Σαν σήμερα, το 1617, πέθανε ο Τζον Νάπιερ.
Ο Τζον Νάπιερ του Μέρτσιστον (John Napier), γεννήθηκε στο Εδιμβούργο της Σκωτίας το 1550 και πέθανε στις 4 Απριλίου 1617, υπήρξε μία από τις πιο συναρπαστικές μορφές της ευρωπαϊκής διανόησης της εποχής του. Γνωστός και ως Νέπερ ή Νεπέρ, και αποκαλούμενος από τους συγχρόνους του «θαυμαστός του Μέρτσιστον», δεν ήταν απλώς μαθηματικός, αλλά και φυσικός, αστρονόμος και αστρολόγος, ενώ ταυτόχρονα έφερε τον τίτλο του 8ου λόρδου του Μέρτσιστον. Ήταν γιος του Σερ Άρτσιμπαλντ Νέιπιερ, σε μια οικογένεια με ισχυρή κοινωνική παρουσία.
Η φήμη του Νάπιερ εδραιώθηκε χάρη σε μια ανακάλυψη που άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι υπολόγιζαν: τους λογαρίθμους. Με αυτούς, οι χρονοβόροι και επίπονοι υπολογισμοί μετατράπηκαν σε απλούστερες διαδικασίες, ανοίγοντας τον δρόμο για την αλματώδη πρόοδο των επιστημών. Παράλληλα, επινόησε τα περίφημα «κόκαλα του Νάπιερ»(1ο σχόλιο), ένα πρακτικό εργαλείο που επέτρεπε τον πολλαπλασιασμό με αξιοσημείωτη ευκολία, ενώ συνέβαλε και στη διάδοση της δεκαδικής υποδιαστολής, κάνοντάς την καθημερινό εργαλείο των μαθηματικών.
Ο πύργος του Μέρτσιστον, ο τόπος όπου γεννήθηκε, στέκει ακόμη στο Εδιμβούργο και αποτελεί σήμερα τμήμα πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων. Εκεί, ανάμεσα σε πέτρινους τοίχους που κουβαλούν αιώνες ιστορίας, διακρίνεται ακόμη η σκιά ενός ανθρώπου που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τους αριθμούς. Μετά τον θάνατό του από ουρική αρθρίτιδα, τάφηκε στον ναό του Αγίου Κάθμπερτ.
Το σπουδαιότερο έργο του, με τον λατινικό τίτλο *Mirifici Logarithmorum Canonis Descriptio* (1614), αποτελεί ένα μνημείο μαθηματικής σκέψης: δεκάδες σελίδες θεωρίας και εκτενείς πίνακες λογαρίθμων συνδυάζονται με μια βαθιά κατανόηση της σφαιρικής τριγωνομετρίας, ιδίως μέσα από τους λεγόμενους «κανόνες των κυκλικών μερών».
Η ανακάλυψή του δεν άργησε να διαδοθεί. Στο Γκρέσαμ Κόλετζ του Λονδίνου προκάλεσε ενθουσιασμό, ενώ ο μαθηματικός Χένρι Μπριγκς έσπευσε να τον συναντήσει. Οι δύο άνδρες συνεργάστηκαν για τη βελτίωση των λογαριθμικών πινάκων, ξεπερνώντας πρακτικές δυσκολίες που συνδέονταν με τη χρήση της σταθεράς e. Το αποτέλεσμα ήταν ακόμη πιο χρηστικά εργαλεία, που επηρέασαν βαθιά την εξέλιξη της αστρονομίας, της φυσικής και της μηχανικής.
Ο Νάπιερ δεν περιορίστηκε εκεί. Βελτίωσε τη δεκαδική σημειογραφία του Σιμόν Στεβέν και αξιοποίησε παλαιότερες αριθμητικές τεχνικές, όπως εκείνες που συνδέονται με τον Φιμπονάτσι, δίνοντάς τους νέα πρακτική μορφή. Διατηρούσε επαφές με μεγάλες μορφές της εποχής, όπως ο αστρονόμος Τύχο Μπράχε, γεγονός που δείχνει ότι, παρά την απομόνωσή του, δεν ήταν αποκομμένος από το επιστημονικό ρεύμα της εποχής.
Κι όμως, γύρω από το πρόσωπό του υφάνθηκαν και θρύλοι. Πολλοί τον θεωρούσαν μάγο, έναν άνθρωπο που φλέρταρε με την αλχημεία και τα μυστικά της φύσης. Λεγόταν πως είχε μια μαύρη αράχνη και έναν κόκορα ως «οικεία πνεύματα». Σε μια χαρακτηριστική ιστορία, χρησιμοποίησε τον κόκορα για να αποκαλύψει έναν κλέφτη: καλύπτοντάς τον με καπνιά και ζητώντας από τους υπόπτους να τον αγγίξουν, εντόπισε τον ένοχο από τα καθαρά του χέρια. Σε άλλη περίσταση, παγίδευσε περιστέρια που κατέστρεφαν τη σοδειά του, ταΐζοντάς τα σπόρους μουσκεμένους σε αλκοόλ, ώστε να μην μπορούν πλέον να πετάξουν.
Τα τελευταία του χρόνια τα πέρασε στο Μέρτσιστον, στο οικογενειακό του «κάστρο». Το κτίριο αυτό, χτισμένο στον 16ο αιώνα αλλά ενταγμένο σήμερα σε ένα σύγχρονο πανεπιστημιακό περιβάλλον, στέκει ως σιωπηλός μάρτυρας μιας ζωής όπου η επιστήμη, η φαντασία και ο θρύλος συνυφάνθηκαν με τρόπο μοναδικό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου