Υπάρχουν άνθρωποι που δεν περιορίζονται στο να λύνουν προβλήματα. Παρατηρούν τον τρόπο με τον οποίο γεννιούνται οι μεγάλες ιδέες. Ένας από αυτούς ήταν ο Ρίτσαρντ Χάμινγκ (Richard Hamming), ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες της πληροφορικής του 20ού αιώνα, ο οποίος πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του αναζητώντας την απάντηση σε ένα φαινομενικά απλό ερώτημα:
Γιατί κάποιοι εξαιρετικά ικανοί επιστήμονες καταφέρνουν να αφήσουν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους, ενώ άλλοι, εξίσου ευφυείς, περνούν σχεδόν απαρατήρητοι;
Ο Χάμινγκ είχε όλα τα εφόδια για να μελετήσει το φαινόμενο. Ήταν ο ίδιος ένας κορυφαίος ερευνητής. Βραβεύτηκε με το περίφημο Βραβείο Turing, τη σημαντικότερη διάκριση στην επιστήμη των υπολογιστών, και συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη των κωδίκων διόρθωσης σφαλμάτων, της τεχνολογίας που επιτρέπει σήμερα στους υπολογιστές, τα κινητά τηλέφωνα και τα ψηφιακά συστήματα να εντοπίζουν και να διορθώνουν λάθη.
Για τρεις δεκαετίες, εργαζόμενος στα περίφημα εργαστήρια Bell, παρατηρούσε καθημερινά τους συναδέλφους του. Έβλεπε ποιοι από τους λαμπρότερους επιστήμονες της εποχής του εξελίχθηκαν σε ιστορικές προσωπικότητες και ποιοι, παρά τις ικανότητές τους, δεν κατάφεραν ποτέ να φτάσουν στο ίδιο επίπεδο.
Τις σκέψεις του τις συγκέντρωσε αργότερα στο βιβλίο του «The Art of Doing Science and Engineering», ένα έργο που θεωρείται σήμερα οδηγός για όσους θέλουν να δημιουργήσουν κάτι πραγματικά σημαντικό.
Η παράδοξη δύναμη της ανοιχτής πόρτας
Μία από τις πιο γνωστές παρατηρήσεις του Χάμινγκ αφορούσε τις πόρτες των γραφείων.
Οι επιστήμονες που έκλειναν την πόρτα τους για να εργαστούν χωρίς διακοπές συχνά ήταν πιο παραγωγικοί μέσα στην ημέρα. Είχαν περισσότερη συγκέντρωση, ολοκλήρωναν περισσότερες εργασίες και προστάτευαν τον χρόνο τους.
Ωστόσο, σε βάθος δεκαετιών, ο Χάμινγκ παρατήρησε κάτι αναπάντεχο.
Εκείνοι που άφηναν την πόρτα τους ανοιχτή —και επομένως δέχονταν περισσότερες ερωτήσεις, συζητήσεις και απρόβλεπτες παρεμβολές— συχνά ήταν αυτοί που προχωρούσαν περισσότερο.
Ο λόγος ήταν απλός αλλά βαθύς.
Κάθε συζήτηση στον διάδρομο μπορούσε να οδηγήσει σε μια νέα ιδέα. Κάθε πρόβλημα ενός συναδέλφου μπορούσε να ανοίξει μια διαφορετική ερευνητική κατεύθυνση. Κάθε τυχαία συνάντηση μπορούσε να φέρει μια πληροφορία που διαφορετικά δεν θα έφτανε ποτέ στο γραφείο τους.
Οι διακοπές δεν λειτουργούσαν πάντα ως εμπόδιο.
Μερικές φορές λειτουργούσαν ως πηγή έμπνευσης.
Η μεγάλη ιδέα του Χάμινγκ ήταν ότι κάτι που μοιάζει με απώλεια χρόνου μπορεί τελικά να αποτελεί επένδυση για το μέλλον.
Όταν η αποτυχία γίνεται ευκαιρία
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα της σκέψης του ήταν η αντίδρασή του σε μια απόρριψη.
Όταν τα εργαστήρια Bell δεν του έδωσαν την ομάδα προγραμματιστών που είχε ζητήσει για ένα ερευνητικό έργο, θα μπορούσε να απογοητευτεί και να εγκαταλείψει την προσπάθεια.
Αντί γι' αυτό, έκανε μια διαφορετική ερώτηση:
«Γιατί οι υπολογιστές να μην μπορούν να γράφουν μόνοι τους προγράμματα;»
Η φαινομενική αποτυχία μετατράπηκε σε μια νέα ερευνητική κατεύθυνση. Το εμπόδιο έγινε η αφορμή για μια βαθύτερη αναζήτηση.
Για τον Χάμινγκ, οι σπουδαίες ανακαλύψεις συχνά ξεκινούν όταν κάποιος αρνείται να αποδεχτεί το πρόβλημα όπως παρουσιάζεται και το κοιτάζει από μια εντελώς διαφορετική γωνία.
Το πρόβλημα που όλοι βλέπουν αλλά λίγοι τολμούν να αγγίξουν
Ίσως η πιο σκληρή παρατήρησή του αφορούσε την ανθρώπινη τάση να αποφεύγουμε τα πραγματικά δύσκολα προβλήματα.
Ο Χάμινγκ υποστήριζε ότι πολλοί επιστήμονες γνωρίζουν ποια είναι τα σημαντικότερα ερωτήματα του κλάδου τους. Δεν αποτυγχάνουν επειδή δεν τα βλέπουν.
Αποτυγχάνουν επειδή φοβούνται να τα αντιμετωπίσουν.
Ένα μεγάλο πρόβλημα έχει μεγάλο κίνδυνο αποτυχίας. Και η αποτυχία σε ένα μεγάλο ερώτημα είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Έτσι, πολλοί επιλέγουν ένα μικρότερο, ασφαλέστερο πρόβλημα που βρίσκεται κοντά στο μεγάλο ερώτημα, το λύνουν επιτυχημένα και συνεχίζουν.
Όμως, όπως έλεγε ο ίδιος:
«Αν δεν εργάζεσαι πάνω σε σημαντικά προβλήματα, δεν πρόκειται να κάνεις σημαντική δουλειά.»
Η γνώση ως επένδυση που μεγαλώνει με τον χρόνο
Ο Χάμινγκ πίστευε επίσης ότι η γνώση λειτουργεί όπως ο ανατοκισμός των χρημάτων.
Μια μικρή διαφορά στην προσπάθεια, στη μάθηση και στην ποιότητα της σκέψης μπορεί στην αρχή να φαίνεται ασήμαντη. Όμως με το πέρασμα των χρόνων η διαφορά μεγαλώνει.
Η γνώση οδηγεί σε περισσότερη γνώση. Οι ιδέες δημιουργούν νέες ιδέες. Η εμπειρία κάνει ευκολότερη την αναγνώριση σημαντικών προβλημάτων.
Η απόσταση δεν αυξάνεται γραμμικά.
Πολλαπλασιάζεται αθόρυβα.
Η τύχη ευνοεί τον προετοιμασμένο νου
Λίγο πριν από τον θάνατό του, το 1998, ο Ρίτσαρντ Χάμινγκ έδωσε την τελευταία του διάλεξη σε ηλικία 82 ετών.
Άφησε πίσω του όχι μόνο σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις, αλλά και έναν τρόπο σκέψης.
Η φράση του που συνοψίζει ίσως καλύτερα τη φιλοσοφία του είναι:
«Η τύχη ευνοεί τον προετοιμασμένο νου.»
Δεν εννοούσε ότι οι μεγάλες ευκαιρίες εμφανίζονται τυχαία.
Εννοούσε ότι πρέπει να δημιουργούμε τις συνθήκες ώστε, όταν εμφανιστούν, να είμαστε έτοιμοι να τις αναγνωρίσουμε και να τις αξιοποιήσουμε.
Ανοιχτές πόρτες.
Δύσκολα ερωτήματα.
Ανατροπές στον τρόπο σκέψης.
Συνεχής προσπάθεια.
Αυτά ήταν, σύμφωνα με τον Χάμινγκ, τα συστατικά μιας ζωής αφιερωμένης σε έργο που πραγματικά αξίζει.
Και ίσως το πιο παράξενο συμπέρασμα είναι ότι το βιβλίο που περιγράφει αυτή τη φιλοσοφία βρίσκεται εδώ και χρόνια διαθέσιμο σε όλους.
Το μόνο πρόβλημα είναι πως οι περισσότεροι άνθρωποι που το χρειάζονται περισσότερο…
ίσως να μην το ανοίξουν ποτέ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου