Οι κρυφές συνήθειες των Ιδιοφυϊών!

 

  Το βιβλίο «Οι Κρυφές Συνήθειες των Ιδιοφυϊών» (The Hidden Habits of Genius: Beyond Talent, IQ, and Grit—Unlocking the Secrets of Greatness) του καθηγητή του Yale, Craig Wright, αποτελεί μια εξερεύνηση της φύσης της μεγαλοφυΐας, πέρα από τα στερεότυπα του υψηλού IQ και των ακαδημαϊκών επιδόσεων. Ο συγγραφέας, αντλώντας από την εμπειρία του στο δημοφιλές μάθημα που διδάσκει στο Yale, υποστηρίζει ότι η ιδιοφυΐα δεν είναι απλώς ένα έμφυτο δώρο, αλλά μια «τέλεια καταιγίδα» προσωπικών χαρακτηριστικών που μπορούν, σε κάποιο βαθμό, να καλλιεργηθούν.

 Το βιβλίο διαρθρώνεται γύρω από 14 κύρια χαρακτηριστικά ή συνήθειες που μοιράζονται οι κορυφαίες ιδιοφυΐες της ιστορίας —από τον Λεονάρντο ντα Βίντσι και τον Μότσαρτ μέχρι την Άλμπερτ Αϊνστάιν και τον Στιβ Τζομπς. Μέσα από γλαφυρές αφηγήσεις και ιστορικά ανέκδοτα, ο Wright αναδεικνύει τη σημασία της ακόρεστης περιέργειας, της παιδικής φαντασίας, της επαναστατικότητας και της ανθεκτικότητας απέναντι στην αποτυχία.

Ο Wright κάνει μια θεμελιώδη διάκριση: ενώ ο ταλαντούχος άνθρωπος πετυχαίνει στόχους που κανένας άλλος δεν μπορεί να φτάσει, η ιδιοφυΐα πετυχαίνει στόχους που κανένας άλλος δεν μπορεί καν να δει. Το βιβλίο προσφέρει επίσης πρακτικές συμβουλές για την καθημερινότητα, όπως τη σημασία της δημιουργικής χαλάρωσης (όπως οι ιδέες που έρχονται στο ντους) και την ανάγκη για διασυνοριακή σκέψη, δηλαδή τη σύνδεση φαινομενικά ανόμοιων πεδίων.

Σε τελική ανάλυση, δεν πρόκειται μόνο για μια βιογραφική μελέτη μεγάλων ανδρών και γυναικών, αλλά για έναν οδηγό που μας προκαλεί να σκεφτούμε διαφορετικά για την εκπαίδευση, την ανατροφή των παιδιών και την ίδια μας τη ζωή, ενθαρρύνοντάς μας να αγκαλιάσουμε αυτό που μας κάνει διαφορετικούς.

Σύμφωνα με τις πηγές, ο Craig Wright κατηγοριοποιεί την ιδιοφυΐα με δύο κυρίως τρόπους: βάσει του στυλ σκέψης και βάσει του πεδίου δράσης.

Κατηγοριοποίηση 

  Ο συγγραφέας διακρίνει την ιδιοφυΐα  ανάλογα με το στυλ σκέψης χρησιμοποιώντας την παραβολή του Isaiah Berlin για την «Αλεπού και τον Σκαντζόχοιρο»:

Η Αλεπού: Αντιπροσωπεύει τη διάνοια που γνωρίζει πολλά πράγματα και εξερευνά μια πληθώρα πιθανοτήτων. Οι «αλεπούδες» είναι ανήσυχες, περίεργες, χρησιμοποιούν διαφορετικές στρατηγικές για κάθε πρόβλημα και νιώθουν άνετα με τις αντιφάσεις. Διαθέτουν διασυνοριακή σκέψη, συνδέοντας φαινομενικά ανόμοια πεδία για να δημιουργήσουν κάτι νέο. Παραδείγματα αποτελούν ο Leonardo da Vinci και ο Steve Jobs.

Ο Σκαντζόχοιρος: Αντιπροσωπεύει τη διάνοια που γνωρίζει ένα μόνο σημαντικό πράγμα. Εστιάζει σε ένα μεγάλο πρόβλημα και αναζητά μια μοναδική, συνολική λύση. Ενώ οι σκαντζόχοιροι είναι απαραίτητοι για τη βαθιά ανάλυση και τη διόρθωση συγκεκριμένων θεμάτων, ο συγγραφέας προτείνει το στυλ της αλεπούς ως πιο αποδοτικό για την επίτευξη της ιδιοφυΐας. Παράδειγμα «σκαντζόχοιρου» ήταν ο Steve Wozniak.

Κατηγοριοποίηση βάσει Πεδίου (7 είδη νοημοσύνης)

Ο Wright υιοθετεί τη θεωρία του Howard Gardner για τις «πολλαπλές ευφυΐες», οι οποίες αποτελούν τα πεδία από τα οποία πηγάζει η δημιουργικότητα:

1. Κινητική φαντασία: (π.χ. Martha Graham).

2. Διαπροσωπική παρατήρηση: (π.χ. Martin Luther King, Gandhi).

3. Προσωπική ενδοσκόπηση: (π.χ. Virginia Woolf, Freud).

4. Λεκτική και γλωσσική έκφραση: (π.χ. James Joyce, Toni Morrison).

5. Οπτική και χωρική συλλογιστική: (π.χ. Auguste Rodin, Μιχαήλ Άγγελος).

6. Ακουστική οξύτητα: (π.χ. Bach, Beethoven).

7. Λογικομαθηματική συλλογιστική: (π.χ. Einstein, Hawking).

Διαχωρισμός βάσει Χρονικής Εξέλιξης

Ο Wright διακρίνει επίσης δύο κατηγορίες ως προς το πότε εκδηλώνεται η ιδιοφυΐα:

• Πρώιμη Ιδιοφυΐα (Παιδιά-θαύματα): Εκδηλώνεται πολύ νωρίς, συνήθως σε πεδία με αυστηρούς κανόνες όπως η μουσική ή τα μαθηματικά (π.χ. Mozart, Picasso). Ωστόσο, οι περισσότερες ιδιοφυΐες δεν υπήρξαν ποτέ παιδιά-θαύματα.

• Όψιμη Ιδιοφυΐα: Άτομα που αναπτύσσουν το έργο τους αργότερα στη ζωή τους, συχνά σε πεδία που απαιτούν ενσυναίσθηση ή μακροχρόνια παρατήρηση (π.χ. Darwin, Toni Morrison, Cézanne).

Λεονάρντο ντα Βίντσι 

  Εντύπωση μου έκανε ο τρόπος που παρουσιάζει τον Λεονάρντο ντα Βίντσι παρουσιάζεται ως το απόλυτο παράδειγμα της πολυμαθούς ιδιοφυΐας (αυτό που ο συγγραφέας αποκαλεί "αλεπού"), διαθέτοντας έναν συνδυασμό χαρακτηριστικών που τον κατέστησαν μοναδικό στην ιστορία.

Ο βιογράφος Giorgio Vasari τον περιέγραψε ως έναν άνθρωπο με θεϊκά χαρίσματα και υπερφυσική ομορφιά και ικανότητα. Ένα από τα μεγαλύτερα δώρα του ήταν η οξεία οπτική παρατήρηση, καθώς μπορούσε να «παγώσει» την κίνηση στο μυαλό του (όπως το πέταγμα μιας λιβελούλας) για να τη μελετήσει.

Θεωρείται ο πιο ακόρεστα περίεργος άνθρωπος στην ιστορία. Ήταν αυτοδίδακτος ("uomo senza lettere") επειδή, ως νόθο παιδί, δεν του επιτράπηκε η επίσημη εκπαίδευση, γεγονός που τον ώθησε να μαθαίνει μέσω του πειραματισμού και της παρατήρησης.

Για να ικανοποιήσει την περιέργειά του, πραγματοποιούσε ανατομικές διατομές σε πτώματα ανθρώπων και ζώων κρυφά τη νύχτα, παρά τις απαγορεύσεις της Εκκλησίας και τη φυσική απέχθεια που προκαλούσε η διαδικασία. Ανακάλυψε τη δομή της ανθρώπινης ανατομίας (όπως τις τέσσερις κοιλότητες της καρδιάς και την αρτηριοσκλήρυνση) αιώνες πριν από τη σύγχρονη ιατρική. Είχε και ιδιαιτερότητες.

Κατοπτρική γραφή: Έγραφε «ανάποδα» (από δεξιά προς τα αριστερά) επειδή ήταν αριστερόχειρας και ήθελε να αποφεύγει το μουντζούρωμα του μελανιού.

Αντίστροφη σκέψη: Χρησιμοποιούσε την «αντίστροφη προοπτική» στη Μόνα Λίζα, μετατρέποντας τον πίνακα σε έναν αμφίδρομο διάλογο μεταξύ έργου και θεατή. Επίσης, πειραματιζόταν με αντίστροφες συνθέσεις στα προσχέδιά του.

Μνήμη και Άσκηση: Εξασκούσε τη μνήμη του προσπαθώντας να αναπαράγει πρόσωπα που είχε δει κατά τη διάρκεια της ημέρας και σήκωνε βάρη για να διατηρείται σε φόρμα.

Τρόπος Εργασίας: Είχε εκπληκτική ικανότητα συγκέντρωσης. Μπορούσε να στέκεται για ώρες ή μέρες απλώς κοιτάζοντας ένα έργο (όπως τον Μυστικό Δείπνο) χωρίς να αγγίζει το πινέλο, αναζητώντας τη λύση στο μυαλό του. Ωστόσο, άφησε λιγότερους από 25 ολοκληρωμένους πίνακες, επειδή μόλις έλυνε το δημιουργικό πρόβλημα ενός έργου, έχανε το ενδιαφέρον του και προχωρούσε στο επόμενο.

Υστεροφημία: Η τεράστια φήμη της Μόνα Λίζα ενισχύθηκε σημαντικά από την κλοπή της από το Λούβρο το 1911, γεγονός που την κατέστησε το πιο αναγνωρίσιμο έργο τέχνης στον κόσμο.

Σε προσωπικό επίπεδο, το βιβλίο τον αναφέρουν ως έναν από τους λίγους ιδιοφυείς ανθρώπους που φαίνεται να ήταν έντιμος και αξιοπρεπής στις σχέσεις του, σε αντίθεση με άλλες προσωπικότητες όπως ο Στιβ Τζομπς ή ο Πικάσο.

14 χαρακτηριστικά 

Σύμφωνα με το βιβλίο του Craig Wright, υπάρχουν 14 κύρια χαρακτηριστικά ή "κρυφές συνήθειες" που μοιράζονται οι κορυφαίες ιδιοφυΐες της ιστορίας. Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν αφορούν μόνο το έμφυτο ταλέντο, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα άτομα σκέφτονται και ενεργούν.

Τα 14 χαρακτηριστικά είναι τα εξής:

1. Εργασιακή ηθική: Οι ιδιοφυΐες έχουν τη συνήθεια να εργάζονται εξαιρετικά σκληρά επειδή έχουν πάθος και εμμονή με αυτό που κάνουν. Συχνά υποβαθμίζουν τα χαρίσματά τους, αποδίδοντας τα επιτεύγματά τους στη συνεχή προσπάθεια.

2. Ανθεκτικότητα (Resilience): Η ικανότητα να αντιμετωπίζουν την αποτυχία και τις αντιξοότητες, μετατρέποντάς τες σε ευκαιρίες. Η αποφασιστικότητά τους ενισχύεται μέσω των δυσκολιών.

