#Σανσημερα
Σαν σήμερα, το 1877, γεννήθηκε ο Edmund Georg Hermann Landau (1877–1938)
Ο Edmund Georg Hermann Landau, γεννημένος στο Βερολίνο στις 14 Φεβρουαρίου 1877, υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της καθαρής μαθηματικής σκέψης στις αρχές του 20ού αιώνα. Καθηγητής στο περίφημο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν, αποτέλεσε την προσωποποίηση του μαθηματικού που ζει αποκλειστικά για την αυστηρότητα, την απόδειξη και την καθαρότητα των εννοιών.
Ήδη από πολύ μικρός, ο Landau έδειξε μια σχεδόν μυθική σχέση με τους αριθμούς. Ένας γνωστός θρύλος λέει ότι, όταν ήταν μόλις τριών ετών, η μητέρα του ξέχασε την ομπρέλα της σε μια άμαξα. Ο μικρός Edmund απάντησε αμέσως:
«Ήταν η άμαξα με τον αριθμό 354».
Η ομπρέλα βρέθηκε αμέσως — και η ιστορία έμεινε ως ένα πρώιμο σημάδι της μαθηματικής του ιδιοφυΐας.
Το επιστημονικό του έργο ήταν τεράστιο: συνέγραψε περισσότερα από 250 άρθρα και αρκετά σημαντικά βιβλία, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν το Εγχειρίδιο κατανομής πρώτων αριθμών (1909) και οι Διαλέξεις στη θεωρία αριθμών (1927).
Ο Landau θεωρείται από τους θεμελιωτές της αναλυτικής θεωρίας αριθμών, δίνοντας για πρώτη φορά μια συστηματική μορφή σε αυτόν τον κλάδο.
Ο Landau όμως δεν έμεινε γνωστός μόνο για τα θεωρήματά του, αλλά και για την ασυνήθιστη στάση του απέναντι στις εφαρμογές των μαθηματικών. Τις αντιμετώπιζε σχεδόν με περιφρόνηση, αποφεύγοντας ακόμη και την παραμικρή αναφορά σε αυτές. Χαρακτηριστικά τις αποκαλούσε Schmieröl, δηλαδή «γλίτσα».
Στις «πρακτικές εφαρμογές» συμπεριλάμβανε ακόμη και τη γεωμετρία, την οποία είχε ουσιαστικά εξοβελίσει από τις παρουσιάσεις του, θεωρώντας την λιγότερο καθαρή σε σχέση με την αυστηρή αριθμητική και ανάλυση.
Ο Landau ήταν σχολαστικός και απαιτούσε απόλυτη μαθηματική ακρίβεια. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στα δύο περίφημα εγχειρίδιά του για φοιτητές ανώτερων μαθηματικών:
Τα Θεμέλια της Ανάλυσης (1930)
Διαφορικός και Ολοκληρωτικός Λογισμός (1934)
Το πρώτο βιβλίο ξεκινά με κάτι μοναδικό: δύο προλόγους, έναν για τον καθηγητή και έναν για τον φοιτητή. Στον πρόλογο για τους φοιτητές γράφει με το χαρακτηριστικό του ύφος:
-Παράκληση να μην διαβάσουν τον πρόλογο για τον καθηγητή.
-Διαβεβαίωση ότι δεν απαιτούνται σχολικά μαθηματικά, παρά μόνο λογική σκέψη.
-Προτροπή να ξεχάσουν όσα έμαθαν στο σχολείο: «Δεν τα μάθατε.»
Και η ειρωνική παρατήρηση ότι δεν χρειάζεται ούτε καν το θεώρημα 2×2=4.
Παρόλα αυτά, προτείνει ως άσκηση να ορίσουν:
2 = 1+1
4 = (((1+1)+1)+1)
και στη συνέχεια να αποδείξουν μόνοι τους το θεώρημα.
Ο πρόλογος προς τον καθηγητή αρχίζει εξίσου αποκαλυπτικά:
«Το βιβλίο μου έχει γραφεί… σε αυστηρά τηλεγραφική μορφή:
“Αξίωμα”, “Ορισμός”, “Θεώρημα”, “Απόδειξη”…
Ελπίζω ότι ένας μέσος φοιτητής μπορεί να το διαβάσει μέσα σε δύο ημέρες…
και στη συνέχεια να το ξεχάσει.»
Η φράση αυτή συμπυκνώνει τον Landau: μαθηματικά ως καθαρή λογική δομή, όχι ως αποστήθιση.
Στον Landau αποδίδεται επίσης μία από τις πιο παράδοξες και διάσημες επιδείξεις αυστηρότητας:
η μοναδική απόδειξη του Πυθαγορείου θεωρήματος χωρίς κανένα σχήμα — κάτι σχεδόν αδιανόητο για τους περισσότερους μαθηματικούς.(δείτε το 1ο σχόλιο)
Παρά τη λαμπρή του διάνοια, ο Landau ήταν γνωστός ως άνθρωπος δύσκολος στις ανθρώπινες σχέσεις. Θεωρούνταν αυστηρός, απόμακρος και συχνά απαιτητικός.
Χαρακτηριστικό είναι ένα περιστατικό από την επιλογή του για θέση στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν: η απόφαση ήταν οριακή ανάμεσα στον Landau και τον Oscar Perron. Ο Felix Klein φέρεται να είπε:
«Καλύτερα να μην έχουμε έναν άνθρωπο που είναι πολύ εύκολος».
Η φράση αυτή έμεινε ως σχόλιο για τον δύστροπο χαρακτήρα του Landau.
Αντίθετα, ο πατέρας του, Leopold Landau, περιγράφεται ως ιδιαίτερα καλοσυνάτος άνθρωπος. Μάλιστα, υπάρχει ένα όμορφο επεισόδιο: όταν ανακάλυψε ότι στη γειτονιά του ζούσε ένα νεαρό μαθηματικό θαύμα, τον Carl Ludwig Siegel, τον κάλεσε για τσάι και του χάρισε τα βιβλία του γιου του για τους πρώτους αριθμούς.
Ο Siegel κράτησε αυτά τα βιβλία ως θησαυρό, και επηρεάστηκε βαθιά στην εξέλιξή του.
Ο Landau έζησε τα τελευταία του χρόνια σε μια Γερμανία που άλλαζε δραματικά. Πέθανε στις 19 Φεβρουαρίου 1938, στο Βερολίνο.
Παρά την αυστηρή προσωπικότητά του, το έργο του παραμένει θεμέλιο της θεωρίας αριθμών. Τα βιβλία του συνεχίζουν να διαβάζονται ως πρότυπα μαθηματικής ακρίβειας, και το όνομά του ανήκει στους μεγάλους δασκάλους της μαθηματικής παράδοσης.
Ο Landau έμεινε στη μνήμη και ως άνθρωπος δύσκολος στις κοινωνικές σχέσεις, αυστηρός και απόμακρος, αλλά η μαθηματική του κληρονομιά είναι τεράστια. Πέθανε στο Βερολίνο στις 19 Φεβρουαρίου 1938, αφήνοντας πίσω του έργο που ακόμη διδάσκεται ως υπόδειγμα μαθηματικής ακρίβειας.
Ο Edmund Landau δεν ήταν απλώς ένας θεωρητικός των αριθμών. Ήταν η ίδια η ιδέα του «καθαρού μαθηματικού»: ενός ανθρώπου που αναζητούσε την αλήθεια μόνο μέσα από αξιώματα, ορισμούς και αποδείξεις — μακριά από κάθε «γλίτσα» του πραγματικού κόσμου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου