#Σανσημερα
Σαν σήμερα, το 1879, μια αγαπημένη μαθηματική περσόνα, ο Άγγλος μαθηματικός J. J. Sylvester, σε μια διάλεξη στο Ινστιτούτο Peabody στη Βαλτιμόρη, διάβασε τη «Rosalind», ένα σατιρικό, υπερβολικά συναισθηματικό ποίημα τετρακοσίων στίχων, όπου όλοι οι στίχοι τελείωναν σε «-ind».
Ο James Joseph Sylvester (1814–1897) δεν υπήρξε απλώς ένας από τους μεγάλους αλγεβριστές του 19ου αιώνα· υπήρξε μια προσωπικότητα όπου η αυστηρότητα της λογικής συνυπήρχε με τη φλόγα της ποίησης. Γεννημένος στην Αγγλία, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη γραμμική άλγεβρα και στη θεωρία πινάκων. Μαζί με τον Arthur Cayley, διαμόρφωσε το θεμέλιο της σύγχρονης άλγεβρας.
Όμως η ζωή του δεν ήταν μια ήρεμη ακαδημαϊκή διαδρομή. Ήταν γεμάτη εντάσεις, ρήξεις και επιστροφές — σαν μια εξίσωση που ζητά επίμονα τη λύση της.
Ο Sylvester νεαρός, γεμάτος πάθος για τα μαθηματικά, είχε μόλις αναλάβει διδασκαλία στο University of Virginia. Η αυστηρότητα και η αφοσίωσή του στη μαθηματική ακρίβεια συγκρούονταν συχνά με την ανεμελιά των φοιτητών.
Ένα απόγευμα, κατά τη διάρκεια ενός μαθήματος, επέκρινε έντονα έναν φοιτητή, μέλος κραταιάς φοιτητικής αδελφότητας. Ο νεαρός άνδρας ένιωσε βαθιά προσβεβλημένος· η υπερηφάνειά του δεν μπορούσε να δεχτεί δημόσια επίπληξη. Λίγες μέρες αργότερα, η ένταση κορυφώθηκε. Ο φοιτητής έστησε ενέδρα στον καθηγητή, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να τον χτυπήσει. Ο Sylvester, όμως, ήταν προσεκτικός· είχε πάντα μαζί του το μπαστούνι-σπαθί (sword cane). Όταν ο φοιτητής όρμησε, ο καθηγητής αντέδρασε αστραπιαία: με μια ακριβή κίνηση απέκρουσε την επίθεση, τραυματίζοντας ελαφρά τον νεαρό. Η αίθουσα πάγωσε. Ο αέρας ήταν γεμάτος ένταση, και όλοι οι παρευρισκόμενοι συνειδητοποίησαν πως κάτι πολύ σοβαρό είχε συμβεί. Παρά τον ελαφρό τραυματισμό του φοιτητή, το περιστατικό είχε δείξει ότι η γνώση και η αποφασιστικότητα μπορούν να υπερισχύσουν ακόμη και της νεανικής ορμής και υπερηφάνειας.
Ο Sylvester, συνειδητοποιώντας την εχθρική ατμόσφαιρα, αποφάσισε να φύγει: εγκατέλειψε την πανεπιστημιακή του θέση και επέστρεψε στην Αγγλία με το πρώτο διαθέσιμο πλοίο. Η ένταση εκείνης της ημέρας δεν σήμαινε τέλος· ήταν απλώς ένας σταθμός σε μια πορεία που θα τον μετέτρεπε σε θρύλο της μαθηματικής επιστήμης.
Σε όλη του τη ζωή, ο Sylvester έδειχνε ζωηρό ενδιαφέρον για την ποίηση. Δεν ήταν λίγες οι φορές που παρεμβάλλει στίχους μέσα σε καθαρά μαθηματικά άρθρα, σαν να ήθελε να θυμίσει ότι η άλγεβρα δεν είναι ψυχρή μηχανή, αλλά γλώσσα δημιουργίας.
Το 1885, κατά την ομιλία αποδοχής της Σαβιλιανής Έδρας Γεωμετρίας στην University of Oxford, απήγγειλε ένα ποίημα–ωδή στον «άγνωστο x». Εκεί, προσωποποιεί τον «άγνωστο x» ως έναν «χαμένο» ή «φυγά» όρο που γίνεται εξόριστος, ήρωας, ενα άστρο που χάθηκε.
Το ποίημα, με τίτλο:
«Στον ελλείποντα όρο μιας οικογένειας όρων σε έναν αλγεβρικό τύπο» αποκαλύπτει τον εσωτερικό του κόσμο — έναν κόσμο όπου το μαθηματικό σύμβολο αποκτά μοίρα και ψυχή:
«Μόνος και εγκαταλελειμμένος, μοιραία αποχωρισμένος,
Από τους φίλους σου τους ποθητούς και που η τέχνη ανθεί;
Αργοπεθαίνεις, από τα ζηλευτά σου πλούτη στερημένος,
Σαν άστρο χαμένο ή σαν μετεωρίτης που στη γη έχει ταφεί;»
Η ποίηση, λοιπόν, δεν ήταν για τον Sylvester διακοσμητικό στοιχείο· ήταν προέκταση της μαθηματικής του σκέψης.
Το 1869, σε ομιλία του στη London Mathematical Society, ο Sylvester παρουσίασε μια σχεδόν «γηριατρική» θεώρηση των μαθηματικών. Αφού απαρίθμησε μεγάλους μαθηματικούς του παρελθόντος και την ηλικία στην οποία πέθαναν, κατέληξε σε ένα τολμηρό συμπέρασμα:
«…δεν υπάρχει σπουδή στον κόσμο που να συνδυάζει σε τόσο αρμονική δράση όλες τις ικανότητες του ανθρώπινου νου (όσο τα μαθηματικά)… ή που να τις εξυψώνει, με διαδοχικά βήματα καινοτομιών, σε ολοένα και υψηλότερες καταστάσεις συνειδητής πνευματικής ύπαρξης… Οι μαθηματικοί ζουν πολλά χρόνια, αλλά μένουν πάντα νέοι. Δεν χάνουν νωρίς τα φτερά της ψυχής τους ούτε καλύφθηκαν οι πόροι του σώματός τους από τον κουρνιαχτό που σηκώνει η χυδαία ζωή».
Δεν επρόκειτο απλώς για ρητορική έξαρση. Ήταν μια φιλοσοφία ζωής. Για τον Sylvester, τα μαθηματικά δεν ήταν επάγγελμα — ήταν πνευματική άσκηση που διατηρεί την ψυχή άφθαρτη.
Η επιστροφή του στις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτή τη φορά στο Johns Hopkins University, σηματοδότησε τον θρίαμβο. Το 1878 ίδρυσε το American Journal of Mathematics, θεμελιώνοντας ουσιαστικά τη σοβαρή μαθηματική έρευνα στην Αμερική.
Οι συνεισφορές του υπήρξαν καθοριστικές:
-Ανέδειξε τη θεωρία πινάκων ως αυτόνομο αντικείμενο.
-Διαμόρφωσε τη γλώσσα της σύγχρονης άλγεβρας.
-Ενίσχυσε τον θεσμικό χαρακτήρα της μαθηματικής έρευνας στις ΗΠΑ.
Η ζωή του Sylvester μοιάζει με πολυώνυμο γεμάτο μεταβλητές, απροσδόκητους όρους και δραματικές απλοποιήσεις. Η σύγκρουση στη Βιρτζίνια, η ποιητική του ευαισθησία, η πίστη του στη διαρκή νεότητα του νου — όλα συνθέτουν μια προσωπικότητα που αρνήθηκε να χωρίσει την επιστήμη από την τέχνη.
Στον Sylvester, η άλγεβρα τραγουδά. Και ο μαθηματικός, ακόμη και όταν γερνά, παραμένει νέος — γιατί η σκέψη του συνεχίζει να υψώνεται «σε ολοένα και υψηλότερες καταστάσεις συνειδητής πνευματικής ύπαρξης».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου