«τι θα γινόταν αν»

Ένα από τα πιο συναρπαστικά «τι θα γινόταν αν» στην ιστορία της σύγχρονης φυσικής ξεκινά με κάτι πολύ απλό: έναν μαυροπίνακα… και μια καθαρίστρια. 

Τη δεκαετία του 1970, ο φυσικός Alan Lightman θυμάται ένα γεύμα στο California Institute of Technology. Εκείνος και δύο μεταπτυχιακοί φοιτητές συζητούσαν για την έρευνά τους πάνω στις περιστρεφόμενες μαύρες τρύπες με τον θρυλικό φυσικό Richard Feynman. Ο Feynman άκουγε προσεκτικά. Ξαφνικά κάτι του «άναψε ένα λαμπάκι». Αναγνώρισε ότι αυτό που περιέγραφαν είχε μια αναλογία με ένα φαινόμενο της κβαντικής φυσικής, όπου τα άτομα μπορούν να εκπέμπουν φως. Αν υπάρχει, σκέφτηκε, μια διαδικασία που προκαλεί εκπομπή ενέργειας, τότε ίσως υπάρχει και η αυθόρμητη εκδοχή της.   

 Σηκώθηκε σχεδόν αμέσως από το τραπέζι. Περπάτησαν μέχρι το μικρό γραφείο του Lightman. Εκεί ο Feynman άρπαξε την κιμωλία και άρχισε να γεμίζει τον μαυροπίνακα με εξισώσεις. Προσπαθούσε να δείξει ότι ίσως ακόμη και οι μαύρες τρύπες — αντικείμενα από τα οποία θεωρητικά δεν ξεφεύγει τίποτα — θα μπορούσαν να εκπέμπουν ενέργεια. Η ιδέα φαινόταν εντυπωσιακή. Η ομάδα συνειδητοποίησε ότι ίσως κρατούσαν μπροστά τους κάτι πολύ σημαντικό. Αλλά δεν αντέγραψαν αμέσως τις εξισώσεις. 

 Το επόμενο πρωί ο Lightman  γύρισε στο γραφείο του για να τις γράψει προσεκτικά. Ο πίνακας όμως ήταν… καθαρός. Η καθαρίστρια είχε σβήσει τα πάντα. Έναν χρόνο αργότερα, ο μεγάλος θεωρητικός φυσικός Stephen Hawking δημοσίευσε τη διάσημη πλέον θεωρία της Hawking radiation: ότι οι μαύρες τρύπες μπορούν πράγματι να εκπέμπουν ενέργεια λόγω κβαντικών φαινομένων. 

  Κανείς δεν ξέρει αν ο Feynman είχε πραγματικά φτάσει στην ίδια ιδέα εκείνο το απόγευμα στον μαυροπίνακα. Η ιστορία βασίζεται κυρίως στην ανάμνηση του Lightman και δεν υπάρχει γραπτή απόδειξη. Παρόλα αυτά, το περιστατικό έχει μείνει ως ένα από τα πιο γοητευτικά επιστημονικά «παραλίγο» της ιστορίας — μια στιγμή όπου η ιδιοφυΐα, ένας μαυροπίνακας και μια καθαρίστρια ίσως άλλαξαν για λίγο τη μοίρα μιας μεγάλης ανακάλυψης.

(Το περιστατικ;o αναφέρει ο  φυσικός-συγγραφέας

Alan Lightman. σε συνέντευξη στο περιοδικό Nautilus)