Ο Βιεννέζος φυσικός Wolfgang Ernst Pauli (*) ήταν διάσημος –και συχνά φόβητρο– για τις καυστικές του κρίσεις. Ο τρόπος του ήταν τόσο ωμός και ευθύς ώστε απέκτησε το παρατσούκλι «Η Οργή του Θεού».
Οι θρυλικές του επιθέσεις δεν έκαναν καμία διάκριση ως προς το κύρος ή την ηλικία: μπορούσε να μεταχειριστεί με την ίδια αυστηρότητα τον Niels Bohr, τον Werner Heisenberg ή τον Albert Einstein όσο και έναν φοιτητή. Ωστόσο, ο Pauli δεν είχε πρόθεση να προσβάλει. Όπως παρατηρούσε ο διάσημος Αμερικανός φυσικός Victor Weisskopf:
«Ο Pauli διέθετε μια σχεδόν παιδική ειλικρίνεια και εξέφραζε πάντοτε τις σκέψεις του με τον πιο άμεσο τρόπο». Αυτό ίσχυε ακόμη και όταν μιλούσε για τον εαυτό του.
Με στιβαρή σωματική διάπλαση και έντονα, προτεταμένα μάτια, προικισμένος με οξύ σαρκασμό και γρήγορη ευφυΐα, ο Pauli γινόταν συχνά ξεκαρδιστικός μέσα από τις αιχμηρές του παρατηρήσεις και τις αστραπιαίες προκλήσεις του. Μόνο εκείνος θα μπορούσε να πει για κάποιον ότι είναι «τόσο νέος και ήδη τόσο άγνωστος». Κάποτε επέπληξε έναν συνάδελφό του λέγοντας:
«Δεν με ενοχλεί αν σκέφτεσαι αργά· με ενοχλεί όμως όταν δημοσιεύεις πιο γρήγορα απ’ όσο σκέφτεσαι».
Σε άλλη περίσταση, για μια εργασία που μόλις είχε διαβάσει, σχολίασε:
«Δεν είναι σωστή, αλλά ούτε αξίζει να τη χαρακτηρίσει κανείς λανθασμένη».
Την πρώτη φορά που παρακολούθησε διάλεξη του Einstein –ενώ ήταν ακόμη φοιτητής–, όταν ο Γερμανός φυσικός άφησε την κιμωλία και γύρισε προς το νεανικό ακροατήριο, ο Pauli φώναξε από το πίσω μέρος της κατάμεστης αίθουσας, με πομπώδη τόνο:
«Ξέρετε, αυτά που είπε ο κύριος Einstein δεν είναι και τόσο ανόητα!».
Τον Ιούνιο του 1922, ο Bohr επισκέφθηκε το Γκέτινγκεν για να δώσει επτά διαλέξεις σχετικά με τη νεοδιαμορφούμενη τότε θεωρία της κβαντομηχανικής – ένα γεγονός που αργότερα ονομάστηκε «Bohr Festspiele» (Φεστιβάλ Bohr). Εκεί ο Pauli και ο Ολλανδοαυστριακός φυσικός Paul Ehrenfest συναντήθηκαν για πρώτη φορά. Ο Ehrenfest και η σύζυγός του είχαν πρόσφατα δημοσιεύσει ένα εξαιρετικά πρωτότυπο, βαθύ αλλά και αμφιλεγόμενο άρθρο για τη στατιστική μηχανική στην «Enzyklopädie der Mathematischen Wissenschaften», ενώ ο Pauli είχε γράψει για την ίδια εγκυκλοπαίδεια μια πραγματεία 237 σελίδων (με 394 υποσημειώσεις) για τη θεωρία της σχετικότητας. Το έργο αυτό απέσπασε τον ενθουσιώδη έπαινο του Einstein, ο οποίος εντυπωσιάστηκε από το «ώριμο και μεγαλοπρεπώς σχεδιασμένο έργο» ενός νεαρού μόλις δεκαεννέα ετών.
Ο Ehrenfest στεκόταν σε μικρή απόσταση από τον Pauli. Κοιτάζοντάς τον ειρωνικά, του είπε:
«Κύριε Pauli, μου αρέσει περισσότερο το άρθρο σας απ’ όσο μου αρέσετε εσείς!».
Ο Pauli,ατάραχος, απάντησε:
«Είναι αστείο, γιατί για μένα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο!».
(Paul Halpern – A Quantum of Insults)
(*)Ο Wolfgang Ernst Pauli (1900–1958) υπήρξε ένας από τους πιο ιδιοφυείς και επιδραστικούς φυσικούς του 20ού αιώνα, γνωστός τόσο για τη βαθιά συμβολή του στην κβαντική φυσική όσο και για το καυστικό του χιούμορ. Γεννήθηκε στη Βιέννη και από πολύ νεαρή ηλικία εντυπωσίασε την επιστημονική κοινότητα: μόλις δεκαεννέα ετών έγραψε μια μνημειώδη πραγματεία για τη θεωρία της σχετικότητας που απέσπασε τον θαυμασμό του Albert Einstein.
Η σημαντικότερη επιστημονική του συμβολή είναι η Αρχή Απαγόρευσης του Pauli, θεμελιώδης νόμος της κβαντομηχανικής που εξηγεί γιατί τα ηλεκτρόνια οργανώνονται σε στοιβάδες μέσα στα άτομα και, κατ’ επέκταση, γιατί υπάρχει η δομή της ύλης όπως τη γνωρίζουμε. Για το έργο του τιμήθηκε το 1945 με το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής.
Παράλληλα, ο Pauli έμεινε θρυλικός για τον αιχμηρό του λόγο και την αφοπλιστική ειλικρίνεια, που συχνά τρόμαζε αλλά και διασκέδαζε τους συναδέλφους του, όπως τον Niels Bohr και τον Werner Heisenberg. Πίσω από τον σαρκασμό του, όμως, κρυβόταν μια βαθιά αφοσίωση στην αλήθεια της επιστήμης και μια εξαιρετική διανοητική οξύτητα που σημάδεψε ολόκληρη την εποχή της γέννησης της σύγχρονης φυσικής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου