Μερικές φορές, η ιστορία της επιστήμης δεν γράφεται μόνο σε εργαστήρια, πίνακες και επιστημονικά συνέδρια. Μερικές φορές αρχίζει σε μια παμπ, μπροστά σε έναν στόχο με βελάκια.
Το καλοκαίρι του 1977, ο θεωρητικός φυσικός John Ellis βρισκόταν στη Γενεύη και έπαιζε βελάκια με τη νεαρή τότε φοιτήτρια Melissa Franklin. Κάποια στιγμή έβαλαν ένα παράξενο στοίχημα: αν ο Ellis έχανε, θα έπρεπε να καταφέρει να χρησιμοποιήσει τη λέξη «penguin» — «πιγκουίνος» στην επόμενη επιστημονική του εργασία.
Η Franklin έφυγε πριν ολοκληρωθεί η παρτίδα και τη θέση της πήρε ο φυσικός Serge Rudaz. Ο Ellis τελικά έχασε. Και, όπως φαίνεται, πήρε το στοίχημα αρκετά σοβαρά.
Λίγο αργότερα εργαζόταν μαζί με τους Mary K. Gaillard, Dimitri Nanopoulos(Ναι ναι ο δικός μας είναι) και Serge Rudaz πάνω στη φαινομενολογία του κουάρκ b. Ανάμεσα στους υπολογισμούς εμφανίζονταν ορισμένα διαγράμματα βρόχου — γραφικές αναπαραστάσεις κβαντικών διεργασιών που χρησιμοποιούν οι φυσικοί για να οργανώνουν και να υπολογίζουν πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις σωματιδίων.
Κάποια στιγμή ο Ellis συνειδητοποίησε ότι, αν ένα από αυτά τα διαγράμματα σχεδιαζόταν με τον κατάλληλο τρόπο, το περίγραμμά του μπορούσε να θυμίσει… πιγκουίνο.
Το στοίχημα είχε μόλις βρει την επιστημονική του διέξοδο.
Έτσι, στην εργασία που δημοσιεύτηκε το 1977, εμφανίστηκε ο όρος «penguin diagrams» — «διαγράμματα πιγκουίνου». Η ονομασία, που ξεκίνησε σχεδόν σαν αστείο, άρεσε, έμεινε και τελικά καθιερώθηκε στη γλώσσα της σωματιδιακής φυσικής.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η φυσική δεν γεννήθηκε από το αστείο· μόνο το όνομα γεννήθηκε από αυτό. Τα συγκεκριμένα διαγράμματα περιγράφουν πραγματικές και σημαντικές κβαντικές διορθώσεις βρόχου, ιδιαίτερα σε ασθενείς διασπάσεις στις οποίες μεταβάλλεται η «γεύση» ενός κουάρκ.
Έτσι, ένα βράδυ με βελάκια στη Γενεύη άφησε ένα μικρό αλλά μόνιμο αποτύπωμα στη γλώσσα της σύγχρονης φυσικής.
Και κάπως έτσι, ανάμεσα σε κουάρκ, βρόχους και ασθενείς αλληλεπιδράσεις, ένας πιγκουίνος βρήκε για πάντα τη θέση του στη θεωρητική φυσική.
“The Phenomenology of the Next Left-Handed Quarks”, των J. Ellis, M. K. Gaillard, D. V. Nanopoulos και S. Rudaz, στο Nuclear Physics B, τόμος 131, σελ. 285–307 (1977), DOI 10.1016/0550-3213(77)90374-1. Στο κείμενο οι συγγραφείς αποκαλούν ρητά ορισμένα από τα διαγράμματα “penguin diagrams link
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου