#Σανσημερα #ΜαθηΜαγικοΗμερολογιο
Ο John Allen Paulos υπήρξε καθηγητής μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο Temple και ένας από τους πιο αναγνωρισμένους συγγραφείς στον τομέα της εκλαΐκευσης των μαθηματικών. Είναι ιδιαίτερα γνωστός για το έργο του «Mathematics and Humor», όπου αναλύει με κομψότητα και ευφυΐα τη βαθιά σχέση μεταξύ της μαθηματικής λογικής και του αστείου. Εκτός από τη μελέτη του για το χιούμορ, είναι επίσης συγγραφέας του επιτυχημένου βιβλίου «Innumeracy», το οποίο εξετάζει τις κοινωνικές συνέπειες του μαθηματικού αναλφαβητισμού.
Η σύνδεση μεταξύ των μαθηματικών και του χιούμορ μπορεί, με την πρώτη ματιά, να φαντάζει απίθανη, όμως στην πραγματικότητα μοιράζονται μια κοινή «αρχιτεκτονική» σκέψης. Ο Paulos προσεγγίζει τόσο τα μαθηματικά όσο και το χιούμορ ως μορφές πνευματικού παιχνιδιού, όπου τα μαθηματικά εστιάζουν περισσότερο στο διανοητικό σκέλος και το χιούμορ στο σκέλος του παιχνιδιού. Και οι δύο δραστηριότητες αποτελούν αυτοσκοπό (πραγματοποιούνται για την ίδια τους τη φύση) και απαιτούν εφευρετικότητα, οικονομία και κομψότητα.
Ακολουθούν τα βασικά σημεία αυτής της σχέσης, όπως εξηγούνται με απλό τρόπο:
1. Η Λογική και η Ανατροπή της
Τα μαθηματικά βασίζονται σε αυστηρούς κανόνες, πρότυπα και λογική. Το χιούμορ χρησιμοποιεί τα ίδια ακριβώς εργαλεία, αλλά συχνά με ανεστραμμένο τρόπο: τα πρότυπα διαστρεβλώνονται, οι κανόνες παρερμηνεύονται και οι δομές συγχέονται. Για να «πιάσει» κανείς ένα αστείο, πρέπει πρώτα να κατανοεί την ορθή λογική που παραβιάζεται.
2. Η Μαθηματική «Εις Άτοπον Απαγωγή»
Μια αγαπημένη μέθοδος των μαθηματικών είναι η *εις άτοπον απαγωγή*: για να αποδείξεις κάτι, υποθέτεις το αντίθετο και δείχνεις ότι οδηγεί σε παραλογισμό. Πολλά αστεία λειτουργούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, ξεκινώντας από μια παράξενη υπόθεση (premise), την οποία αναπτύσσουν λογικά μέχρι να φτάσουν σε ένα απολαυστικό αδιέξοδο.
3. Το Αστείο ως «Αξιωματικό Σύστημα»
Στα μαθηματικά, ξεκινάμε από ορισμένα αξιώματα και τα ερμηνεύουμε μέσω μοντέλων. Η δομή πολλών αστείων είναι παρόμοια:
Ο αφηγητής θέτει τα «αξιώματα» (τα δεδομένα της ιστορίας).
Ο ακροατής φτιάχνει στο μυαλό του ένα αναμενόμενο «μοντέλο» για το τι συμβαίνει.
Η ατάκα (punchline) αποκαλύπτει ξαφνικά ένα δεύτερο, απροσδόκητο μοντέλο που ταιριάζει επίσης στα δεδομένα, προκαλώντας έκπληξη.
4. Η Ανάγκη για «Μετα-επίπεδο»
Για να εκτιμήσουμε το χιούμορ, πρέπει να μπορούμε να σταθούμε σε ένα μετα-επίπεδο (metalevel), κοιτάζοντας την κατάσταση «από έξω». Αυτή η ικανότητα να συγκρίνουμε ταυτόχρονα δύο διαφορετικές ερμηνείες είναι μια ανώτερη πνευματική λειτουργία που οι υπολογιστές δυσκολεύονται να μιμηθούν.
5. Η Θεωρία των Καταστροφών
Τα μαθηματικά προσφέρουν ακόμη και μοντέλα για να οπτικοποιήσουμε το γέλιο. Ο Paulos έχει προτείνει ένα καινοτόμο μαθηματικό μοντέλο για την κατανόηση του γέλιου μέσω της *Θεωρίας των Καταστροφών*, η οποία χρησιμοποιείται ως μεταφορά για να περιγράψει την απότομη ασυνέχεια της ατάκας. Καθώς εξελίσσεται το αστείο, η κατανόησή μας βρίσκεται σε ένα επίπεδο, και η ατάκα προκαλεί μια απότομη «πτώση» ή «άλμα» σε μια άλλη ερμηνεία, απελευθερώνοντας ενέργεια με τη μορφή γέλιου.
Εν κατακλείδι, ένα καλό αστείο μοιάζει με μια κομψή μαθηματική απόδειξη: είναι σύντομο, περιεκτικό και οδηγεί σε μια ξαφνική ενόραση που φωτίζει την πραγματικότητα με έναν απροσδόκητο τρόπο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου