Ποίηση Mobius

               

Ο Harry Mathews επινόησε ένα ευφυές αμφίσημο ποίημα πάνω σε λωρίδα Möbius.

Γράψτε την παρακάτω στροφή στη μία πλευρά μιας λωρίδας χαρτιού:

Θα προτιμούσα να χάσω το μυαλό μου

Αν η αγάπη σου για μένα κρατήσει

Θα απαρνιόμουν κάθε γυναικεία χάρη

Όσο παραμένω αγαπητός σε σένα

Θα μπορούσε κανείς να σπείρει πετούνιες

Ανάμεσα στα μονότονα παρτέρια της πόλης

Πιο πιθανό είναι να πάρει φωτιά ο πάγος παρά

Να μείνουμε εμείς ζεστά αγκαλιασμένοι

Γυρίστε τη λωρίδα κατά μήκος και γράψτε στην άλλη πλευρά:

αν η επιθυμία σου στραφεί αλλού

το όνειρό μου για αγάπη ίσως γίνει πραγματικότητα,

αν μου πεις πως έπαψες να νοιάζεσαι για μένα,

η πιο βαθιά μου ευχή θα εκπληρωθεί.

σε μακρινές περιοχές του ουρανού,

τ’ αστέρια θα μπορούσαν να βρουν τον δρόμο τους —

ο χωρισμός μας, όποια κι αν είναι η αφορμή,

μόνος μπορεί να κρατήσει τον κόσμο μου ακέραιο.

Στη συνέχεια, δώστε στη λωρίδα μισή περιστροφή και κολλήστε τα δύο άκρα της, σχηματίζοντας μια λωρίδα Möbius.

Τώρα οι δύο στροφές ενώνονται και το ποίημα διαβάζεται ως εξής:

Θα προτιμούσα να χάσω το μυαλό μου αν η επιθυμία σου στραφεί αλλού.

Αν η αγάπη σου για μένα κρατήσει, το όνειρό μου για αγάπη ίσως γίνει πραγματικότητα.

Θα απαρνιόμουν κάθε γυναικεία χάρη αν μου πεις πως έπαψες να νοιάζεσαι για μένα.

Όσο παραμένω αγαπητός σε σένα, η πιο βαθιά μου ευχή θα εκπληρωθεί.

Θα μπορούσε κανείς να σπείρει πετούνιες σε μακρινές περιοχές του ουρανού.

Ανάμεσα στα μονότονα παρτέρια της πόλης, τ’ αστέρια θα μπορούσαν να βρουν τον δρόμο τους.

Πιο πιθανό είναι να πάρει φωτιά ο πάγος παρά ο χωρισμός μας, όποια κι αν είναι η αφορμή.

Το να μείνουμε εμείς ζεστά αγκαλιασμένοι μόνο μπορεί να κρατήσει τον κόσμο μου ακέραιο.

 Το τέχνασμα είναι ότι η γεωμετρία της λωρίδας Möbius γίνεται μέρος του ίδιου του ποιήματος: δύο ξεχωριστά κείμενα, γραμμένα σε «δύο πλευρές», μετατρέπονται μετά τη συστροφή σε μία ενιαία, συνεχή αφήγηση — όπως ακριβώς και η λωρίδα Möbius έχει τελικά μία μόνο πλευρά.

Δείτε την εικόνα 

 

Η εικόνα δείχνει πώς να κατασκευάσεις μια λωρίδα Möbius και ταυτόχρονα χρησιμοποιεί αυτή τη λωρίδα για να μετατρέψει ένα σύντομο κείμενο σε ιστορία χωρίς τέλος. Είναι ένα πολύχρωμο, εκτυπώσιμο φύλλο κατασκευής που δείχνει πώς να φτιάξει κανείς μια λωρίδα Möbius και ταυτόχρονα αφηγείται μια αναδρομική μικρή ιστορία.

Οι δύο λωρίδες με το κείμενο

Υπάρχουν δύο οριζόντιες ζώνες:

Πλευρά Α

Πλευρά Β

Στην Πλευρά Α διαβάζουμε:  

     Ένα βιβλίο αποφάσισε 

    Έψαξε παντού και έφτασε 

     Χάρηκε για μια στιγμή — 

  «Ένα βιβλίο αποφάσισε

Στην Πλευρά Β διαβάζουμε:

    να βρει επιτέλους το τέλος του. 

    στην τελευταία σελίδα. 

   ώσπου διάβασε: 

   να βρει επιτέλους το τέλος του…»

Στο κάτω μέρος η εικόνα δίνει αναλυτικά βήματα:

Εκτύπωσε τη σελίδα

Κόψε τις δύο λωρίδες

Κόλλησέ τες πλάτη με πλάτη

Δώσε μισή περιστροφή 180°

Ένωσε τα άκρα

Διάβασε την ιστορία πάνω στη λωρίδα Möbius

Ένα βιβλίο αποφάσισε να βρει επιτέλους το τέλος του.

Έψαξε παντού και έφτασε στην τελευταία σελίδα.

Χάρηκε για μια στιγμή — ώσπου διάβασε:

«Ένα βιβλίο αποφάσισε να βρει επιτέλους το τέλος του…»

Πώς συνδέεται με τη λωρίδα Möbius

1. Η λωρίδα Möbius έχει μία μόνο πλευρά

Όταν πάρεις μια λωρίδα, της δώσεις μισή περιστροφή και ενώσεις τα άκρα, δεν έχεις πια δύο ξεχωριστές πλευρές όπως σε ένα συνηθισμένο χαρτί. Έχεις μία ενιαία επιφάνεια.

2. Η ιστορία είναι αναδρομική / κυκλική

Το κείμενο είναι φτιαγμένο έτσι ώστε, όταν οι δύο πλευρές ενωθούν στη λωρίδα, να διαβάζεται σαν μια ιστορία που καταλήγει πάλι στην αρχή της:

• ξεκινά με το «Μια φορά κι έναν καιρό…»

• και τελειώνει πάλι σε κάτι που σε στέλνει πίσω στο

«Μια φορά κι έναν καιρό…»

Άρα η ιστορία δεν τελειώνει ποτέ πραγματικά· επανεκκινείται συνεχώς.

3. Η μορφή και το νόημα ταυτίζονται

Αυτό είναι το πιο όμορφο σημείο:

• η γεωμετρική μορφή της λωρίδας Möbius είναι ατέρμονη,

• και το αφηγηματικό περιεχόμενο της ιστορίας είναι επίσης ατέρμονο.

Με άλλα λόγια, η εικόνα χρησιμοποιεί τη λωρίδα Möbius όχι απλώς σαν σχήμα, αλλά σαν σύμβολο και μηχανισμό μιας ιστορίας που γυρίζει στον εαυτό της.