3. Πρωτοτυπία: Η αποφυγή της "φούσκας του παιδιού-θαύματος". Ενώ τα παιδιά-θαύματα συχνά απλώς μιμούνται, οι πραγματικές ιδιοφυΐες αναπτύσσουν μια προσωπική δημιουργική φωνή που αλλάζει τον κόσμο.

4. Παιδική φαντασία: Η διατήρηση του πνεύματος και της φαντασίας ενός παιδιού μέχρι την ενήλικη ζωή. Αυτό τους επιτρέπει να βλέπουν τον κόσμο με φρέσκια ματιά και να αναρωτιούνται "τι θα γινόταν αν".

5. Ακόρεστη περιέργεια: Μια ισχυρή και διαρκής επιθυμία να μάθουν και να κατανοήσουν το άγνωστο. Οι ιδιοφυΐες ενοχλούνται από τα μυστήρια και αναζητούν λύσεις σε κρυφά προβλήματα.

6. Πάθος: Η εύρεση του "κομματιού που λείπει" και η αφοσίωση σε μια αποστολή που τους απορροφά πλήρως, συχνά σε κατάσταση "ροής".

7. Δημιουργική μη-προσαρμοστικότητα: Η αξιοποίηση αυτού που τους κάνει διαφορετικούς. Πολλές ιδιοφυΐες εμφάνιζαν ψυχολογικές ή νευρολογικές ιδιαιτερότητες που, αντί να τους περιορίσουν, τροφοδοτούσαν τη δημιουργικότητά τους.

8. Επαναστατικότητα: Η διάθεση να αμφισβητήσουν το κατεστημένο και τις καθιερωμένες αρχές. Είναι "ταραχοποιοί" που τολμούν να σκεφτούν διαφορετικά.

9. Διασυνοριακή σκέψη (Pensamiento transfronterizo): Η ικανότητα να συνδέουν ανόμοια πράγματα και να αντλούν γνώσεις από πολλά διαφορετικά πεδία. Είναι "αλεπούδες" που γνωρίζουν πολλά πράγματα, αντί για "σκαντζόχοιροι" που γνωρίζουν μόνο ένα.

10. Μη κομφορμιστική δράση: Η ικανότητα να "σκέφτονται αντίστροφα" και να ενεργούν με τρόπους που έρχονται σε αντίθεση με την κοινή λογική ή τις παραδοσιακές μεθόδους.

11. Προετοιμασία: Η τύχη ευνοεί το προετοιμασμένο πνεύμα. Οι ιδιοφυΐες έχουν συχνά την ικανότητα να αναγνωρίζουν και να εκμεταλλεύονται τις ευκαιρίες όταν αυτές εμφανίζονται.

12. Εμμονή: Η ανάγκη να δημιουργούν ασταμάτητα, συχνά με καταστροφικό τρόπο για την προσωπική τους ζωή ή τις υφιστάμενες δομές, προκειμένου να φέρουν την αλλαγή.

13. Χαλάρωση: Η γνώση του πότε πρέπει να αποσυνδέονται από τη σκληρή λογική σκέψη. Πολλές από τις καλύτερες ιδέες τους έρχονται σε στιγμές χαλάρωσης, όπως στον ύπνο, στο ντους ή κατά τη διάρκεια ενός περιπάτου.

14. Συγκέντρωση: Η ικανότητα για έντονη και παρατεταμένη εστίαση σε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα ή στόχο, αγνοώντας κάθε εξωτερική παρέμβαση.

Ο συγγραφέας τονίζει ότι η ιδιοφυΐα είναι κάτι πολύ περισσότερο από έναν υψηλό δείκτη νοημοσύνης (IQ) και ότι αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν, σε κάποιο βαθμό, να καλλιεργηθούν.