Πριν υπάρξουν τα άστρα: Η μεγάλη Ιδέα του Λεμαίτρ!

   

Σαν σήμερα, το 1894, γεννήθηκε ο Ζωρζ Ανρί Ζοζέφ Εντουάρ Λεμαίτρ  (1894 – 1966)

Ο Ζωρζ Ανρί Ζοζέ
φ Εντουάρ Λεμαίτρ ήταν Βέλγος αστρονόμος και κοσμολόγος, γεννημένος στο Σαρλερουά του Βελγίου. Ήταν επίσης πολιτικός μηχανικός, αξιωματικός του στρατού και χειροτονημένος ιερέας. Ασχολήθηκε ερευνητικά με τις κοσμικές ακτίνες και το πρόβλημα των τριών σωμάτων.

Το 1927 ο Λεμαίτρ διατύπωσε τη σύγχρονη θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης (Big Bang). Συλλογίστηκε ότι, εφόσον το Σύμπαν διαστέλλεται σήμερα, αν ταξιδέψουμε νοητά προς τα πίσω στον χρόνο, η ύλη του Σύμπαντος θα πρέπει να βρισκόταν ολοένα και πιο κοντά. Έτσι πρότεινε ότι σε κάποιο πολύ μακρινό παρελθόν όλη η ύλη του Σύμπαντος βρισκόταν σε μια εξαιρετικά πυκνή κατάσταση, συμπιεσμένη σε ένα μοναδικό αντικείμενο που ονόμασε «αρχέγονο άτομο» (primeval atom). Αυτό το υπέρπυκνο «άτομο» διασπάστηκε ή εξερράγη, με τα συστατικά του να απομακρύνονται προς όλες τις κατευθύνσεις. Η ιδέα αυτή αναπτύχθηκε αργότερα περαιτέρω από τον Γεώργιο Γκάμοφ (George Gamow) και άλλους επιστήμονες.

Ο όρος «Μεγάλη Έκρηξη» (Big Bang) δημιουργήθηκε λίγο αργότερα. Στις 28 Μαρτίου 1949, λίγο μετά τις 6:30 π.μ. ώρα Γκρίνουιτς, σε εκπομπή του BBC The Third Programme, ο Βρετανός αστρονόμος Φρεντ Χόιλ (Fred Hoyle) χρησιμοποίησε τη φράση «big bang» για να περιγράψει ειρωνικά τις θεωρίες που αντιτίθεντο στη δική του θεωρία της «συνεχούς δημιουργίας» του Σύμπαντος. Αναφέρθηκε σε ένα μοντέλο «στο οποίο όλη η ύλη στο Σύμπαν δημιουργήθηκε σε μία μεγάλη έκρηξη».

Ο Λεμαίτρ ήταν ο πρώτος που υποστήριξε ότι η απομάκρυνση των κοντινών γαλαξιών μπορεί να εξηγηθεί από τη διαστολή του Σύμπαντος. Η ιδέα αυτή επιβεβαιώθηκε σύντομα με παρατήρηση από τον Έντουιν Χαμπλ (Edwin Hubble). Ο Λεμαίτρ είχε ήδη εξαγάγει το 1927 τη σχέση που είναι σήμερα γνωστή ως  νόμος Χαμπλ–Λεμαίτρ  (Hubble–Lemaître law), ενώ δημοσίευσε και την πρώτη εκτίμηση της  σταθεράς του Χαμπλ  δύο χρόνια πριν από τη σχετική δημοσίευση του Χαμπλ.

  Ο ίδιος πρότεινε επίσης την «υπόθεση του αρχέγονου ατόμου», δηλαδή την ιδέα ότι η αρχή του Σύμπαντος προήλθε από μια αρχική υπέρπυκνη κατάσταση, την οποία αργότερα περιέγραψε ως «η αρχή του κόσμου».

 Κοσμική επέτειος: Η ανακάλυψη της «ηχούς της Μεγάλης Έκρηξης»

Στις 20 Μαΐου 1964, οι Αμερικανοί ραδιοαστρονόμοι Ρόμπερτ Γουίλσον (Robert Wilson) και Άρνο Πένζιας (Arno Penzias) ανακάλυψαν την κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου (Cosmic Microwave Background – CMB).

Η ακτινοβολία αυτή αποτελεί το αρχαιότερο «φως» που μπορούμε να ανιχνεύσουμε από το Σύμπαν. Άρχισε να διαπερνά ολόκληρο το Σύμπαν περίπου 380.000 χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, όταν το νεαρό Σύμπαν ψυχράνθηκε αρκετά ώστε τα ηλεκτρόνια και οι πυρήνες να σχηματίσουν ουδέτερα άτομα και το φως να μπορέσει να ταξιδέψει ελεύθερα.

Η ανακάλυψη της CMB αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες επιβεβαιώσεις της θεωρίας της Μεγάλης Έκρηξης και θεωρείται η «ηχώ» της γέννησης του Σύμπαντος.