Η ιστορία κατάταξε τον Τζον φον Νόιμαν ως ένα από τα μεγαλύτερα μυαλά του 20ού αιώνα.
Όμως ο στενός του φίλος Έντουαρντ Τέλερ — κι ο ίδιος γίγαντας της φυσικής και ο λεγόμενος «πατέρας της βόμβας υδρογόνου» — έδωσε μια εκπληκτικά απλή εξήγηση για το τι τον έκανε τόσο ξεχωριστό.
Ο Τέλερ είπε:
«Πολλοί αναρωτήθηκαν πώς ο Τζον φον Νόιμαν μπορούσε να σκέφτεται τόσο γρήγορα και τόσο αποτελεσματικά, πώς μπορούσε να βρίσκει τόσες πρωτότυπες λύσεις σε τομείς όπου οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονταν καν ότι υπήρχε πρόβλημα. Νομίζω πως γνωρίζω ένα μέρος της απάντησης — ίσως το σημαντικότερο μέρος. Του άρεσε να σκέφτεται.»
Ο Τέλερ έκανε μια έντονη αντίθεση ανάμεσα στον φον Νόιμαν και τους περισσότερους ανθρώπους:
«Έχω αρχίσει να υποψιάζομαι ότι για τους περισσότερους ανθρώπους η σκέψη είναι κάτι επώδυνο. Κάποιοι από εμάς είμαστε εθισμένοι στη σκέψη· κάποιοι τη θεωρούμε αναγκαιότητα. Ο Τζόνι την απολάμβανε. Έχω μάλιστα την υποψία ότι δεν απολάμβανε σχεδόν τίποτε άλλο.»
Σύμφωνα με τον Τέλερ, αυτό το μοναδικό χαρακτηριστικό εξηγούσε όλα τα υπόλοιπα:
«Αυτό εξηγεί πολλά, γιατί ό,τι αγαπάς, το κάνεις καλά. Και εκείνος αγαπούσε τη σκέψη — όχι μόνο στα μαθηματικά. Του άρεσε να σκέφτεται με τον καθαρό και ολοκληρωμένο τρόπο των μαθηματικών σε κάθε πεδίο: στα μαθηματικά, στη φυσική, στον κόσμο των επιχειρήσεων (ο πατέρας του ήταν τραπεζίτης) και σε πολλούς ακόμη τομείς.»
Το βάθος με το οποίο αφοσιωνόταν στις ιδέες φαινόταν ακόμη και στις συζητήσεις του με παιδιά.
Ο Τέλερ θυμάται:
«Μπορούσε και πράγματι μιλούσε με τον τρίχρονο γιο μου στο δικό του επίπεδο, και μερικές φορές αναρωτιόμουν αν η σχέση του με όλους εμάς τους υπόλοιπους ήταν κάπως παρόμοια.»
Ο Τέλερ αποδίδει επίσης σε αυτή την αγάπη για τη σκέψη μία από τις σημαντικότερες συνεισφορές του φον Νόιμαν στην ιστορία: την απαρχή της σύγχρονης πληροφορικής.
«Αυτό εξηγεί επίσης την αποτελεσματικότητά του σε σχέση με τις υπολογιστικές μηχανές, γιατί οι υπολογιστικές μηχανές εφαρμόζουν λογικές διαδικασίες όχι μόνο στα μαθηματικά αλλά και σε άλλα πεδία που μέχρι τότε δεν είχαν αγγιχθεί από τη λογική διαδικασία. Είναι πολύ σημαντικό ότι αυτή η επανάσταση — η επανάσταση των ηλεκτρονικών εγκεφάλων — ξεκίνησε ουσιαστικά από τον Τζόνι.»
Το αφιέρωμα κλείνει με ένα από τα πιο συγκλονιστικά αποσπάσματα που έχουν ποτέ γραφτεί για μια μεγάλη ιδιοφυΐα σε παρακμή.
Ο Τέλερ περιγράφει τις επισκέψεις του στον φον Νόιμαν όταν ο καρκίνος άρχισε να επηρεάζει τον εγκέφαλό του:
«Τον επισκεπτόμουν συχνά και προσπαθούσε να κάνει αυτό που πάντα προσπαθούσε να κάνει — προσπαθούσε να συζητήσει και να επιχειρηματολογήσει μαζί μου όπως παλιά, αλλά πλέον δεν λειτουργούσε. Νομίζω ότι υπέφερε από αυτή την απώλεια περισσότερο απ’ όσο έχω δει οποιονδήποτε άνθρωπο να υποφέρει κάτω από οποιαδήποτε άλλη περίσταση.»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου