Κάθε Ιούνιο, η Κίνα σταματά σχεδόν να αναπνέει.
Οι κόρνες απαγορεύονται γύρω από τα εξεταστικά κέντρα. Η αστυνομία ανοίγει δρόμο σε μαθητές που κινδυνεύουν να αργήσουν. Εργοτάξια διακόπτουν προσωρινά τις εργασίες τους για να μειωθεί ο θόρυβος. Γονείς στέκονται έξω από τις πύλες των σχολείων με βλέμμα γεμάτο αγωνία, σαν να περιμένουν την έκβαση μιας μάχης.
Και, από μια άποψη, αυτό ακριβώς συμβαίνει.
Το Gaokao, η εθνική εξέταση εισαγωγής στα πανεπιστήμια της Κίνας, δεν είναι απλώς ένα τεστ γνώσεων. Είναι η μεγαλύτερη ακαδημαϊκή δοκιμασία στον κόσμο και ίσως η πιο καθοριστική εξέταση που δίνει ένας νέος άνθρωπος σε ολόκληρη τη ζωή του.
Κάθε χρόνο συμμετέχουν περίπου 12 έως 14 εκατομμύρια υποψήφιοι. Ο αριθμός αυτός είναι μεγαλύτερος από τον πληθυσμό πολλών ευρωπαϊκών χωρών. Για εκατομμύρια οικογένειες, το αποτέλεσμα του Gaokao θεωρείται το κλειδί που μπορεί να ανοίξει την πόρτα προς την κοινωνική άνοδο, την οικονομική ασφάλεια και το κύρος.
Ωστόσο, το πραγματικό δράμα δεν βρίσκεται μόνο στην ημέρα της εξέτασης. Βρίσκεται στα χρόνια που προηγούνται.
Η Ζωή Πριν από τη Μάχη
Για τους περισσότερους τελειόφοιτους λυκείου, η προετοιμασία για το Gaokao θυμίζει περισσότερο στρατιωτική εκπαίδευση παρά σχολική ζωή.
Μια τυπική ημέρα μπορεί να ξεκινά στις 5:30 ή στις 6:00 το πρωί και να τελειώνει λίγο πριν τα μεσάνυχτα.
6:00 – Ξύπνημα
6:20 – Πρωινή αποστήθιση
7:00 έως 12:00 – Μαθήματα
13:30 έως 17:30 – Μαθήματα
18:00 έως 23:00 – Αυτομελέτη, διαγωνίσματα και επαναλήψεις
23:00 – Ύπνος
Το πρόγραμμα αυτό επαναλαμβάνεται σχεδόν καθημερινά, συχνά επτά ημέρες την εβδομάδα.
Οι περισσότεροι υποψήφιοι αφιερώνουν συνολικά 60 έως 85 ώρες ακαδημαϊκής εργασίας κάθε εβδομάδα, ενώ σε ορισμένα από τα πιο ανταγωνιστικά σχολεία οι ώρες ξεπερνούν τις 90.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί πρώην μαθητές περιγράφουν την τελευταία χρονιά πριν το Gaokao ως μια περίοδο κατά την οποία «ο κόσμος έξω έπαψε να υπάρχει».
Η Επιστήμη της Επιτυχίας
Η προετοιμασία δεν βασίζεται απλώς στη σκληρή δουλειά.
Έχει αναπτυχθεί μια ολόκληρη κουλτούρα εξεζητημένων τεχνικών μελέτης.
Η πιο διάσημη είναι το λεγόμενο «Βιβλίο Λαθών».
Κάθε λάθος που κάνει ένας μαθητής καταγράφεται σχολαστικά: η ερώτηση, το λάθος σκεπτικό, η σωστή λύση και ο λόγος της αποτυχίας. Κατά τους τελευταίους μήνες πριν από την εξέταση, πολλοί κορυφαίοι υποψήφιοι δεν ξαναδιαβάζουν ολόκληρη την ύλη. Διαβάζουν αποκλειστικά τα λάθη τους.
Παράλληλα εφαρμόζονται μέθοδοι ενεργητικής ανάκλησης γνώσεων, συνεχείς προσομοιώσεις εξετάσεων υπό πίεση χρόνου και επαναλήψεις βασισμένες στην καμπύλη λήθης του Ebbinghaus.
Η φιλοσοφία είναι απλή:
Δεν κερδίζεις το Gaokao επειδή ξέρεις περισσότερα από όλους.
Το κερδίζεις επειδή κάνεις λιγότερα λάθη από όλους.
Το Όνειρο των Ελίτ Πανεπιστημίων
Η πραγματική μάχη αφορά τις κορυφαίες σχολές.
Η εισαγωγή σε πανεπιστήμια όπως το Peking University ή το Tsinghua University είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Από τα περίπου 12 έως 14 εκατομμύρια υποψηφίων κάθε χρονιάς, μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό καταφέρνει να εισαχθεί στα πλέον περιζήτητα ιδρύματα. Σε πολλές επαρχίες, οι πιθανότητες να περάσει κάποιος σε ένα από αυτά τα πανεπιστήμια είναι μικρότερες από 1%.
Για τους μαθητές της κινεζικής επαρχίας, η επιτυχία ισοδυναμεί συχνά με αλλαγή της μοίρας ολόκληρης της οικογένειας.
Το «Εργοστάσιο» του Gaokao
Πουθενά αυτή η πραγματικότητα δεν γίνεται πιο εμφανής από ό,τι στο περίφημο Maotanchang High School.
Το σχολείο αυτό έχει αποκτήσει σχεδόν μυθικές διαστάσεις στην κινεζική κοινωνία.
Αποκαλείται συχνά «το εργοστάσιο του Gaokao».
Σε μια μικρή πόλη της επαρχίας Anhui, δεκάδες χιλιάδες μαθητές συρρέουν κάθε χρόνο για να ζήσουν έναν και μοναδικό σκοπό: την επιτυχία στην εξέταση.
Η καθημερινότητα θυμίζει στρατιωτική ακαδημία.
Η πειθαρχία είναι απόλυτη.
Τα διαγωνίσματα αμέτρητα.
Οι ώρες μελέτης εξαντλητικές.
Χιλιάδες γονείς μετακομίζουν προσωρινά στην πόλη για να βρίσκονται δίπλα στα παιδιά τους, εγκαταλείποντας συχνά την εργασία τους για έναν ολόκληρο χρόνο.
Κάθε Ιούνιο, όταν τα λεωφορεία μεταφέρουν τους μαθητές στα εξεταστικά κέντρα, χιλιάδες γονείς παρατάσσονται στους δρόμους χειροκροτώντας και κλαίγοντας.
Το θέαμα θυμίζει περισσότερο στρατό που αναχωρεί για το μέτωπο παρά μαθητές που πηγαίνουν να γράψουν εξετάσεις.
Η Σκοτεινή Πλευρά
Όταν διακυβεύονται τόσα πολλά, η απάτη γίνεται πειρασμός.
Κατά καιρούς έχουν αποκαλυφθεί δίκτυα αντιγραφής που χρησιμοποιούσαν μικροσκοπικές κάμερες, ασύρματους πομπούς και εξοπλισμό που θα ταίριαζε περισσότερο σε ταινία κατασκοπείας.
Η κινεζική πολιτεία απαντά με δρακόντεια μέτρα: τεχνητή νοημοσύνη, αναγνώριση προσώπου, ηλεκτρονικούς ανιχνευτές και αυστηρές ποινές για όσους επιχειρούν να νοθεύσουν τη διαδικασία.
Κανένα όμως σκάνδαλο δεν συγκλόνισε περισσότερο τη χώρα από την υπόθεση της Chen Chunxiu.
Το 2004 πέτυχε βαθμολογία αρκετή για να περάσει στο πανεπιστήμιο.
Όμως δεν έλαβε ποτέ την επιστολή αποδοχής.
Δεκαέξι χρόνια αργότερα ανακάλυψε ότι άλλη γυναίκα είχε κλέψει την ταυτότητά της και είχε φοιτήσει στη θέση της.
