Η επιχείρηση Ultra: Ο αόρατος πόλεμος των κρυπταναλυτών

 Σαν σήμερα, 9 Ιουλίου 1941: Βρετανοί κρυπταναλυτές σπάνε τον μυστικό κώδικα που χρησιμοποιούσε ο γερμανικός στρατός για τον συντονισμό επιχειρήσεων εδάφους-αέρος στο Ανατολικό Μέτωπο.

Οι Βρετανοί ειδικοί είχαν ήδη καταφέρει να αποκρυπτογραφήσουν πολλούς από τους κώδικες της Enigma που χρησιμοποιούνταν στο Δυτικό Μέτωπο. Η Enigma ήταν η πιο εξελιγμένη κρυπτογραφική μηχανή της Γερμανίας και ήταν απαραίτητη για την ασφαλή μετάδοση στρατιωτικών πληροφοριών. Η μηχανή Enigma, που επινοήθηκε το 1919 από τον Ολλανδό Hugo Koch, έμοιαζε με γραφομηχανή και αρχικά προοριζόταν για εμπορική χρήση. Ο γερμανικός στρατός την προσάρμοσε στις ανάγκες του πολέμου και θεωρούσε ότι το σύστημα κρυπτογράφησής της ήταν αδύνατο να παραβιαστεί. Έκανε λάθος.

Οι Βρετανοί είχαν ήδη σπάσει τον πρώτο κώδικα της Enigma από την εποχή της γερμανικής εισβολής στην  Πολωνία και είχαν κατορθώσει να υποκλέψουν σχεδόν κάθε μήνυμα που διαβιβαζόταν κατά τη διάρκεια της κατοχής της Ολλανδίας και της  Γαλλίας. Οι Βρετανοί έδωσαν στις υποκλαπείσες αυτές πληροφορίες την κωδική ονομασία  Ultra.

Μετά τη γερμανική εισβολή στη Σοβιετική Ένωση, οι Σύμμαχοι έπρεπε πλέον να μπορούν να υποκλέπτουν και τα κρυπτογραφημένα μηνύματα που μεταδίδονταν στο Ανατολικό Μέτωπο.    Η πρώτη σημαντική επιτυχία σημειώθηκε στις 9 Ιουλίου 1941, όταν αποκρυπτογραφήθηκαν τα γερμανικά σήματα που αφορούσαν τις επιχειρήσεις συντονισμού εδάφους-αέρος. Κατά τη διάρκεια του επόμενου έτους οι Βρετανοί συνέχισαν να «σπάνε» διαφορετικά κλειδιά κρυπτογράφησης, αποκτώντας πρόσβαση σε ολοένα και πιο απόρρητες και σημαντικές πληροφορίες.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν μια σειρά αποκρυπτογραφημένων μηνυμάτων με την κωδική ονομασία «Weasel», τα οποία αποδείχθηκαν ιδιαίτερα πολύτιμα για την πρόβλεψη των γερμανικών αντιαεροπορικών και αντιαρματικών τακτικών απέναντι στους Συμμάχους.

Οι πληροφορίες που προέκυπταν από αυτές τις αποκρυπτογραφήσεις διαβιβάζονταν τακτικά στη σοβιετική ανώτατη διοίκηση, ενημερώνοντάς την για τις μετακινήσεις των γερμανικών στρατευμάτων και τις σχεδιαζόμενες επιθέσεις. Παράλληλα, αποστέλλονταν στο Λονδίνο αναφορές σχετικά με τις μαζικές δολοφονίες Σοβιετικών αιχμαλώτων πολέμου και των Εβραίων θυμάτων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.