Σαν σήμερα, το 1705, πεθανε ο Γιάκομπ Μπερνούλι ενας από τους κορυφαίους Ελβετούς μαθηματικούς της εποχής του και ο πρώτος διαπρεπής εκπρόσωπος της ιστορικής οικογένειας μαθηματικών Μπερνούλι.
Ο Γιάκομπ Μπερνούλι (27 Δεκεμβρίου 1654 – 16 Αυγούστου 1705)ήταν τόσο γοητευμένος από την ιδιότητα της λογαριθμικής σπείρας να «αναπαράγει» τη μορφή της μέσα από γεωμετρικούς μετασχηματισμούς ώστε ζήτησε να χαραχθεί μια τέτοια σπείρα στην επιτύμβια πλάκα του. Μαζί της επιθυμούσε να υπάρχει η λατινική φράση:
Eadem mutata resurgo
«Αν και αλλαγμένη, αναγεννιέμαι η ίδια.»
Υπάρχει όμως μια περίφημη ειρωνεία: η σπείρα που τελικά χαράχθηκε στο μνημείο του δεν είναι λογαριθμική αλλά αρχιμήδεια. Θα μπορούσε κανείς να αστειευτεί ότι ο Μπερνούλι… εξακολουθεί ακόμη να στριφογυρίζει στον τάφο του!
Ο Μπερνούλι υπήρξε ένας από τους πρώτους μαθηματικούς που αξιοποίησαν συστηματικά τον διαφορικό λογισμό και συνέβαλε αποφασιστικά στην ανάπτυξη του ολοκληρωτικού λογισμού. Σε αυτόν αποδίδεται επίσης η εισαγωγή του όρου «ολοκλήρωμα» (integral) στη σχετική μαθηματική ορολογία.
Οι πρώτες σημαντικές εργασίες του περιλάμβαναν ένα φυλλάδιο σχετικά με τις αναλογίες ανάμεσα στη Λογική και την Άλγεβρα το 1685, μελέτες πάνω στις πιθανότητες την ίδια περίπου περίοδο και μια εργασία Γεωμετρίας το 1687.
Μέχρι το 1689, ο Μπερνούλι είχε ήδη δημοσιεύσει σημαντικές εργασίες σχετικά με τις άπειρες σειρές. Συνολικά δημοσίευσε πέντε πραγματείες πάνω στο θέμα κατά την περίοδο 1682–1704.
Παράλληλα ασχολήθηκε συστηματικά με τη θεωρία πιθανοτήτων και διατύπωσε το περίφημο θεώρημα του Bernoulli, που αποτελεί την πρώτη μορφή αυτού που σήμερα αποκαλούμε Νόμο των Μεγάλων Αριθμών.
Υπήρξε επίσης ο πρώτος μιας ολόκληρης δυναστείας σπουδαίων μαθηματικών, της περίφημης οικογένειας Bernoulli, η οποία άφησε εξαιρετικά βαθύ αποτύπωμα στην ιστορία των μαθηματικών και της φυσικής.
Το σημαντικότερο έργο του, το Ars Conjectandi(«Η Τέχνη των Εικασιών»), εκδόθηκε μετά τον θάνατό του, το 1713, από τον ανιψιό του Nicolaus Bernoulli. Θεωρείται ένα από τα πρώτα μεγάλα και συστηματικά έργα της θεωρίας πιθανοτήτων και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την περίφημη απόδειξη του Νόμου των Μεγάλων Αριθμών.
Τρεις αιώνες μετά την έκδοσή του, το 2013 ανακηρύχθηκε Διεθνές Έτος Στατιστικής, με την επέτειο των 300 χρόνων από το Ars Conjectandi να αποτελεί μία από τις σημαντικές ιστορικές αφορμές για τον εορτασμό.
Έτσι, ο Γιάκομπ Μπερνούλι έμεινε στην ιστορία όχι μόνο για τις συνεισφορές του στον λογισμό, στις άπειρες σειρές και στις πιθανότητες, αλλά και για μια καμπύλη που θεωρούσε σχεδόν σύμβολο αναγέννησης και αιωνιότητας: τη λογαριθμική σπείρα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου