Μετά την απόκτηση του διδακτορικού του, ο Πολ Ντιράκ (Paul Dirac) ταξίδεψε στην Κοπεγχάγη, για να εργαστεί στο Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής που είχε ιδρύσει ο μεγάλος Δανός φυσικός Νιλς Μπορ (Niels Bohr).
Αργότερα, αναφερόμενος στον Μπορ, ο Ντιράκ θυμόταν με το χαρακτηριστικό, λιτό του ύφος:
«Θαύμαζα πολύ τον Μπορ. Κάναμε μεγάλες συζητήσεις, στις οποίες σχεδόν όλη την ώρα μιλούσε εκείνος».
Η παροιμιώδης ολιγολογία του Ντιράκ ήταν τόσο γνωστή στους συναδέλφους του στο Κέιμπριτζ, ώστε επινόησαν αστειευόμενοι μια νέα μονάδα μέτρησης της ομιλίας: το ντιράκ (dirac).
Ένα ντιράκ αντιστοιχούσε σε ρυθμό ομιλίας μίας λέξης ανά ώρα!
Μια απολαυστική ιστορία για τη σιωπηλή ιδιοσυγκρασία του περιλαμβάνεται στο βιβλίο Absolute Zero Gravity: Science Jokes, Quotes, and Anecdotes, των Betsy Devine και Joel Cohen.
Σύμφωνα με την αφήγηση, ο Ντιράκ έφτασε στην Κοπεγχάγη έχοντας μαζί του μια συστατική επιστολή από τον σπουδαίο φυσικό Έρνεστ Ράδερφορντ (Ernest Rutherford).
Ύστερα από μερικούς μήνες, ο Μπορ φέρεται να έγραψε στον Ράδερφορντ ότι ο νεαρός επιστήμονας δεν έδειχνε τόσο εξαιρετικός όσο τον είχε περιγράψει. Το βασικό πρόβλημα ήταν ότι ο Ντιράκ δεν μιλούσε σχεδόν ποτέ!
Ο θρύλος θέλει τον Ράδερφορντ να απαντά με την ακόλουθη ιστορία:
Ο παπαγάλος που δεν μιλούσε
Κάποτε, ένας άνδρας μπήκε σε ένα κατάστημα κατοικιδίων για να αγοράσει έναν παπαγάλο.
Ο καταστηματάρχης τού έδειξε πρώτα έναν γκρίζο παπαγάλο, που ήξερε να λέει μερικές λέξεις και κόστιζε 100 δολάρια.
Δίπλα του βρισκόταν ένας μπλε παπαγάλος, που μπορούσε να τραγουδά και να διηγείται ιστορίες. Η τιμή του ήταν 200 δολάρια.
Ένας τρίτος, πανέμορφος παπαγάλος κόστιζε 500 δολάρια, επειδή μιλούσε πολλές γλώσσες.
Στην άκρη του καταστήματος, όμως, υπήρχε ένας απλός καφέ παπαγάλος, χωρίς τίποτα το εντυπωσιακό στην εμφάνισή του.
Η τιμή του ήταν 1.000 δολάρια!
«Χίλια δολάρια!» αναφώνησε ο πελάτης. «Αυτός πρέπει να είναι πραγματικά εξαιρετικός! Πόσες γλώσσες μιλάει;»
«Μόνο αγγλικά», απάντησε ο καταστηματάρχης.
«Α, τότε θα έχει τρομερά πλούσιο λεξιλόγιο!»
Ο καταστηματάρχης κούνησε αρνητικά το κεφάλι.
«Μήπως τραγουδάει;»
«Όχι. Τις περισσότερες μέρες δεν ανοίγει καν το στόμα του».
Ο πελάτης άρχισε να χάνει την υπομονή του.
«Ε, τότε τι κάνει; Ακροβατικά; Κόλπα; Κάτι τέλος πάντων! Γιατί στο καλό κοστίζει τόσο πολύ;»
Ο καταστηματάρχης τον κοίταξε σοβαρά και απάντησε:
«Κύριε, αυτός ο παπαγάλος σκέφτεται!»
Και ο Ράδερφορντ, σύμφωνα πάντα με την ιστορία, έκλεισε την απάντησή του προς τον Μπορ με τρεις λέξεις:
«Ο Ντιράκ σκέφτεται».
Πίσω από το ανέκδοτο κρύβεται μια πραγματικά ξεχωριστή επιστημονική προσωπικότητα.
Κατά την παραμονή του στο Ινστιτούτο του Μπορ, ο Ντιράκ ανέπτυξε τη θεωρία των κανονικών μετασχηματισμών στην κβαντομηχανική, ένα επίτευγμα που ο ίδιος θεωρούσε από τα σημαντικότερα και πιο ικανοποιητικά της επιστημονικής του σταδιοδρομίας.
Όπως έλεγε αργότερα:
«Θεωρώ αυτή τη θεωρία το πιο ικανοποιητικό από τα έργα που ολοκλήρωσα στη ζωή μου. Η θεωρία των μετασχηματισμών έγινε η αγαπημένη μου».
Ο Ντιράκ παρέμεινε στην Κοπεγχάγη μέχρι τον Φεβρουάριο του 1927. Κατά την ίδια περίοδο ολοκλήρωσε επίσης την πρώτη από δύο θεμελιώδεις εργασίες με τις οποίες συνέβαλε στη διαμόρφωση της κβαντικής ηλεκτροδυναμικής.
Έτσι, ενώ οι γύρω του προσπαθούσαν να καταλάβουν γιατί αυτός ο παράξενος νεαρός φυσικός μιλούσε τόσο λίγο, εκείνος εργαζόταν πάνω σε ιδέες που θα άλλαζαν την πορεία της σύγχρονης φυσικής.
Ο Ντιράκ ήταν η ζωντανή απόδειξη ότι, για να έχεις κάτι σημαντικό να πεις, δεν χρειάζεται να μιλάς συνεχώς.
Η ιστορία του παπαγάλου παρουσιάζεται ως ανέκδοτο που αποδίδεται στον Ράδερφορντ και όχι ως επιβεβαιωμένη πραγματική αλληλογραφία. Η ολιγολογία του Ντιράκ, πάντως, είναι καλά τεκμηριωμένο χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς του.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου