Παραλίγο να κοπεί στο διδακτορικό. Εννέα χρόνια μετά πήρε το Νόμπελ.

 Το 1923, σαν σήμερα, ο Βέρνερ Χάιζενμπεργκ παραλίγο να αποτύχει στη διδακτορική του εξέταση.

Το 1923, ο Βέρνερ Χάιζενμπεργκ παρουσιάστηκε ενώπιον των καθηγητών του για να υπερασπιστεί τη διδακτορική του διατριβή. Η εξέταση, όμως, εξελίχθηκε πολύ χειρότερα απ' ό,τι θα περίμενε κανείς για έναν από τους μεγαλύτερους φυσικούς του 20ού αιώνα.

Στην εξεταστική επιτροπή συμμετείχαν:

Άρνολντ Ζόμερφελντ, ο επιβλέπων καθηγητής του στη θεωρητική φυσική.

Βίλχελμ Βιν, νομπελίστας φυσικός και ειδικός στην πειραματική φυσική.

Φέρντιναντ φον Λίντεμαν, μαθηματικός, γνωστός επειδή απέδειξε ότι ο αριθμός π είναι υπερβατικός.

Κατά τη διάρκεια της προφορικής εξέτασης, ο Βίλχελμ Βιν υπέβαλε στον Χάιζενμπεργκ ερωτήσεις στοιχειώδους πειραματικής φυσικής, όπως πώς λειτουργεί ένας απλός φακός ή μια συσσωρευτική μπαταρία.

Προς μεγάλη έκπληξη όλων, ο Χάιζενμπεργκ δεν μπόρεσε να απαντήσει ικανοποιητικά. Παρότι διέθετε εξαιρετικό θεωρητικό υπόβαθρο, είχε ελάχιστη εμπειρία στο εργαστήριο και αγνοούσε ακόμη και βασικά πειραματικά όργανα.

Λέγεται ότι ο Βιν σοκαρίστηκε τόσο, ώστε πρότεινε να απορριφθεί η διατριβή.

Τότε παρενέβη ο Ζόμερφελντ, ο οποίος αναγνώριζε το εξαιρετικό θεωρητικό ταλέντο του μαθητή του.

Σύμφωνα με μια γνωστή διήγηση, είπε στους υπόλοιπους εξεταστές:

 «Κύριοι, ο Χάιζενμπεργκ είναι θεωρητικός φυσικός. Αν γνώριζε τόσο καλά την πειραματική φυσική, δεν θα ήταν θεωρητικός φυσικός!»

Τελικά, ο Χάιζενμπεργκ πέρασε την εξέταση, αλλά οριακά.

Ο τελικός βαθμός του ήταν «ausreichend», δηλαδή «επαρκώς» ή, με απλά λόγια, μόλις πέρασε.

Κι όμως, μόλις δύο χρόνια αργότερα, το 1925, δημοσίευσε την επαναστατική εργασία που έθεσε τα θεμέλια της κβαντομηχανικής, αλλάζοντας οριστικά την πορεία της σύγχρονης φυσικής.

Το 1932 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής για τη δημιουργία της κβαντομηχανικής.

Η ιστορία αυτή αποτελεί μια υπενθύμιση ότι μια απογοητευτική εξέταση δεν καθορίζει απαραίτητα το μέλλον ενός ανθρώπου. Ακόμη και οι μεγαλύτερες ιδιοφυΐες μπορεί να αποτύχουν σε έναν τομέα, ενώ ταυτόχρονα να αλλάξουν τον κόσμο σε έναν άλλον.