Σαν σήμερα, το 1758
Το 1758, ο Ετιέν Μοντυκλά έλαβε την έγκριση των λογοκριτών για την έκδοση του έργου του Histoire des mathématiques («Ιστορία των Μαθηματικών»), το οποίο συχνά θεωρείται η πρώτη πραγματικά συστηματική ιστορία των μαθηματικών.
Ο πρώτος τόμος του επικεντρωνόταν κυρίως στα ελληνικά και ρωμαϊκά μαθηματικά, ενώ οι μεταγενέστερες εκδόσεις —ιδίως η διευρυμένη δεύτερη έκδοση, που άρχισε να προετοιμάζεται τη δεκαετία του 1790 και ολοκληρώθηκε μετά τον θάνατό του από τον Ζερόμ Λαλάντ (Jérôme Lalande)— επέκτειναν σημαντικά το πεδίο, ώστε να συμπεριλάβουν τα ινδικά, αραβικά και σύγχρονα ευρωπαϊκά μαθηματικά.
Η Histoire des mathématiques υπήρξε πρωτοποριακή για την εποχή της, επειδή:
αντιμετώπιζε τα μαθηματικά ως μέρος της ευρύτερης πνευματικής και πολιτισμικής ιστορίας,
τόνιζε τη συνέχεια και τη μετάδοση της γνώσης από τον έναν πολιτισμό στον άλλο,
παρουσίαζε τα μαθηματικά όχι απλώς ως ένα σύνολο αιώνιων αληθειών, αλλά ως ένα ανθρώπινο δημιούργημα που εξελίσσεται μέσα στον χρόνο.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και διάσημα αποσπάσματα βρίσκεται ακριβώς στον Πρόλογο (Préface) του πρώτου τόμου, όπου εξηγεί τον σκοπό του έργου του και την ομορφιά της ιστορίας της επιστήμης.
«...[αν] κάποιος έμπαινε στον κόπο να μας διδάξει πώς και με ποια σειρά οι μαθηματικές ανακαλύψεις διαδέχτηκαν η μία την άλλη, και σε ποιους τις οφείλουμε. [...] Τι ευχαρίστηση δεν θα νιώθαμε βλέποντας τη σύνδεση των μεθόδων, την αλληλουχία των διαφόρων θεωριών, ξεκινώντας από τους πρώτους χρόνους μέχρι την εποχή μας, όπου αυτή η επιστήμη έχει φτάσει σε τόσο υψηλό επίπεδο.»
Χάρη στη φιλοδοξία και το βάθος του, το έργο του Μοντυκλά παρέμεινε για δεκαετίες ένα βασικό έργο αναφοράς και συνέβαλε αποφασιστικά στο να καθιερωθεί η ιστορία των μαθηματικών ως αυτοτελές και έγκυρο πεδίο επιστημονικής μελέτης.
Το βιβλίο συνδέεται με ένα μοναδικό τρόπο και με μία από τις σπουδαιότερες μαθηματικούς της ιστορίας,τη Σοφί Ζερμαίν.
Το 1789, το Παρίσι φλεγόταν από τη Γαλλική Επανάσταση. Η 13χρονη Σοφί Ζερμαίν, κλεισμένη στο σπίτι για ασφάλεια, έψαχνε διέξοδο στη βιβλιοθήκη του πατέρα της. Εκεί ανακάλυψε την *"Ιστορία των Μαθηματικών"* του Montucla.
Φτάνοντας στο κεφάλαιο για τους Αρχαίους Έλληνες, διάβασε τον θρύλο του Αρχιμήδη: Ο σπουδαίος μαθηματικός ήταν τόσο απορροφημένος στα γεωμετρικά του σχήματα κατά την πτώση των Συρακουσών, που δεν κατάλαβε καν πως η πόλη είχε αλωθεί. Όταν ένας Ρωμαίος στρατιώτης τον διέκοψε, ο Αρχιμήδης εκνευρίστηκε, με αποτέλεσμα ο στρατιώτης να τον σκοτώσει.
Για την 13χρονη Σοφί, η σκηνή ήταν μια αποκάλυψη. Η σκέψη της ήταν αφοπλιστική: *Αν ένα αντικείμενο μελέτης μπορεί να κάνει κάποιον να ξεχάσει έναν πόλεμο και να αγνοήσει τον ίδιο του τον θάνατο, τότε αυτά τα μαθηματικά πρέπει να είναι το πιο συναρπαστικό πράγμα στον κόσμο!
Αυτή η στιγμή τη σημάδεψε. Παρά τον λυσσαλέο πόλεμο των γονιών της (που της έκρυβαν τα κεριά και τα ρούχα για να μην διαβάζει τα βράδια), η Σοφί τυλιγόταν σε κουβέρτες, έκρυβε δικά της κεριά και μελετούσε κρυφά, ξεκινώντας έτσι την πορεία της για να γίνει μία από τις σπουδαιότερες μαθηματικούς της ιστορίας.
Το πρώτο σημαντικό έργο του Μοντυκλά ήταν το Histoire des recherches sur la quadrature du cercle («Ιστορία των ερευνών για τον τετραγωνισμό του κύκλου»), το οποίο εκδόθηκε στο Παρίσι από τον Jombert το 1754. Η εκτίμηση που προκάλεσε το βιβλίο ήταν τόσο μεγάλη, ώστε χάρη σε αυτό και μόνο ο Μοντυκλά εξελέγη αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας του Βερολίνου.
Παρότι από την εποχή του Μοντυκλά μέχρι σήμερα η γνώση μας για την ιστορία του προβλήματος του τετραγωνισμού του κύκλου έχει αλλάξει σημαντικά, το βιβλίο αυτό εξακολουθεί να θεωρείται κλασικό έργο στο είδος του.
https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucm.5327365946&seq=14
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου