Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν και ο Κουρτ Γκέντελ συνήθιζαν να επιστρέφουν μαζί με τα πόδια από το Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών του Πρίνστον. Στη διάρκεια αυτών των περιπάτων συζητούσαν για τη φυσική, τα μαθηματικά, τη φιλοσοφία και την πολιτική.
Στο βιβλίο της Incompleteness (2005), η Ρεμπέκα Γκόλντσταϊν περιγράφει τον ιδιαίτερο τρόπο σκέψης του Γκέντελ, ο οποίος συχνά οδηγούσε τις συζητήσεις τους σε απροσδόκητα συμπεράσματα.
«Ολόκληρη η σκέψη του διέπεται από ένα "ενδιαφέρον αξίωμα", όπως το είχε χαρακτηρίσει κάποτε ο Έρνστ Γκάμπορ Στράους, βοηθός του Αϊνστάιν από το 1944 έως το 1947.
Για κάθε γεγονός υπάρχει μια εξήγηση: όχι μόνο γιατί συμβαίνει, αλλά και γιατί είναι αναγκαίο να συμβαίνει.
Αυτή η πεποίθηση ισοδυναμεί με την παραδοχή ότι στον κόσμο δεν υπάρχει τίποτε που να συμβαίνει απλώς συμπτωματικά, κανένα δεδομένο που θα μπορούσε εξίσου να μην είχε υπάρξει.
Με άλλα λόγια, ο κόσμος δεν πρόκειται ποτέ, ούτε μία φορά, να μας απαντήσει όπως ένας αγανακτισμένος γονιός στο αντιδραστικό έφηβο παιδί του:
— Γιατί;
— Θα σου πω εγώ γιατί! Επειδή έτσι είπα!
Ο κόσμος έχει πάντοτε μια εξήγηση για τον εαυτό του ή, όπως το διατυπώνει ο συνοδοιπόρος του Αϊνστάιν:
Die Welt ist vernünftig.
Ο κόσμος είναι έλλογος και μπορεί να γίνει κατανοητός.
Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την αυστηρή και συνεπή εφαρμογή αυτού του "ενδιαφέροντος αξιώματος" σε κάθε ζήτημα που απασχολεί τον μεγάλο λογικό —από τη σχέση σώματος και ψυχής μέχρι την παγκόσμια πολιτική, ακόμη και τις εσωτερικές υποθέσεις του ίδιου του Ινστιτούτου Προχωρημένων Σπουδών— συχνά αποκλίνουν ριζικά από όσα υπαγορεύει η κοινή λογική.
Ωστόσο, μια τέτοια απόκλιση δεν έχει γι' αυτόν την παραμικρή σημασία.
Είναι σαν ένας από τους άγραφους κανόνες της σκέψης του να είναι ο εξής:
Αν η ορθολογική σκέψη και η κοινή λογική συγκρούονται, τότε… τόσο το χειρότερο για την κοινή λογική!
Άλλωστε, σε τελική ανάλυση, τι το ιδιαίτερο έχει η κοινή λογική, πέρα από το ότι είναι απλώς… κοινή;»
Πηγή: Rebecca Goldstein, Incompleteness: The Proof and Paradox of Kurt Gödel, W. W. Norton & Company, 2005, σ. 20–21.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου