Cardano: εξισώσεις, ζάρια και μια ζωή σαν μυθιστόρημα

 #Σανσημερα #ΜαθηΜαγικοΗμερολογιο  Σαν σήμερα, 24 Σεπτεμβρίου 1501, γεννιέται ο Τζερόλαμο Καρντάνο — ο μαθηματικός που έπαιζε στα ζάρια με την τύχη και άλλαξε την Άλγεβρα.

Αν κάποιος ήθελε να γράψει μυθιστόρημα με ήρωα έναν μαθηματικό της Αναγέννησης, δύσκολα θα επινοούσε μια ζωή πιο παράξενη από εκείνη του Girolamo Cardano.

Γιατρός, μαθηματικός, αστρολόγος, φιλόσοφος, εφευρέτης, παθιασμένος χαρτοπαίκτης — και μία από τις πιο εκκεντρικές μορφές στην ιστορία των μαθηματικών.

Γεννήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 1501 στην Παβία και το όνομά του συνδέθηκε για πάντα με ένα από τα μεγάλα κατορθώματα της Αναγέννησης: την επίλυση των εξισώσεων τρίτου και τέταρτου βαθμού.

Το 1545 δημοσίευσε το περίφημο Ars Magna — «Η Μεγάλη Τέχνη». Εκεί παρουσιάζονται συστηματικά μέθοδοι για την επίλυση κυβικών και εξισώσεων τέταρτου βαθμού. Η ιστορία βέβαια δεν ήταν τόσο απλή: πίσω από τους τύπους κρύβονταν διαμάχες, μυστικά και μια περίφημη σύγκρουση με τον μαθηματικό Tartaglia σχετικά με την πατρότητα της μεθόδου επίλυσης της κυβικής εξίσωσης.

Και κάπου μέσα στους υπολογισμούς του ο Cardano βρέθηκε μπροστά σε αριθμούς που τότε έμοιαζαν αδιανόητοι: τις τετραγωνικές ρίζες αρνητικών αριθμών. Δεν είχε ακόμη δημιουργηθεί η σύγχρονη θεωρία των μιγαδικών αριθμών, αλλά είχε ανοίξει μια πόρτα που αργότερα θα οδηγούσε σε έναν ολόκληρο νέο μαθηματικό κόσμο.

Κι όμως, η συμβολή του δεν σταματά στην Άλγεβρα.

Ο Cardano αγαπούσε τα τυχερά παιχνίδια. Και επειδή, όπως φαίνεται, δεν του άρεσε να αφήνει τα πάντα στην τύχη, άρχισε να αναλύει μαθηματικά τα παιχνίδια με ζάρια.

Στο έργο του Liber de Ludo Aleae — «Βιβλίο για τα παιχνίδια της τύχης» προσπάθησε να υπολογίσει τις πιθανότητες διαφορετικών αποτελεσμάτων. Χωρίς να το γνωρίζει, έβαζε έτσι μερικά από τα πρώτα θεμέλια της Θεωρίας Πιθανοτήτων.

Με άλλα λόγια:

ένας παίκτης που ήθελε να καταλάβει καλύτερα τα ζάρια βοήθησε να γεννηθεί ένας ολόκληρος κλάδος των Μαθηματικών.

Η προσωπική του ζωή, αντίθετα, ήταν γεμάτη τραγωδίες, αντιπαραθέσεις και ανατροπές. Ο ίδιος φρόντισε να τις καταγράψει με εκπληκτική ειλικρίνεια στην αυτοβιογραφία του De propria vita — «Το βιβλίο της ζωής μου».

Υπάρχει μάλιστα ένας παλιός θρύλος σύμφωνα με τον οποίο είχε προβλέψει αστρολογικά την ημερομηνία του θανάτου του και, όταν αυτή πλησίασε, φρόντισε ο ίδιος να επαληθευτεί η πρόβλεψη. Η ιστορία είναι γοητευτική, αλλά δεν θεωρείται ιστορικά βέβαιη.

Ο Cardano πέθανε στη Ρώμη στις 21 Σεπτεμβρίου 1576, τρεις ημέρες πριν από τα 75α γενέθλιά του.

Άφησε πίσω του δεκάδες έργα και μια ζωή που μοιάζει περισσότερο με μυθιστόρημα παρά με βιογραφία μαθηματικού.

Και ίσως γι’ αυτό τον θυμόμαστε ακόμη:

ο άνθρωπος που προσπάθησε να βάλει σε τύπους τις εξισώσεις, την τύχη — και ίσως ακόμη και το ίδιο του το πεπρωμένο.