Το παράδοξο του Jourdain (1913) είναι ένα από τα πιο ευφυή νοητικά πειράματα της λογικής, καθώς παγιδεύει τον νου σε έναν αέναο φαύλο κύκλο χωρίς καμία πρόταση να αναφέρεται στον εαυτό της.
Φανταστείτε μια κάρτα. Στη μπροστινή πλευρά γράφει:
«Η πρόταση στην πίσω πλευρά είναι αληθής».
Αν γυρίσετε την κάρτα, η πίσω πλευρά γράφει:
«Η πρόταση στη μπροστινή πλευρά είναι ψευδής».
Το λογικό αδιέξοδο είναι απόλυτο: αν υποθέσεις ότι η μπροστινή πλευρά λέει την αλήθεια, τότε η πίσω πλευρά σε αναγκάζει να δεχτείς ότι η μπροστινή λέει ψέματα. Αν πάλι υποθέσεις ότι η μπροστινή λέει ψέματα, η πίσω πλευρά σε οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τελικά λέει την αλήθεια. Κάθε βήμα ακυρώνει το προηγούμενο, αποδεικνύοντας πώς δύο φαινομενικά απλές προτάσεις μπορούν να «βραχυκυκλώσουν» ολόκληρη τη δομή της ανθρώπινης λογικής.
«Το παράδοξο, σε αυτή τη μορφή, είναι αρκετά ευάλωτο σε μια απόλυτη αναίρεση», έγραφε ο Valdis Augstkalns σε επιστολή του προς το The Listener το 1970.
«Παίρνουμε το χαρτί, του δίνουμε μισή περιστροφή και ενώνουμε τα δύο άκρα του, ώστε να σχηματιστεί μια λωρίδα του Möbius. Τότε το σοβαρό και φιλοσοφικά απολύτως θεμιτό ερώτημα μετατρέπεται στο εξής:
“Αξιότιμα μέλη της επιτροπής, ποια ακριβώς είναι η άλλη πλευρά του χαρτιού;”»
Η τελευταία φράση είναι και όλο το χιούμορ: στη λωρίδα του Möbius υπάρχει μόνο μία πλευρά, οπότε η ίδια η έννοια της «άλλης πλευράς» καταρρέει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου