Μαθήματα ζωής από τους αλγορίθμους. Πόσες φορές έχετε ζήσει έναν διάλογο σαν κι αυτόν;
— «Τι θες να φάμε απόψε;»
— «Ό,τι θες εσύ, εγώ είμαι πανεύκολος!»
— «Μήπως κινέζικο;»
— «Χμ… μπα, δεν τραβάει το στομάχι μου.»
— «Σουβλάκια;»
— «Έφαγα χτες…»
— «Ε, τότε πες τι θες!»
Κάπου εδώ η ευγένεια έχει ήδη καταρρεύσει.
Συχνά πιστεύουμε ότι όταν λέμε «Ό,τι θες εσύ», «Εμένα δεν με νοιάζει» ή «Πες εσύ πού να πάμε» είμαστε ευέλικτοι, καλοπροαίρετοι και εύκολοι άνθρωποι. Στην πραγματικότητα όμως μπορεί να κάνουμε κάτι λιγότερο αθώο: να μεταφέρουμε ολόκληρο το βάρος της απόφασης στον άλλον.
Στο βιβλίο Algorithms to Live By, οι Brian Christian και Tom Griffiths (Αλγοριθμική των αποφάσεων ,Π.Ε.Κ) περιγράφουν μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιδέα, την Computational Kindness, που θα μπορούσαμε να αποδώσουμε ως «Υπολογιστική Ευγένεια». Με απλά λόγια, είναι η προσπάθεια να μη φορτώνουμε τους άλλους με περισσότερη νοητική δουλειά απ’ όση χρειάζεται.
Το αντίθετο θα μπορούσαμε, κάπως χιουμοριστικά, να το ονομάσουμε «Υπολογιστική Σκληρότητα».
Το πρόβλημα είναι ότι η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη μικρές αποφάσεις. Τι θα φάμε, πού θα πάμε, πότε θα συναντηθούμε, πού θα παρκάρουμε, ποια διαδρομή θα ακολουθήσουμε. Κάθε φορά που αφήνουμε όλες τις επιλογές ανοιχτές, ο εγκέφαλος του άλλου αναγκάζεται να ψάξει μέσα σε έναν τεράστιο χώρο πιθανών λύσεων.
Το «Πού θέλεις να πάμε;» μοιάζει απλή ερώτηση. Δεν είναι όμως.
Πρέπει κανείς να σκεφτεί εστιατόρια, αποστάσεις, τιμές, κίνηση, ώρα, παρέα, διαθέσεις, προτιμήσεις και, φυσικά, τη μυστηριώδη παράμετρο «τι θέλει πραγματικά ο άλλος αλλά δεν μου το λέει».
Με δυο λόγια: CPU load: 100%. :)
Αντίθετα, το «Πίτσα ή σουβλάκια;» είναι ένα πολύ μικρότερο πρόβλημα.
Δύο επιλογές.
Σχεδόν μία απόφαση του ενός bit.
Η ιδέα θυμίζει μια βασική αρχή της θεωρητικής πληροφορικής: πολλές φορές είναι ευκολότερο να ελέγξεις μια συγκεκριμένη λύση παρά να τη βρεις από το μηδέν. Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε την καθημερινή μας ζωή σε μάθημα πολυπλοκότητας για να καταλάβουμε την ουσία. Είναι πολύ ευκολότερο να απαντήσει κανείς «ναι» ή «όχι» σε μια συγκεκριμένη πρόταση από το να κατασκευάσει μόνος του τη βέλτιστη πρόταση ανάμεσα σε εκατοντάδες δυνατότητες.
Το ίδιο συμβαίνει και με το ημερολόγιο.
Η ερώτηση:
«Πότε είσαι ελεύθερος μέσα στην εβδομάδα να τα πούμε;»
ακούγεται αθώα. Στην πραγματικότητα ζητά από τον άλλον να ανοίξει το πρόγραμμά του, να εξετάσει επτά ημέρες, μετακινήσεις, υποχρεώσεις, συναντήσεις, ώρες εργασίας και πιθανές οικογενειακές εκκρεμότητες.
Αν όμως πείτε:
«Είσαι ελεύθερος την Τετάρτη στις 7 μ.μ. για καφέ;»
η δουλειά του άλλου περιορίζεται δραματικά.
Μία συγκεκριμένη ώρα.
Ναι ή όχι.
Τέλος.
Δεν του ζητήσατε να λύσει ένα πρόβλημα χρονοπρογραμματισμού επιπέδου NASA.
Ένα ακόμη πιο ωραίο παράδειγμα είναι το πάρκινγκ.
Σε ένα μεγάλο πάρκινγκ με πολλούς παράλληλους διαδρόμους, κάθε άδεια θέση γεννά και μια νέα αμφιβολία.
«Να παρκάρω εδώ;»
«Μήπως στον επόμενο διάδρομο υπάρχει καλύτερη θέση;»
«Μήπως είναι πιο κοντά στην έξοδο;»
«Μήπως, αν συνεχίσω, δεν βρω τίποτα;»
«Γιατί δεν ήρθα με τα πόδια;»
Ο εγκέφαλος τρέχει έναν μικρό αλγόριθμο βελτιστοποίησης κάθε λίγα μέτρα.
Αντίθετα, σε ένα ελικοειδές πάρκινγκ, όπου ακολουθείτε ουσιαστικά μία συνεχόμενη διαδρομή, η απόφαση απλοποιείται. Προχωράτε, βρίσκετε μια κατάλληλη θέση, παρκάρετε.
Τέλος.Λιγότερες επιλογές σημαίνουν συχνά λιγότερη αβεβαιότητα, λιγότερη σύγκριση και λιγότερη γνωστική ταλαιπωρία.
Το ίδιο συμβαίνει ακόμη και στη στάση του λεωφορείου.
Αν μια οθόνη γράφει:
«Το λεωφορείο φτάνει σε 12 λεπτά»,
ο εγκέφαλός σας μπορεί να χαλαρώσει. Ξέρετε τι συμβαίνει. Μπορείτε να διαβάσετε κάτι, να χαζέψετε το κινητό σας, να κοιτάξετε τον κόσμο ή να σκεφτείτε το νόημα της ζωής.
Αν όμως δεν υπάρχει καμία πληροφορία, αρχίζει η γνωστή τελετουργία:
«Έρχεται;»
«Μήπως πέρασε;»
«Να περιμένω;»
«Να φύγω;»
«Αυτό εκεί πέρα είναι λεωφορείο ή φορτηγό;»
Και ξανακοιτάτε τον δρόμο.
Και ξανά.
Και ξανά.
Η πληροφορία, λοιπόν, δεν σας εξοικονομεί μόνο χρόνο. Σας επιστρέφει κάτι εξίσου σημαντικό: την προσοχή σας.
Η Υπολογιστική Ευγένεια δεν σημαίνει να αποφασίζουμε για τους άλλους. Δεν σημαίνει να περιορίζουμε αυθαίρετα τις επιλογές τους. Σημαίνει να τους δίνουμε ένα χρήσιμο πλαίσιο.
Αντί για «Τι θες να κάνουμε;», μπορούμε να πούμε:
«Εγώ σκέφτομαι Α ή Β. Εσύ τι προτιμάς;»
Αντί για «Πότε μπορείς;»:
«Σε βολεύει Τετάρτη στις 7;»
Αντί για «Εμένα δεν με νοιάζει»:
«Προτιμώ λίγο περισσότερο αυτό, αλλά είμαι ανοιχτός και στο άλλο.»
Η διαφορά φαίνεται μικρή, αλλά δεν είναι.
Το να λέμε «Δεν με νοιάζει» μερικές φορές σημαίνει στην πράξη:
«Εσύ κάνε όλη τη δουλειά της απόφασης και εγώ θα ελέγχω μία-μία τις προτάσεις σου μέχρι να πετύχεις αυτή που είχα εξαρχής στο μυαλό μου.»
Εξαιρετικά οικονομικό.Για εμάς.
Όχι τόσο για τον άλλον.
Ίσως λοιπόν η πραγματική ευγένεια να μην είναι πάντοτε να αφήνουμε τα πάντα ανοιχτά. Ίσως να είναι να περιορίζουμε λίγο τον χώρο αναζήτησης, να δηλώνουμε τις προτιμήσεις μας και να κάνουμε τις αποφάσεις των άλλων λίγο ευκολότερες.
Την επόμενη φορά λοιπόν που κάποιος σας ρωτήσει:
«Πού θέλεις να πάμε;»
μην απαντήσετε αμέσως:
«Όπου θες εσύ.»
Πείτε:
«Εγώ λέω Α ή Β. Εσύ τι προτιμάς;»
Ο εγκέφαλος του άλλου πιθανότατα θα σας ευγνωμονεί.
Η σχέση σας ίσως επίσης.
Και, το σημαντικότερο, θα του έχετε γλιτώσει μερικούς πολύτιμους…κύκλους CPU.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου