Alexander Grothendieck. Από τα Στρατόπεδα Πολέμου στο Σύμπαν των Μαθηματικών

 «Ανάμεσα στα χίλια-ένα πρόσωπα με τα οποία η μορφή επιλέγει να μας αποκαλυφθεί, αυτό που με γοητεύει περισσότερο από κάθε άλλο, και συνεχίζει να με γοητεύει, είναι η δομή που κρύβεται στα μαθηματικά πράγματα.»

                                                           Alexander Grothendieck   

Ο Alexander Grothendieck θεωρείται μία από τις πιο επιδραστικές μορφές των μαθηματικών του 20ού αιώνα. Ορισμένα γεγονότα από τη ζωή και το έργο του δείχνουν πόσο ξεχωριστή προσωπικότητα υπήρξε:

 -Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ως παιδί βρέθηκε σε στρατόπεδα εγκλεισμού στη Γαλλία για «ανεπιθύμητους». Σε ηλικία περίπου 12 ετών προσπάθησε να δραπετεύσει, έχοντας δηλώσει ότι ήθελε να σκοτώσει τον Χίτλερ, κάτι που δείχνει την έντονη πολιτική και ηθική του στάση ήδη από μικρός.

  -Όταν σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο του Μονπελιέ, χωρίς επαρκή πρόσβαση στη σύγχρονη βιβλιογραφία, εργάστηκε μόνος του πάνω σε βασικά ζητήματα της θεωρίας μέτρου. Έφτασε να ανακαλύψει μόνος του αρκετά αποτελέσματα που ήταν ήδη γνωστά στη μαθηματική κοινότητα, γεγονός που εντυπωσίασε ιδιαίτερα τους καθηγητές του.

 -Σε ηλικία 23 ετών είχε ήδη γράψει αρκετές σημαντικές εργασίες στη συναρτησιακή ανάλυση. Το έργο αυτό αποτέλεσε τη βάση της διδακτορικής του διατριβής και του απονεμήθηκε διδακτορικός τίτλος.

  -Στη συνέχεια εργάστηκε στο Institut des Hautes Études Scientifiques (IHÉS), όπου έγινε μία από τις κεντρικές μορφές της έρευνας. Εκεί συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης αλγεβρικής γεωμετρίας.

 - Για περίπου 25 χρόνια αφιερώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στα μαθηματικά, εργαζόμενος με εξαιρετική ένταση και δημιουργικότητα.

 - Το έργο του ήταν τεράστιο σε όγκο και επιρροή. Μεταξύ άλλων, συνέγραψε τη μνημειώδη σειρά Éléments de géométrie algébrique (EGA), καθώς και μεγάλα χειρόγραφα και σημειώσεις όπως το Pursuing Stacks, το Les Dérivateurs και το αυτοβιογραφικό έργο Récoltes et semailles.

  -Το 1966 τιμήθηκε με το Fields Medal, το σημαντικότερο βραβείο στα μαθηματικά. Αν και αποδέχθηκε τη διάκριση, δεν ταξίδεψε στη Μόσχα για την απονομή για πολιτικούς λόγους.

  Ήταν έντονα ειρηνιστής και πολιτικά ενεργός. Στο πλαίσιο διαμαρτυρίας για τον πόλεμο στο Βιετνάμ, πραγματοποίησε διαλέξεις μαθηματικών στο Ανόι ακόμη και σε περίοδο βομβαρδισμών.

 Το 1988 του απονεμήθηκε το  Crafoord Prize , το οποίο αρνήθηκε, μαζί με το χρηματικό έπαθλο, δηλώνοντας ότι δεν επιθυμούσε να λάβει βραβεία ή χρήματα για το έργο του.

  Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 αποσύρθηκε από τη δημόσια ζωή και έζησε σε απομόνωση στη νότια Γαλλία, απομακρυσμένος από την ακαδημαϊκή κοινότητα.

  Το 2010 έστειλε επιστολή στον μαθηματικό  Luc Illusie , στην οποία εξέφραζε την επιθυμία να μη δημοσιεύονται ή αναπαράγονται έργα του χωρίς τη ρητή συγκατάθεσή του.

Πέρα από τα γεγονότα της ζωής του, αυτό που τον κάνει πραγματικά ξεχωριστό είναι η προσέγγισή του στα μαθηματικά. Σε αντίθεση με πολλούς μαθηματικούς της εποχής του, δεν επικεντρωνόταν μόνο στην επίλυση μεμονωμένων προβλημάτων. Αντίθετα, επιδίωκε να δημιουργεί βαθιές και γενικές θεωρίες που θα μπορούσαν να εξηγούν και να λύνουν ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων.

Ο ίδιος παρομοίαζε τις διαφορετικές προσεγγίσεις στην επίλυση ενός προβλήματος με το άνοιγμα ενός καρυδιού: είτε προσπαθεί κανείς να το σπάσει με δύναμη, είτε αφήνει το «κέλυφος» να μαλακώσει σταδιακά, ώστε τελικά να ανοίξει σχεδόν μόνο του. Αυτή η δεύτερη προσέγγιση εκφράζει τη φιλοσοφία του για τα μαθηματικά: την ανάπτυξη βαθιάς θεωρίας που καθιστά τα δύσκολα προβλήματα φυσικά και κατανοητά.

Γι’ αυτόν τον λόγο, ο Grothendieck θεωρείται σήμερα μία από τις πιο σημαντικές και επιδραστικές μορφές στην ιστορία των σύγχρονων μαθηματικών.