«Ο Αρχιμήδης θα μνημονευθεί όταν ο Αισχύλος θα έχει λησμονηθεί, διότι οι γλώσσες πεθαίνουν, μα οι μαθηματικές ιδέες όχι.» G.Hardy


Τρίτη 23 Ιουνίου 2026

Τόμας Χάριοτ: Ο Μαθηματικός που Ανακάλυψε τη Νέα Γη!

 

Το 1585, ο Τόμας Χάριοτ έφτασε στις ακτές της Βιρτζίνια (στην πραγματικότητα στο Ακρωτήριο Λούκαστ, στη σημερινή Βόρεια Καρολίνα). Ήταν ο πρώτος σημαντικός μαθηματικός που επισκέφθηκε τη Βόρεια Αμερική. [John W. Shirley, Thomas Harriot: A Biography, 1983, σ. 129]

Το όνομα του Τόμας Χάριοτ υπήρξε κάποτε συνώνυμο μιας κοινής μεθόδου επίλυσης δευτεροβάθμιων εξισώσεων που διδασκόταν σχεδόν σε κάθε λύκειο. Η μέθοδος αυτή ήταν γνωστή ως «Μέθοδος του Χάριοτ» και σήμερα αναφέρεται απλώς ως παραγοντοποίηση.

Ο Χάριοτ ασχολήθηκε επίσης με την οπτική και τη διάθλαση και φαίνεται ότι ανακάλυψε τον νόμο του Σνελ περίπου είκοσι χρόνια πριν από τον Βίλεμπρορντ Σνέλλιους. Όμως, όπως συνέβη με πολλά από τα έργα του, η ανακάλυψη αυτή δεν δημοσιεύθηκε ποτέ. Στη Βιρτζίνια έμαθε την τοπική αλγκοκίνια γλώσσα, γεγονός που ίσως επηρέασε τον μαθηματικό τρόπο σκέψης του. Θεωρείται ιδρυτής της «Αγγλικής Σχολής» της άλγεβρας. Γύρω στο 1600 εισήγαγε έναν αλγεβρικό συμβολισμό πολύ κοντά στη σύγχρονη μαθηματική σημειογραφία, καθιστώντας τους υπολογισμούς με αγνώστους εξίσου εύκολους με εκείνους που γίνονταν με αριθμούς. Του αποδίδεται επίσης η ανακάλυψη του θεωρήματος του Ζιράρ, αν και το θεώρημα φέρει το όνομα του Ζιράρ, επειδή εκείνος ήταν ο πρώτος που το δημοσίευσε.

Ο Χάριοτ εισήγαγε ακόμη τα σύμβολα του «μικρότερου από» (<) και του «μεγαλύτερου από» (>).

 Πώς όμως βρέθηκε να συμμετέχει στην εξερεύνηση της Βιρτζίνια;

Σύμφωνα με την Encyclopedia Virginia (2010):

Ο Τόμας Χάριοτ (συχνά γράφεται και Harriot) ήταν Άγγλος μαθηματικός, αστρονόμος, γλωσσολόγος και πειραματικός επιστήμονας. Κατά τη δεκαετία του 1580 υπηρέτησε ως ο κύριος βοηθός του Σερ Γουόλτερ Ράλεϊ στον σχεδιασμό και στις προσπάθειες εγκατάστασης αγγλικών αποικιών στο νησί Ρόανοουκ, στα ανοικτά των ακτών της σημερινής Βόρειας Καρολίνας.

Δίδαξε στους θαλασσοπόρους του Ράλεϊ πώς να διασχίζουν τον Ατλαντικό Ωκεανό χρησιμοποιώντας εξελιγμένες μεθόδους ναυσιπλοΐας, οι οποίες δεν ήταν ευρέως γνωστές στην Αγγλία εκείνη την εποχή. Παράλληλα, έμαθε την αλγκοκίνια γλώσσα από δύο αυτόχθονες της Βιρτζίνια, τον Γουαντσίζ και τον Μαντέο.

Το 1585 ο Χάριοτ συμμετείχε στην αποστολή προς το Ρόανοουκ, η οποία τελικά απέτυχε και επέστρεψε στην Αγγλία τον επόμενο χρόνο. Κατά την παραμονή του στην Αμερική βοήθησε στην εξερεύνηση της περιοχής των σημερινών Outer Banks και, βορειότερα, του κόλπου του Τσέζαπικ. Συνεργάστηκε επίσης με τον καλλιτέχνη Τζον Γουάιτ για την παραγωγή χαρτών, οι οποίοι θεωρούνταν εξαιρετικά ακριβείς για την εποχή τους.

Παρόλο που άφησε πίσω του εκτεταμένο συγγραφικό έργο, το μοναδικό έργο που δημοσίευσε όσο ζούσε ήταν το A Briefe and True Report of the New Found Land of Virginia («Σύντομη και αληθινή αναφορά για τη νεοανακαλυφθείσα γη της Βιρτζίνια»), στο οποίο αξιολογούσε τις οικονομικές δυνατότητες της Βιρτζίνια. Η έκθεση δημοσιεύθηκε με εντυπωσιακό τρόπο στην έκδοση του Θεόδωρου ντε Μπρι το 1590, η οποία περιλάμβανε χαλκογραφίες βασισμένες στους χάρτες των Γουάιτ και Χάριοτ, καθώς και στις υδατογραφίες του Γουάιτ που απεικόνιζαν τη ζωή των ιθαγενών.

Μετά από μια σύντομη φυλάκιση σε σχέση με τη Συνωμοσία της Πυρίτιδας (1605), ο Χάριοτ υπολόγισε την τροχιά του κομήτη του Χάλεϊ, σχεδίασε και χαρτογράφησε τη Σελήνη και παρατήρησε τις ηλιακές κηλίδες. Πέθανε το 1621.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...