Ένας μαθηματικός έπεσε σε μια λαγότρυπα και βγήκε αθάνατος

 

#Σανσημερα

Σαν σήμερα, το 1898, πέθανε ο Lewis Carroll (1832–1898).

Ο Charles Lutwidge Dodgson γεννήθηκε το 1832 στην Αγγλία, αλλά είχε την καλή πρόνοια να επινοήσει το ψευδώνυμο Lewis Carroll, γιατί δύσκολα φαντάζεται κανείς την Αλίκη να φωνάζει:

«Ο κύριος Dodgson! Ο κύριος Dodgson!»

Ήταν άνθρωπος πολλών ταλέντων: μαθηματικός με ειδίκευση στη Λογική, φωτογράφος, συγγραφέας, και γενικά κάποιος που μπορούσε να εξηγεί γιατί 1 + 1 = 2, αλλά προτιμούσε να αναρωτιέται αν ένας γάτος μπορεί να εξαφανιστεί αφήνοντας πίσω μόνο το χαμόγελό του.

Μετά την αποφοίτησή του από το Christ Church College της Οξφόρδης το 1854, έκανε αυτό που κάνουν όλοι οι πραγματικά ανήσυχοι άνθρωποι: έμεινε εκεί. Δίδαξε μαθηματικά μέχρι το 1881 και έγραψε διάφορα βιβλία, όπως το A Syllabus of Plane Algebraical Geometry — βιβλίο συναρπαστικό, ιδανικό για όποιον πάσχει από αϋπνία και δεν θέλει να πάρει χάπια.

Το γνωστότερο βιβλίο του, Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων, μοιάζει με ένα αθώο τσάι με τον Τρελοκαπελά, αλλά για χρόνια τρόμαζε… τους μεγάλους! Με το παράλογο χιούμορ της, τα ζώα που μιλάνε και τους κανόνες που γυρίζουν ανάποδα, θεωρήθηκε επικίνδυνη και «ανάρμοστη».

Στην Κίνα απαγορεύτηκε τη δεκαετία του 1930, επειδή τα ζώα συμπεριφέρονταν σαν άνθρωποι — κάτι που θεωρήθηκε προσβλητικό για την κοινωνική τάξη — ενώ σε σχολεία και βιβλιοθήκες στις ΗΠΑ αποσύρθηκε κατά περιόδους, επειδή κάποιοι έβλεπαν υπαινιγμούς για ναρκωτικά και «κακή επιρροή» στα παιδιά.

Ευτυχώς, όπως και η ίδια η Αλίκη, το βιβλίο ξεπέρασε τις απαγορεύσεις, μεγάλωσε γενιές αναγνωστών και μας απέδειξε ότι λίγη τρέλα κάνει τον κόσμο πολύ πιο ενδιαφέρον.

Ως μαθηματικός ήταν μάλλον συντηρητικός. Τα περισσότερα μαθηματικά του έργα δεν έμειναν στην αιωνιότητα, με μία εξαίρεση: το Euclid and His Modern Rivals (1879), που σήμερα διαβάζεται κυρίως από ιστορικούς των μαθηματικών και ανθρώπους που θέλουν να καυχιούνται ότι το διάβασαν.

Ως λογικός, όμως, ήταν αλλιώς. Δεν έβλεπε τη λογική ως αυστηρό εργαλείο ελέγχου της σκέψης, αλλά ως παιχνίδι. Αν η λογική ήταν σκάκι, ο Carroll θα έπαιζε με κομμάτια που μιλάνε, αλλάζουν μέγεθος και καμιά φορά αρνούνται να υπακούσουν στους κανόνες.

Μία από τις πλέον χιλιοειπωμένες ιστορίες γύρω από τον Lewis Carroll λέει ότι η βασίλισσα Βικτωρία, μαγεμένη από την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων, ζήτησε να της σταλεί το επόμενο βιβλίο του συγγραφέα. Και τι έλαβε;

Ένα μαθηματικό έργο με τίτλο:

An Elementary Treatise on Determinants.

Η εικόνα είναι υπέροχη: η βασίλισσα, τσάι στο χέρι, να διαβάζει ορίζουσες.

Δυστυχώς (ή ευτυχώς για τη βασίλισσα), η ιστορία είναι εντελώς ψεύτικη. Ο ίδιος ο Carroll, εμφανώς ενοχλημένος, έγραψε στο Symbolic Logic (1896) ότι πρόκειται για «μια ανόητη ιστορία, απολύτως φανταστική σε κάθε της λεπτομέρεια» και ότι τίποτα που να της μοιάζει δεν συνέβη ποτέ.

Με άλλα λόγια: ούτε η βασίλισσα διάβασε ορίζουσες, ούτε ο Carroll της τις έστειλε.

Ο Lewis Carroll πέθανε το 1898, λίγες μέρες πριν κλείσει τα 66.

Άφησε πίσω του μαθηματικά βιβλία που σχεδόν ξεχάστηκαν, λογικά παιχνίδια που ακόμη παίζονται και μια μικρή Αλίκη που συνεχίζει να πέφτει σε λαγότρυπες εδώ και πάνω από ενάμιση αιώνα.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο λογικό παράδοξο απ’ όλα:

ένας άνθρωπος που αγαπούσε τη λογική ως παιχνίδι, να μείνει αθάνατος χάρη στο πιο παράλογο παραμύθι που γράφτηκε ποτέ.