς ανακάλυψε τον τρίτο του νόμο
#Σανσημερα
1618 – Ο Κέπλερ για το πώς ανακάλυψε τον τρίτο του νόμο
«…Και αν θέλετε να μάθετε την ακριβή στιγμή, η ιδέα γεννήθηκε στο μυαλό μου στις 8 Μαρτίου του έτους 1618, αλλά υποβλήθηκε σε υπολογισμό με έναν άτυχο τρόπο και γι’ αυτό απορρίφθηκε ως λανθασμένη. Τελικά, όταν επανήλθα σε αυτήν στις 15 Μαΐου και ακολούθησα μια νέα γραμμή σκέψης, κατέλαβε σαν έφοδο το σκοτάδι του νου μου.
