Εκείνη πέρασε τα καλύτερα χρόνια της ζωής της δουλεύοντας σε εργοστάσια και εστιατόρια, χωρίς να γνωρίζει ότι το όνειρό της είχε κλαπεί.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Κίνα λαμβάνει εξαιρετικά σοβαρά υπόψη την ακαδημαϊκή απάτη, ειδικά κατά τη διάρκεια των εξαιρετικά ανταγωνιστικών εθνικών εξετάσεων εισαγωγής στα κολέγια, γνωστών ως Gaokao. Σε σοβαρές περιπτώσεις που αφορούν οργανωμένη απάτη ή προηγμένες συσκευές απάτης, οι κυρώσεις μπορεί να περιλαμβάνουν ποινές φυλάκισης μέχρι επτά χρόνια. Οι αυστηροί κανόνες αντικατοπτρίζουν τη σημασία της εκπαίδευσης και της ακεραιότητας των εξετάσεων στο σύστημα.
Οι Θρύλοι του Gaokao
Ανάμεσα στα εκατομμύρια των υποψηφίων έχουν γεννηθεί και θρύλοι.
Ο πιο γνωστός είναι ο Liang Shi.
Αυτοδημιούργητος εκατομμυριούχος, έχει συμμετάσχει στις εξετάσεις 27 φορές.
Παρά τα χρήματα και την επαγγελματική του επιτυχία, συνεχίζει να διαβάζει επί μήνες δώδεκα ώρες την ημέρα, προσπαθώντας να πετύχει το πανεπιστήμιο των ονείρων του.
Για εκείνον το Gaokao δεν είναι πλέον μια εξέταση.
Είναι μια προσωπική σταυροφορία.
Υπάρχουν επίσης ιστορίες που αγγίζουν τα όρια του απίστευτου.
Μια 43χρονη βοσκοπούλα από την Εσωτερική Μογγολία αποφάσισε να δώσει τις εξετάσεις μαζί με τον γιο της και κατάφερε να περάσει στο πανεπιστήμιο, πραγματοποιώντας ένα όνειρο που είχε εγκαταλείψει δεκαετίες νωρίτερα.
Από την άλλη πλευρά βρίσκεται η ιστορία του Jack Ma, του μελλοντικού ιδρυτή της Alibaba.
Απέτυχε δύο φορές στο Gaokao και χρειάστηκε τρίτη προσπάθεια για να εισαχθεί στο πανεπιστήμιο. Σήμερα η πορεία του αποτελεί ίσως το πιο διάσημο παράδειγμα ότι ακόμη και η αποτυχία σε αυτή τη γιγάντια δοκιμασία δεν καθορίζει αναγκαστικά το μέλλον ενός ανθρώπου.
Και τέλος υπάρχουν οι πιο σκοτεινές ιστορίες: παιδιά που λύγισαν κάτω από το βάρος των προσδοκιών, μαθητές που ένιωσαν ότι απογοήτευσαν τις οικογένειές τους, νέοι άνθρωποι που βρέθηκαν αντιμέτωποι με τεράστια ψυχολογική πίεση πριν ακόμη ενηλικιωθούν.
Περισσότερο από μια Εξέταση
Το Gaokao δεν είναι απλώς μια διαδικασία εισαγωγής στα πανεπιστήμια.
Είναι ένας καθρέφτης της σύγχρονης Κίνας.
Είναι η πίστη ότι η μόρφωση μπορεί να αλλάξει τη μοίρα ενός ανθρώπου.
Είναι η θυσία γονέων που αφιερώνουν χρόνια για το μέλλον των παιδιών τους.
Είναι η αδιάκοπη προσπάθεια εκατομμυρίων νέων που ξυπνούν πριν από την αυγή και κοιμούνται μετά τα μεσάνυχτα κυνηγώντας ένα όνειρο.
Και κάθε Ιούνιο, όταν οι πύλες των εξεταστικών κέντρων ανοίγουν, εκατομμύρια ιστορίες ελπίδας, φιλοδοξίας, φόβου και επιμονής συναντιούνται στην ίδια αίθουσα.
Για λίγες ώρες, η τύχη μιας ολόκληρης γενιάς κρίνεται πάνω σε μερικές σελίδες χαρτί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου