Η ιδιοφυΐα και η φτώχεια του Νιλς Χένρικ Άμπελ

 Στις 5 Αυγούστου 1802, σε μικρό χωριό της Νορβηγίας, γεννήθηκε ο Νιλς Χένρικ Άμπελ, ο μαθηματικός για τον οποίο ο Σαρλ Ερμίτ είπε ότι «άφησε έργο ικανό να απασχολεί τους μαθηματικούς επί πέντε αιώνες». Τα παιδικά και νεανικά του χρόνια συνέπεσαν με μια ζοφερή περίοδο για τη χώρα του. Η Νορβηγία, τότε ενωμένη με τη Δανία, δοκιμάστηκε σκληρά από τους Ναπολεόντειους πολέμους και τον αγγλικό ναυτικό αποκλεισμό, που προκάλεσε πείνα και οικονομική κατάρρευση.

  Το σχολικό σύστημα της εποχής ήταν αυστηρό έως απάνθρωπο. Οι σωματικές τιμωρίες αποτελούσαν συνηθισμένη πρακτική. Σε αυτό το περιβάλλον φοίτησε ο νεαρός Άμπελ. Ένας ιδιαίτερα βίαιος δάσκαλος απομακρύνθηκε και αντικαταστάθηκε από τον μαθηματικό Μπέρντ Μίχαελ Χόλμβοε, ο οποίος διέκρινε στο πρόσωπο του μαθητή του μια σπάνια κλίση. Ως τα δεκαπέντε του ο Άμπελ δεν είχε επιδείξει εξαιρετικές επιδόσεις. Υπό την καθοδήγηση όμως του Χόλμβοε στράφηκε με πάθος στη μελέτη των μεγάλων της επιστήμης —του Νεύτωνα, του Λαγκράνζ, του Όιλερ— και τα μαθηματικά έγιναν η κύρια μέριμνα και η χαρά του.

  Ο ίδιος συνήθιζε να λέει: «Να μελετάτε τους δασκάλους, όχι τους μαθητές τους». Με οξύ κριτικό πνεύμα εντόπισε αδυναμίες σε καθιερωμένες αποδείξεις και αφιερώθηκε στη θεμελίωση της μαθηματικής ανάλυσης με αυστηρότητα. Ανάμεσα στα πρώτα του έργα συγκαταλέγονται συμβολές στη γενίκευση και αυστηροποίηση του διωνυμικού θεωρήματος, καθώς και —λίγα χρόνια αργότερα— η μνημειώδης απόδειξη ότι η γενική εξίσωση πέμπτου βαθμού δεν επιλύεται με ριζικά. 

 Ο θάνατος του πατέρα του, όταν ο Άμπελ ήταν δεκαοκτώ ετών, τον κατέστησε προστάτη της πολυμελούς οικογένειάς του. Παρέδιδε ιδιαίτερα μαθήματα για να εξασφαλίσει τα στοιχειώδη, ενώ παράλληλα συνέχιζε την έρευνά του. Το 1825 εξασφάλισε κρατική υποτροφία και ταξίδεψε στη Γερμανία και στη Γαλλία. Στο Παρίσι προσβλήθηκε από φυματίωση· παρά την επιδείνωση της υγείας του, συνέχισε να εργάζεται ακατάπαυστα. Επέστρεψε στη Νορβηγία ελπίζοντας σε πανεπιστημιακή θέση, χωρίς επιτυχία. Πέθανε στις 6 Απριλίου 1829, μόλις είκοσι έξι ετών. Δύο ημέρες αργότερα έφθασε επιστολή που επιβεβαίωνε τον διορισμό του σε θέση σχετιζόμενη με το Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. 

 Το όνομά του φέρει σήμερα ένα από τα υψηλότερα διεθνή βραβεία στα μαθηματικά, το Βραβείο Άμπελ, που απονέμεται από το 2003.