#Σανσημερα
Στους περασμένους αιώνες, τα μαθηματικά συχνά άνθιζαν στα περιθώρια άλλων επαγγελμάτων, σαν ένα είδος πνευματικής περιπέτειας. Ο Fermat, για παράδειγμα, δεν ήταν “επαγγελματίας μαθηματικός” με τη σημερινή έννοια, αλλά δικαστικός λειτουργός που στον ελεύθερο χρόνο του άφησε ανεξίτηλα ίχνη στη θεωρία αριθμών. Παρόμοια, ο Descartes υπήρξε φιλόσοφος και στρατιώτης, ενώ ταυτόχρονα θεμελίωσε την αναλυτική γεωμετρία· ο Pascal, γνωστός ως φυσικός και στοχαστής, συνέβαλε καθοριστικά στην πιθανότητα και τη μαθηματική σκέψη· ακόμη και ο Gauss, αν και τελικά αφιερώθηκε πλήρως στα μαθηματικά, εργάστηκε και ως αστρονόμος, συνδέοντας την επιστήμη με την πρακτική παρατήρηση του κόσμου. Πολλοί δημιουργοί των μεγάλων ιδεών υπήρξαν γιατροί, νομικοί ή ερευνητές άλλων πεδίων, άνθρωποι που έβλεπαν τα μαθηματικά ως προσωπικό πάθος και δημιουργική ενασχόληση. Αντίθετα, ο σύγχρονος μαθηματικός ζει σε έναν κόσμο βαθιάς εξειδίκευσης: αφιερώνει ολόκληρη την καριέρα του σε έναν στενό κλάδο, χτίζοντας γνώση με συστηματικό και επαγγελματικό τρόπο. Έτσι, η μαθηματική δημιουργία πέρασε από την ερασιτεχνική λάμψη της ιδιοφυΐας-περιπλανώμενου σε μια εποχή οργανωμένης, εξειδικευμένης έρευνας.
Η Marjorie Ruth Rice (1923–2017) ήταν Αμερικανίδα ερασιτέχνης μαθηματικός, γνωστή κυρίως για τις ανακαλύψεις της σχετικά με τις πενταγωνικές πλακοστρώσεις (επιπεδοκαλύψεις) στη γεωμετρία.
Μητέρα πέντε παιδιών, είχε γίνει ένθερμη αναγνώστρια της μακροχρόνιας στήλης του Martin Gardner, «Mathematical Games», η οποία δημοσιευόταν κάθε μήνα από το 1957 έως το 1986 στις σελίδες του περιοδικού Scientific American. Μέχρι τη δεκαετία του 1970, ο Gardner ήταν ήδη δημοφιλής συγγραφέας εκλαϊκευμένης επιστήμης και ερασιτέχνης μαθηματικός. Η Rice ανέφερε αργότερα ότι έσπευδε να πάρει κάθε νέο τεύχος από το ταχυδρομείο πριν προλάβει οποιοσδήποτε άλλος να το διαβάσει — ιδίως ο γιος της, που ήταν συνδρομητής του περιοδικού.
Το 1975, η Rice διάβασε τη στήλη του Gardner του Ιουλίου με τίτλο «On Tessellating the Plane with Convex Polygon Tiles», όπου εξεταζόταν ποια είδη κυρτών πολυγώνων μπορούν να καλύψουν πλήρως το επίπεδο χωρίς επικαλύψεις ή κενά. Στη στήλη του, ο Gardner ανέφερε ότι «το έργο της εύρεσης όλων των κυρτών πολυγώνων που καλύπτουν το επίπεδο … δεν ολοκληρώθηκε παρά το 1967, όταν ο Richard Brandon Kershner … εντόπισε τρεις τύπους πενταγώνων που είχαν διαφύγει από όλους τους προηγούμενους ερευνητές». Ο Gardner επαναλάμβανε τον ισχυρισμό του Kershner ότι ο κατάλογος των κυρτών πενταγώνων που πλακοστρώνουν το επίπεδο ήταν πλέον πλήρης. Ωστόσο, μέσα σε έναν μήνα, ο Gardner έλαβε από έναν αναγνώστη του, τον Richard James III, ένα παράδειγμα νέου κυρτού πενταγώνου που πλακοστρώνει το επίπεδο, και δημοσίευσε την είδηση στη στήλη του τον Δεκέμβριο του 1975.
Εμπνευσμένη από αυτή τη νέα ανακάλυψη, η Rice αποφάσισε να αναζητήσει και άλλους νέους τύπους πενταγώνων που θα μπορούσαν να καλύψουν το επίπεδο. Παρότι διέθετε μόνο απολυτήριο λυκείου, είχε έντονο ενδιαφέρον για την τέχνη και άρχισε να αφιερώνει τον ελεύθερο χρόνο της στην ανακάλυψη νέων πενταγωνικών επιπεδοκαλύψεων. Εργαζόταν πάνω στο πρόβλημα στον ελεύθερο χρόνο της και, κατά την περίοδο των εορτών του 1975, «σχεδίαζε διαγράμματα στο τραπέζι της κουζίνας όταν δεν ήταν κανείς παρών και τα έκρυβε όταν επέστρεφαν ο σύζυγος και τα παιδιά της ή όταν την επισκέπτονταν φίλοι». Μάλιστα, ανέπτυξε και δικό της σύστημα σημειογραφίας για να αποτυπώνει τους περιορισμούς και τις σχέσεις μεταξύ των πλευρών και των γωνιών των πενταγώνων.
Μέχρι τον Φεβρουάριο του 1976 είχε ανακαλύψει έναν νέο τύπο πενταγώνου, καθώς και παραλλαγές του ως προς το σχήμα, και είχε σχεδιάσει αρκετές επιπεδοκαλύψεις με αυτά τα πεντάγωνα. Έστειλε τις ανακαλύψεις της στον Gardner χρησιμοποιώντας τη δική της, αυτοσχέδια σημειογραφία. Εκείνος, με τη σειρά του, προώθησε το έργο της στη Doris Schattschneider, ειδική στα μοτίβα πλακόστρωσης, η οποία αρχικά ήταν επιφυλακτική, λέγοντας ότι το ιδιόρρυθμο σύστημα σημειογραφίας της Rice έμοιαζε παράξενο, σαν «ιερογλυφικά». Ωστόσο, ύστερα από προσεκτική εξέταση, επιβεβαίωσε την ορθότητα των αποτελεσμάτων της.
Τον Δεκέμβριο του 1977 η Rice πραγματοποίησε την τέταρτη ανακάλυψή της ενός νέου τύπου πενταγώνου που πλακοστρώνει το επίπεδο και μέχρι τότε είχε καταγράψει 103 «δι-μεταβατικές κατά δύο μπλοκ» (2-block transitive) πενταγωνικές επιπεδοκαλύψεις. Την επόμενη δεκαετία ανακάλυψε αρκετά ακόμη μοτίβα πλακόστρωσης με πεντάγωνα και διερεύνησε επίσης μη περιοδικές επιπεδοκαλύψεις.
Η Doris Schattschneider, η οποία συνέβαλε μαζί με τον Martin Gardner στη διάδοση των ανακαλύψεων της Rice σχετικά με τις πενταγωνικές επιπεδοκαλύψεις, επαίνεσε το έργο της ως μια συναρπαστική ανακάλυψη από μια ερασιτέχνιδα μαθηματικό.
Το 1995, σε περιφερειακή συνάντηση της Mathematical Association of America που πραγματοποιήθηκε στο Los Angeles, η Schattschneider έπεισε τη Rice και τον σύζυγό της να παραστούν σε διάλεξή της αφιερωμένη στο έργο της Rice. Πριν ολοκληρώσει την ομιλία της, η Schattschneider παρουσίασε στο ακροατήριο την ερασιτέχνιδα μαθηματικό που είχε προωθήσει τη μελέτη των επιπεδοκαλύψεων. «Και όλοι στην αίθουσα… σηκώθηκαν όρθιοι και τη χειροκρότησαν.»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου