Αλ-Μπιρούνι: Ένας νους που προσπάθησε να μετρήσει τον κόσμο

   

 Σαν σήμερα, το  973, γεννήθηκε ο Αμπού Αραϊχάν Μουχάμαντ ιμπν Αχμάντ αλ-Μπιρούνι. Υπήρξε μία από τις λαμπρότερες μορφές της ισλαμικής επιστήμης και ένας από τους μεγαλύτερους πολυμαθείς του Μεσαίωνα. Γεννήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 973 στο Καθ της Χορασμίας (σημερινό Ουζμπεκιστάν) και πέθανε στις 13 Δεκεμβρίου 1048 στη Γάζνα (σημερινό Αφγανιστάν).

Πιερ Βερνιέ: Ο άνθρωπος που μέτρησε το «ανάμεσα»

 

#Σανσημερα #ΜαθηΜαγικοΗμερολογιο Σαν σήμερα, το 1638 πεθαίνει ο Πιερ Βερνιέ

Pierre Vernier (19 Αυγούστου 1584 – 14 Σεπτεμβρίου 1638)

Ο Πιερ Βερνιέ (Pierre Vernier) ήταν Γάλλος μαθηματικός, γνωστός κυρίως για την επινόηση της κλίμακας βερνιέρου (vernier scale)(1ο σχόλιο), μιας διάταξης που επέτρεψε την πραγματοποίηση γραμμικών και γωνιακών μετρήσεων με σημαντικά μεγαλύτερη ακρίβεια.

Από την έρημο της Αιγύπτου στο Γκέτινγκεν: Η απίθανη διαδρομή του Καραθεοδωρή

      

Σαν σήμερα, στις 13 Σεπτεμβρίου 1873, γεννήθηκε στο Βερολίνο ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες μαθηματικούς των νεότερων χρόνων.

 Ο ιστορικός των μαθηματικών H. Boerner έγραψε γι’ αυτόν ότι ήταν ο σημαντικότερος Έλληνας μαθηματικός της νεότερης εποχής και ο μόνος που μπορούσε να σταθεί, χωρίς να υστερεί στη σύγκριση, δίπλα στα μεγάλα ονόματα της ελληνικής αρχαιότητας.

Μια συγνώμη που άργησε...

 

Σαν σήμερα, το 2009 — Η Βρετανία ζητά συγγνώμη από τον Άλαν Τούρινγκ. Ίσως… λίγο αργά;

Ο Άλαν Τούρινγκ πέθανε το 1954, έχοντας προηγουμένως υποστεί δίωξη από το βρετανικό κράτος εξαιτίας της ομοφυλοφιλίας του. Οι βρετανικές υπηρεσίες ασφαλείας φοβούνταν ότι θα μπορούσε να αποτελέσει κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια, καθώς μεγάλο μέρος της δράσης του κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στο Bletchley Park παρέμενε ακόμη άκρως απόρρητο.

Star Trek: Η σειρά που είδε το μέλλον πριν έρθει

1966 — Προβάλλεται το πρώτο επεισόδιο του Star Trek

Για όσους τυχόν το ξέχασαν, το 1966 προβλήθηκε για πρώτη φορά το Star Trek.

Η θρυλική τηλεοπτική σειρά επιστημονικής φαντασίας δημιουργήθηκε από τον Gene Roddenberry και διαδραματίζεται στον 23ο αιώνα. Η αρχική σειρά ακολουθεί τις περιπέτειες του διαστημοπλοίου Enterprise και του πληρώματός του, με επικεφαλής τον Captain James T. Kirk (William Shatner), τον πρώτο αξιωματικό του, Mr. Spock (Leonard Nimoy), και τον αρχίατρο του σκάφους, Leonard McCoy (DeForest Kelley).

Από τη βελόνα του Μπυφόν στα μαστόδοντα του Τζέφερσον

1707 — Γέννηση του Ζωρζ-Λουί Λεκλέρ, Κόμη ντε Μπυφόν

Στις 7 Σεπτεμβρίου 1707 γεννήθηκε ο Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon (Ζωρζ-Λουί Λεκλέρ, Κόμης ντε Μπυφόν), ο οποίος πέθανε στις 16 Απριλίου 1788.

Όταν ο Γαλιλαίος συνάντησε τον Φρέντι Μέρκιουρι

 Στις 5 Σεπτεμβρίου 1946, ο κόσμος υποδέχτηκε τον Φαρούκ Μπουλσάρα, τον άνθρωπο που έμελλε να μεταμορφωθεί στον εμβληματικό Φρέντι Μέρκιουρι, την αεικίνητη ψυχή των Queen. Η κληρονομιά του σφραγίστηκε ανεξίτηλα στις 10 Οκτωβρίου 1975, όταν η μπάντα απελευθέρωσε στα ερτζιανά το «Bohemian Rhapsody».

Ο Euler, ο αριθμός 50 και το μυστήριο των διαμερίσεων

 

Σαν σήμερα, το 1740, ο Philip Naudé ο νεότερος (1684–1747) έγραψε από το Βερολίνο στον Leonhard Euler, θέτοντάς του το ερώτημα:

«Με πόσους τρόπους μπορεί ο αριθμός 50 να γραφεί ως άθροισμα επτά διαφορετικών θετικών ακεραίων;»

Στα ίχνη του Μεσημβρινού

 Σαν σήμερα, το 1806. Ο Φρανσουά Αραγκό και ο Ζαν-Μπατίστ Μπιό αναχωρούν από το Παρίσι για την Ισπανία, προκειμένου να ολοκληρώσουν τη μέτρηση του Μεσημβρινού του Παρισιού. Ο Αραγκό είχε επιλεγεί για να αναλάβει την ολοκλήρωση του έργου όταν ήταν ακόμη δεκαεννέα ετών και φοιτητής στην École Polytechnique. Είχε προταθεί από τον καθηγητή του, Σιμεόν Πουασόν, και στις 2 Φεβρουαρίου 1805 διορίστηκε για να συνεχίσει και να ολοκληρώσει το έργο που είχαν αρχίσει ο Πιερ Μεσέν και ο Ζαν-Μπατίστ Ζοζέφ Ντελάμπρ. (Amir D. Aczel, Pendulum, σσ. 75–78.)

Από το σετ χημείας στον αυτοσχέδιο αντιδραστήρα

 Σαν σήμερα, το 1994 — David Charles Hahn, ο «Ραδιενεργός Πρόσκοπος»

Ο David Charles Hahn, που αργότερα έγινε γνωστός ως «Radioactive Boy Scout» ή «Nuclear Boy Scout» («Ραδιενεργός Πρόσκοπος» ή «Πυρηνικός Πρόσκοπος»), τράβηξε την προσοχή της τοπικής αστυνομίας το 1994, όταν σταμάτησε για άσχετη υπόθεση. Οι αστυνομικοί βρήκαν στο όχημά του υλικά που τους προκάλεσαν ανησυχία και ο ίδιος τους προειδοποίησε ότι ήταν ραδιενεργά.

Το παράδοξο της Αλαμπάμα

 

Ο Charles W. Seaton και το «Παράδοξο της Αλαμπάμα»

Το 1881, ο Charles W. Seaton, ανώτερο στέλεχος της Υπηρεσίας Απογραφής των Ηνωμένων Πολιτειών, έγραψε στον πρόεδρο της επιτροπής απογραφής αναφέροντας ότι είχε εντοπίσει ένα παράδοξο στον τρόπο κατανομής των εδρών της Βουλής των Αντιπροσώπων. Είχε ανακαλύψει αυτό που έμεινε στην ιστορία ως «Παράδοξο της Αλαμπάμα» (Alabama Paradox).

Tι είναι «δυνατό» και τι «αναγκαίο»

 Στις 29 Αυγούστου 1970, ο Όσκαρ Μόργκενστερν, ο σπουδαίος οικονομολόγος και συνιδρυτής της Θεωρίας Παιγνίων, κατέγραψε στο προσωπικό του ημερολόγιο μια συζήτηση που θα έμενε στην ιστορία. Ο στενός του φίλος και συνάδελφος στο Πρίνστον, Κουρτ Γκέντελ —ο κορυφαίος ίσως λογικός μαθηματικός του 20ού αιώνα, του οποίου τα Θεωρήματα της Μη Πληρότητας είχαν ανατρέψει τα θεμέλια της επιστήμης— έκρυβε στα συρτάρια του ένα απρόσμενο χειρόγραφο. Επρόκειτο για μια καθαρά μαθηματική απόδειξη για την ύπαρξη του Θεού.

Το τηλεσκόπιο του Γαλιλαίου

 Στις 24 Αυγούστου 1609, ο Γαλιλαίος Γαλιλέι παρουσίασε το τηλεσκόπιό του στον Δόγη της Βενετίας, στην Αίθουσα Ακροάσεων του Παλατιού των Δόγηδων. Λίγες ημέρες αργότερα, σε επιστολή της 29ης Αυγούστου 1609 προς τον κουνιάδο του στη Φλωρεντία, έγραφε ότι ως ανταμοιβή επιβεβαιώθηκε ισόβια στη θέση του καθηγητή και ο μισθός του διπλασιάστηκε.

De Moivre: Ο ξεχασμένος πατέρας της κανονικής καμπύλης

Σαν σήμερα , το 1735, ο Αβραάμ ντε Μουάβρ (Abraham de Moivre) εξελέγη μέλος της Ακαδημίας του Βερολίνου, αφού ο Philipp Naudé (1684–1747) παρουσίασε ένα αντίτυπο του έργου του de Moivre Miscellanea Analytica του 1730. Μεταξύ άλλων, το βιβλίο αυτό περιέχει εργασίες σχετικές με την ακολουθία Fibonacci. Βλ. «Abraham de Moivre» της Helen M. Walker, Scripta Mathematica, 2 (1933), 316–333. 

Ο Γουτεμβέργιος, η Βίβλος και το χρέος που άλλαξε τον κόσμο!

 1450. Ο Γουτεμβέργιος δανείστηκε 800 φιορίνια σε χρυσό, με επιτόκιο 6% —χαμηλό για την εποχή— προκειμένου να αναπτύξει την εφεύρεσή του, δηλαδή την τυπογραφία με κινητά μεταλλικά στοιχεία. Το πρώτο βιβλίο που παρήχθη με τη νέα αυτή μέθοδο ήταν μια λατινική Βίβλος με 42 γραμμές ανά σελίδα, η περίφημη Βίβλος του Γουτεμβέργιου.

Τέσσερα μετάλλια Fields...

        

Στις 22 Αυγούστου 2006, κατά την τελετή έναρξης του Διεθνούς Συνεδρίου Μαθηματικών (ICM) στη Μαδρίτη της Ισπανίας, απονεμήθηκαν τέσσερα Μετάλλια Fields. Οι βραβευθέντες ήταν οι Andrei Okounkov, Grigori Perelman, Terence Tao και Wendelin Werner.

Κατά τη διάρκεια της τελετής απονομής, ο John Ball, πρόεδρος της Διεθνούς Μαθηματικής Ένωσης (IMU), ανακοίνωσε ότι ο Perelman αρνήθηκε να παραλάβει το βραβείο.

Ετιέν Μοντυκλά: Ο χαρτογράφος της μαθηματικής γνώσης

Σαν σήμερα, το 1758 

Το 1758, ο Ετιέν Μοντυκλά έλαβε την έγκριση των λογοκριτών για την έκδοση του έργου του Histoire des mathématiques («Ιστορία των Μαθηματικών»), το οποίο συχνά θεωρείται η πρώτη πραγματικά συστηματική ιστορία των μαθηματικών.

Δύο πορτοφόλια, ένας γρίφος και ο Μορίς Κράιτσικ

Σαν σήμερα, το 1957  πέθανε ο  Μορίς Κράιτσικ (Maurice Kraitchik)

(21 Απριλίου 1882, Μινσκ – 19 Αυγούστου 1957, Βρυξέλλες)

Ο Μορίς Κράιτσικ ήταν Βέλγος μαθηματικός, συγγραφέας και δημιουργός παιχνιδιών. Τα κύρια ενδιαφέροντά του ήταν η θεωρία αριθμών και τα ψυχαγωγικά μαθηματικά.

Έγινε ιδιαίτερα γνωστός επειδή, το 1953, παρουσίασε ένα πρόβλημα που θεωρείται πρόδρομος του περίφημου προβλήματος των δύο φακέλων (Two Envelopes Problem). Στο βιβλίο του La mathématique des jeux («Τα μαθηματικά των παιχνιδιών») διατύπωσε το ακόλουθο παράδοξο:

Μάργκαρετ Χάμιλτον: Η γυναίκα πίσω από το λογισμικό που μας πήγε στη Σελήνη

Σαν σήμερα, το 1936, γεννήθηκε η  Μάργκαρετ Χίφιλντ Χάμιλτον (Margaret Heafield Hamilton)

Η Μάργκαρετ Χίφιλντ Χάμιλτον είναι Αμερικανίδα επιστήμονας υπολογιστών, μηχανικός συστημάτων και επιχειρηματίας. Υπήρξε διευθύντρια του Τμήματος Μηχανικής Λογισμικού (Software Engineering Division) του Εργαστηρίου Οργάνων του MIT (MIT Instrumentation Laboratory), της ομάδας που ανέπτυξε το λογισμικό πτήσης για τους υπολογιστές των διαστημοπλοίων του προγράμματος Apollo.

Ο μαθηματικός που ζήτησε μια σπείρα στον τάφο του — και του την χάραξαν... λάθος

 Σαν σήμερα, το 1705, πεθανε ο Γιάκομπ Μπερνούλι ενας από τους κορυφαίους Ελβετούς μαθηματικούς της εποχής του και ο πρώτος διαπρεπής εκπρόσωπος της ιστορικής οικογένειας μαθηματικών Μπερνούλι.

 Ο Γιάκομπ Μπερνούλι (27 Δεκεμβρίου 1654 – 16 Αυγούστου 1705)ήταν τόσο γοητευμένος από την ιδιότητα της λογαριθμικής σπείρας να «αναπαράγει» τη μορφή της μέσα από γεωμετρικούς μετασχηματισμούς  ώστε ζήτησε να χαραχθεί μια τέτοια σπείρα στην επιτύμβια πλάκα του. Μαζί της επιθυμούσε να υπάρχει η λατινική φράση:

                                               Eadem mutata resurgo

                              «Αν και αλλαγμένη, αναγεννιέμαι η ίδια.»