#Σανσημερα #ΜαθηΜαγικοΗμερολογιο
Ο Abraham de Moivre γεννήθηκε στις 26 Μαΐου 1667 στο Βιτρύ-λε-Φρανσουά της Καμπανίας, σε μια Γαλλία που σπαρασσόταν από θρησκευτικές εντάσεις. Ήταν Ουγενότος, δηλαδή Γάλλος Προτεστάντης, και η ζωή του άλλαξε δραματικά όταν ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ ανακάλεσε το Διάταγμα της Νάντης το 1685, στερώντας από τους Προτεστάντες βασικές ελευθερίες. Ο νεαρός ντε Μουάβρ φυλακίστηκε για ένα διάστημα εξαιτίας των θρησκευτικών του πεποιθήσεων και τελικά αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρίδα του. Κατέφυγε στην Αγγλία σχεδόν άπορος, κουβαλώντας κυρίως τις γνώσεις και τα βιβλία του.
Στο Λονδίνο έζησε δύσκολα χρόνια. Δεν κατείχε πανεπιστημιακή έδρα ούτε είχε σταθερό εισόδημα· συντηρούνταν παραδίδοντας ιδιαίτερα μαθήματα μαθηματικών σε καφενεία και σπίτια ευγενών. Σύχναζε στα περίφημα καφέ της εποχής, όπου συναντιούνταν επιστήμονες, έμποροι και τζογαδόροι. Εκεί άκουγε συζητήσεις για χαρτοπαίγνια, ζάρια και στοιχήματα — θέματα που τον οδήγησαν βαθμιαία στη θεωρία πιθανοτήτων.
Παρότι ζούσε ταπεινά, απέκτησε τη φιλία κορυφαίων μορφών της επιστήμης. Ο Isaac Newton τον εκτιμούσε ιδιαίτερα και λέγεται πως, όταν κάποιος του ζητούσε βοήθεια για δύσκολα μαθηματικά προβλήματα, απαντούσε: «Ρωτήστε τον κύριο ντε Μουάβρ — γνωρίζει αυτά τα πράγματα καλύτερα από εμένα». Συνδέθηκε επίσης με τον Edmond Halley, γνωστό για τον κομήτη που φέρει το όνομά του.
Το 1718 εξέδωσε το σημαντικότερο έργο του, το βιβλίο «Η Διδασκαλία της Τύχης», ένα από τα πρώτα συστηματικά συγγράμματα για τις πιθανότητες. Το βιβλίο αυτό δεν ήταν απλώς μαθηματική θεωρία· περιείχε πρακτικές αναλύσεις τυχερών παιχνιδιών, υπολογισμούς για στοιχήματα και μεθόδους εκτίμησης κινδύνου. Για πρώτη φορά εμφανίζεται εκεί με σαφήνεια η ιδέα της στατιστικής ανεξαρτησίας. Οι εργασίες του επηρέασαν βαθιά τόσο τα μαθηματικά όσο και την οικονομία, ιδιαίτερα την ασφάλιση ζωής και τη θεωρία των προσόδων.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε και η συμβολή του στην ανάπτυξη της κανονικής κατανομής. Χρησιμοποιώντας έναν τύπο που σήμερα συνδέεται με τον James Stirling, έδειξε πως η διωνυμική κατανομή μπορεί να προσεγγιστεί από την καμπύλη που αργότερα θα ονομαζόταν «καμπύλη του Γκάους». Με αυτόν τον τρόπο άνοιξε τον δρόμο για τη σύγχρονη στατιστική.
Έμεινε επίσης αθάνατος για τον περίφημο τύπο του:
(cos x+isin x)^n=cos(nx)+isin(nx)
έναν τύπο που συνέδεσε την τριγωνομετρία με τους μιγαδικούς αριθμούς και τη μαθηματική ανάλυση. Η σχέση αυτή θεωρείται μέχρι σήμερα μία από τις πιο κομψές ιδέες στα μαθηματικά.
Η ζωή του, όμως, δεν είχε ανάλογη λαμπρότητα με το έργο του. Παρά τη φήμη του στους επιστημονικούς κύκλους, δεν απέκτησε ποτέ μεγάλη περιουσία ούτε θέση αντάξια της αξίας του. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του έγιναν γνωστά εξαιτίας μιας παράξενης ιστορίας: παρατήρησε ότι κάθε μέρα κοιμόταν περίπου δεκαπέντε λεπτά περισσότερο από την προηγούμενη. Με τη μαθηματική του σκέψη υπολόγισε ότι, όταν ο ύπνος του έφτανε θεωρητικά τις είκοσι τέσσερις ώρες, θα πέθαινε. Σύμφωνα με τη διήγηση, πράγματι πέθανε την ημέρα που είχε προβλέψει — στις 27 Νοεμβρίου 1754.
Ο ντε Μουάβρ έζησε ως πρόσφυγας, δάσκαλος και ερευνητής, αλλά άφησε πίσω του ιδέες που επηρέασαν βαθιά τα μαθηματικά, τη στατιστική και την επιστήμη γενικότερα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου