Η Αρχή του Απείρου

         

 O David Deutsch (γεννημένος το 1953) είναι διακεκριμένος Βρετανός θεωρητικός φυσικός στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Θεωρείται ευρέως ο «πατέρας της κβαντικής υπολογιστικής», καθώς τη δεκαετία του 1980 διατύπωσε το πρώτο μοντέλο κβαντικού υπολογιστή και απέδειξε την κβαντική αρχή του Turing.Είναι επίσης γνωστός για τη φιλοσοφική του συνεισφορά και την υποστήριξη της ερμηνείας των πολλών κόσμων στην κβαντομηχανική. Το έργο του συνδυάζει τη φυσική, την επιστημολογία, τη θεωρία της πληροφορίας και την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ τα τελευταία χρόνια πρωτοστατεί στη «θεωρία των κατασκευαστών» (constructor theory).

 Έχει γράψει δύο ιδιαίτερα επιδραστικά βιβλία εκλαϊκευμένης επιστήμης:

The Fabric of Reality (Η Υφή της Πραγματικότητας - 1997): Παρουσιάζει μια θεωρία για τα πάντα, συνδυάζοντας την κβαντική φυσική, τη γνωσιολογία του Popper, τη θεωρία της πληροφορίας και τη θεωρία της εξέλιξης.

The Beginning of Infinity (Η Αρχή του Απείρου - 2011): Εξερευνά τις απεριόριστες δυνατότητες της ανθρώπινης προόδου και της γνώσης.

Το δεύτερο έχει εκδοθεί το 2022 και διαπνέεται από ένα δεκάλογο θεμελιωδών αρχών για το πως λειτουργεί ο κόσμος μας. Ακούγεται Φυσική αλλά έχει μια έντονη εσάνς Φιλοσοφίας. :) 

Ο «δεκάλογος» των ιδεών του  Deutsch είναι μια σύνοψη των θεμελιωδών αρχών που διατρέχουν το βιβλίο του και υποστηρίζουν την ιδέα ότι η πρόοδος μπορεί να είναι άπειρη Λοιπόν, πως μας εξηγεί ο  Deutsch  πώς λειτουργεί το σύμπαν, μας λέει πως η ανθρωπότητα μοιάζει με έναν τύπο που νομίζει ότι είναι φυλακισμένος σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, ενώ απλώς κρατάει τα μάτια του κλειστά.   Να λοιπόν, οι δέκα ιδέες που κάνουν τα «βουνά» των προβλημάτων μας να μοιάζουν με λόφους από σκόνη, με τον δέοντα σαρκασμό:

1.Αρχή της αισιοδοξίας (ή «Φταίει που είμαστε άσχετοι»): Κάθε συμφορά στον κόσμο, από την πανούκλα μέχρι το να σου καεί το τοστ, οφείλεται αποκλειστικά στο ότι δεν ξέρουμε ακόμα αρκετά για να το εμποδίσουμε. Αν κάτι πάει στραβά, δεν φταίνε τα άστρα που μας μισούν, αλλά η δική μας προσωρινή άγνοια.

2.Δόγμα της επιλυσιμότητας (ή «Ό,τι δεν απαγορεύεται, επιτρέπεται»): Αν η Μητέρα Φύση δεν έχει βάλει μια ρητή πινακίδα «Απαγορεύεται η Είσοδος» μέσω των νόμων της φυσικής, τότε οτιδήποτε θέλουμε να κάνουμε είναι τεχνολογικά εφικτό, αρκεί να βρούμε το «πώς». Κάθε μετασχηματισμός ύλης είναι είτε αδύνατος είτε ζήτημα γνώσης.

3.Αναζήτηση καλών επεξηγήσεων (ή «Μη λες παραμύθια που αλλάζουν εύκολα»): Μια καλή εξήγηση πρέπει να είναι «δύσκολη να μεταβληθεί»· αν μπορείς να αλλάξεις τις λεπτομέρειές της χωρίς να χαλάσει το αποτέλεσμα, τότε δεν εξηγείς τίποτα, απλώς λες έναν κακό μύθο. Η πρόοδος έρχεται όταν σταματάμε να δεχόμαστε το «έτσι θέλω».

4. Σφαλματισμός  (ή «Παραδέξου ότι είσαι ανόητος για να γίνεις σοφός»): Το κλειδί της σοφίας δεν είναι να έχεις δίκιο, αλλά να παραδέχεσαι ότι μπορεί να κάνεις λάθος σε οτιδήποτε. Μόνο όποιος ξέρει ότι οι ιδέες του έχουν σφάλματα, μπαίνει στον κόπο να τις διορθώσει.

5. Άλμα στην καθολικότητα (ή «Το εργαλείο που τα κάνει όλα»): Ιστορικά, φτιάχνουμε κάτι για να λύσουμε ένα μικρό πρόβλημα (όπως το να μετράμε πρόβατα) και ξαφνικά ανακαλύπτουμε ότι φτιάξαμε ένα σύστημα που μπορεί να περιγράψει ολόκληρο το σύμπαν. Από το αλφάβητο μέχρι τους υπολογιστές, η καθολικότητα μας δίνει άπειρη εμβέλεια εκεί που δεν το περιμέναμε.

6.Οι άνθρωποι ως καθολικοί κατασκευαστές (ή «Είμαστε το εργοστάσιο του Σύμπαντος»): Ο άνθρωπος δεν είναι απλώς ένα ζώο, αλλά μια μηχανή που μπορεί να μετατρέψει οτιδήποτε σε οτιδήποτε άλλο, αρκεί να έχει το σωστό πρόγραμμα (γνώση). Είμαστε οι σχεδιαστές του δικού μας σκάφους υποστήριξης, όχι απλοί επιβάτες.

7. Στατική κοινωνία (ή «Πώς να πεθάνεις από πλήξη και άγνοια»): Οι στατικές κοινωνίες επιβιώνουν καταστέλλοντας τη δημιουργικότητα και την κριτική, θεωρώντας την παράδοση ιερή. Είναι ένας σίγουρος τρόπος να μείνεις στάσιμος μέχρι να σε βρει μια καταστροφή που δεν ξέρεις πώς να λύσεις.

8. Αντικειμενικότητα των αξιών (ή «Η ομορφιά δεν είναι μόδα»): Η ομορφιά, το δίκαιο και το σωστό δεν είναι απλώς «θέμα γούστου». Τα λουλούδια είναι όμορφα επειδή η ομορφιά είναι μια καθολική γλώσσα επικοινωνίας που ανταποκρίνεται σε αντικειμενικά πρότυπα.

9. Εμβέλεια των ιδεών (ή «Οι ιδέες μας πάνε πιο μακριά από εμάς»): Οι καλές επεξηγήσεις έχουν την τάση να λύνουν προβλήματα πέρα από εκείνα για τα οποία δημιουργήθηκαν. Μια θεωρία που ξεκίνησε για να εξηγήσει την κλίση της γης, καταλήγει να εξηγεί το κλίμα σε όλο το γαλαξία.

10. Διόρθωση σφαλμάτων (ή «Το μυστικό της Αθανασίας»): Κάθε σύστημα που διαρκεί στο άπειρο βασίζεται στη συνεχή διόρθωση λαθών. Η πρόοδος ξεκινά όταν επιτρέπουμε στις θεωρίες μας να πεθαίνουν στη θέση μας, ώστε εμείς να συνεχίζουμε την πορεία μας προς το άπειρο.