August Leopold Crelle: Ο άνθρωπος που δεν έγινε μεγάλος μαθηματικός, αλλά αναγνώρισε τους μεγάλους

 

 Σαν σήμερα , 6 Οκτωβρίου 1855 πέθανε ο August Leopold Crelle: Ο άνθρωπος που δεν έγινε μεγάλος μαθηματικός, αλλά αναγνώρισε τους μεγάλους

Βερολίνο, 1825.

Ένας ντροπαλός, αδύνατος, μόλις 23 ετών Νορβηγός χτυπά την πόρτα ενός ανθρώπου που δεν γνωρίζει προσωπικά. Τα γερμανικά του είναι φτωχά, η αυτοπεποίθησή του ακόμη φτωχότερη και στην τσάντα του κουβαλά μαθηματικά που ελάχιστοι στην Ευρώπη είναι σε θέση να καταλάβουν.

Ο νεαρός λέγεται Niels Henrik Abel.

Ο άνθρωπος που βρίσκεται απέναντί του είναι ο August Leopold Crelle.

Η συνεννόηση δεν ξεκινά καλά. Ο Abel δυσκολεύεται να εξηγήσει στα γερμανικά γιατί βρίσκεται εκεί. Κάποια στιγμή, απελπισμένος από την προσπάθεια, καταφέρνει να ξεστομίσει μια φράση που έμελλε να μείνει στην ιστορία:

«Nicht Examen, nur Mathematik.»

«Όχι εξετάσεις. Μόνο μαθηματικά.»

Και τότε ο Crelle αρχίζει να ακούει.

Η συζήτηση στρέφεται στις έρευνες του Abel για τις εξισώσεις πέμπτου βαθμού. Σιγά σιγά ο Crelle αντιλαμβάνεται ότι ο άγνωστος νεαρός που έχει μπροστά του δεν είναι ένας ακόμη φιλόδοξος φοιτητής.

Είναι ένα εξαιρετικό μαθηματικό ταλέντο.

Από εκείνη τη συνάντηση θα γεννηθεί μια στενή φιλία — και μια σχέση που θα αποδειχθεί καθοριστική για την ιστορία των μαθηματικών.

Ο August Leopold Crelle, που πέθανε στις 6 Οκτωβρίου 1855, δεν ήταν ο άνθρωπος από τον οποίο θα περίμενε κανείς έναν τέτοιο ρόλο.

Γεννημένος στις 11 Μαρτίου 1780, αγαπούσε από μικρός τα μαθηματικά, αλλά η οικογένειά του δεν διέθετε τα χρήματα για να τον στείλει στο πανεπιστήμιο. Έτσι στράφηκε στη μηχανική και έκανε καριέρα ως πολιτικός μηχανικός στην υπηρεσία του πρωσικού κράτους.

Ασχολήθηκε με δρόμους, συγκοινωνιακά έργα και σιδηροδρομικό σχεδιασμό, συμμετέχοντας μεταξύ άλλων στα έργα της πρώιμης γερμανικής σιδηροδρομικής ανάπτυξης.

Όμως τα μαθηματικά δεν έφυγαν ποτέ από το μυαλό του.

Και όταν απέκτησε πλέον τα οικονομικά μέσα, αποφάσισε να κάνει κάτι που αποδείχθηκε πολύ σημαντικότερο από το να γράψει ο ίδιος ένα μεγάλο θεώρημα.

Το 1826 ίδρυσε το:

Journal für die reine und angewandte Mathematik

— Περιοδικό για τα Καθαρά και Εφαρμοσμένα Μαθηματικά —

το οποίο σύντομα έγινε γνωστό απλώς ως Crelle’s Journal.

Το περιοδικό εξακολουθεί να εκδίδεται μέχρι σήμερα και αποτελεί ένα από τα ιστορικότερα μαθηματικά περιοδικά του κόσμου.

Και εδώ εμφανίζεται το πραγματικό χάρισμα του Crelle.

Ο ίδιος δεν υπήρξε μαθηματικός του μεγέθους των ανθρώπων που δημοσίευαν στις σελίδες του.

Είχε όμως κάτι ίσως σπανιότερο:

ήξερε να αναγνωρίζει το ταλέντο πριν το αναγνωρίσουν οι υπόλοιποι.

Στις σελίδες του περιοδικού του βρήκαν χώρο εργασίες ανθρώπων που σήμερα διαβάζονται σαν κατάλογος γιγάντων της μαθηματικής ιστορίας:

Abel, Jacobi, Steiner, Dirichlet, Plücker, Möbius, Eisenstein, Kummer, Weierstrass.

Και πρώτος ανάμεσά τους, ο νεαρός εκείνος Νορβηγός που είχε εμφανιστεί στην πόρτα του το 1825.

Ο Crelle άνοιξε στον Abel τη βιβλιοθήκη του, τον έφερε σε επαφή με τον μαθηματικό κόσμο του Βερολίνου και, κυρίως, του πρόσφερε κάτι που ένας άγνωστος νεαρός μαθηματικός είχε απελπιστικά ανάγκη:

ένα μέρος για να δημοσιεύσει τις ιδέες του.

Το πρώτο κιόλας τεύχος του νέου περιοδικού περιείχε εργασίες του Abel.

Μέσα από το Crelle’s Journal, μεγάλο μέρος του έργου του άρχισε να ταξιδεύει στην Ευρώπη.

Η ιστορία γίνεται ακόμη πιο συγκινητική αν θυμηθούμε πόσο σύντομη ήταν η ζωή του Abel. Πέθανε το 1829, μόλις 26 ετών, φτωχός και βαριά άρρωστος, χωρίς να προλάβει να γνωρίσει τη δόξα που θα ακολουθούσε.

Ο Crelle όμως είχε καταλάβει.

Είχε δει τον μεγάλο μαθηματικό πριν γίνει “ο μεγάλος Abel”.

Και αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη κληρονομιά του.

Ο Crelle επιμελήθηκε συνολικά 52 τόμους του περιοδικού του και συνέχισε να το διευθύνει μέχρι το τέλος της ζωής του. Το 1841 εξελέγη ξένο μέλος της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών.

Δεν υπάρχει κάποιο περίφημο «Θεώρημα του Crelle» που να διδάσκεται παντού.

Δεν υπάρχει κάποια μεγάλη εξίσωση που να φέρει το όνομά του.

Υπάρχει όμως κάτι διαφορετικό.

Υπάρχουν οι σελίδες που έδωσε στους άλλους.

Οι ιδέες που δεν άφησε να χαθούν.

Οι άνθρωποι στους οποίους είπε, ουσιαστικά:

«Σε ακούω. Δείξε μου τα μαθηματικά σου.»

Και ίσως γι’ αυτό η μικρή σκηνή του 1825 είναι τόσο όμορφη.

Ένας νεαρός Abel στέκεται αμήχανος μπροστά του, παλεύοντας με μια ξένη γλώσσα:

«Nicht Examen, nur Mathematik.»

Όχι εξετάσεις.

Μόνο μαθηματικά.

Και ο Crelle έκανε ακριβώς αυτό που χρειαζόταν:

άκουσε.

Γιατί στην ιστορία των μαθηματικών δεν είναι σημαντικοί μόνο εκείνοι που αποδεικνύουν τα μεγάλα θεωρήματα.

Μερικές φορές εξίσου σημαντικός είναι εκείνος που αναγνωρίζει τον άνθρωπο που πρόκειται να τα αποδείξει.

Πηγή για τη συνάντηση Abel–Crelle: Arild Stubhaug, Niels Henrik Abel and his Times.