Σαν σήμερα, το 1922, γεννήθηκε ο Μάικλ Τζορτζ Φράνσις Βέντρις.
Ο Μάικλ Τζορτζ Φράνσις Βέντρις γεννήθηκε στις 12 Ιουλίου 1922 στην Αγγλία. Πατέρας του ήταν αξιωματικός του Ινδικού Στρατού και μητέρα του η κόρη ενός εύπορου Πολωνού γαιοκτήμονα. Μεγάλωσε σε πολυγλωσσικό περιβάλλον και φοίτησε αρχικά σε σχολεία της ηπειρωτικής Ευρώπης και αργότερα στο Stowe School της Αγγλίας. Από πολύ μικρή ηλικία έδειξε ασυνήθιστη κλίση στις γλώσσες και ιδιαίτερη έλξη προς τις αρχαίες γραφές. Είναι χαρακτηριστικό ότι, μόλις επτά ετών, αγόρασε ένα βιβλίο για τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά γραμμένο στα γερμανικά.
Η στιγμή που καθόρισε τη ζωή του ήρθε το 1936, όταν επισκέφθηκε με το σχολείο του την έκθεση για τα πενήντα χρόνια της Βρετανικής Σχολής Αθηνών. Εκεί ο Σερ Άρθουρ Έβανς, ο ανασκαφέας της Κνωσού, παρουσίαζε τις μυστηριώδεις πήλινες πινακίδες της Γραμμικής Β΄, μιας γραφής που παρέμενε αδιάβαστη από την ανακάλυψή της το 1900. Ο νεαρός Βέντρις ρώτησε με αφοπλιστική απλότητα: «Είπατε ότι οι πινακίδες δεν έχουν ακόμη αποκρυπτογραφηθεί, κύριε;» Από εκείνη την ημέρα αφιέρωσε τη ζωή του στην επίλυση αυτού που οι ειδικοί αποκαλούσαν «Μινωικό πρόβλημα».
Ο Βέντρις άρχισε να αλληλογραφεί με τον Έβανς, ο οποίος ενθάρρυνε το ενδιαφέρον του. Το 1940, σε ηλικία μόλις δεκαοκτώ ετών, δημοσίευσε το πρώτο του επιστημονικό άρθρο στο American Journal of Archaeology, υποστηρίζοντας τότε –λανθασμένα, όπως αποδείχθηκε αργότερα– ότι η γλώσσα της Γραμμικής Β΄ ίσως συγγένευε με την ετρουσκική. Την ίδια χρονιά ξεκίνησε σπουδές Αρχιτεκτονικής στην Architectural Association School του Λονδίνου.
Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος διέκοψε προσωρινά τις σπουδές του. Το 1942 παντρεύτηκε τη συμφοιτήτριά του Λόις («Μπέτι») Νοξ-Νίβεν και κατατάχθηκε στη Βασιλική Πολεμική Αεροπορία (RAF), όπου υπηρέτησε ως πλοηγός, αφού προηγουμένως εκπαιδεύτηκε στον Καναδά. Οι εξαιρετικές γλωσσικές του γνώσεις –μιλούσε, μεταξύ άλλων, γερμανικά και ρωσικά– τον οδήγησαν μετά τον πόλεμο σε αποστολή στη Γερμανία, όπου συνέβαλε στη συνεργασία με τις σοβιετικές δυνάμεις κατοχής. Παρ' όλα αυτά, δεν εγκατέλειψε ποτέ την έρευνά του για τη Γραμμική Β΄.
Μετά τον θάνατο του Άρθουρ Έβανς συνέχισε την αλληλογραφία του με τον Σερ Τζον Μάιρες, ο οποίος είχε αναλάβει την έκδοση των πινακίδων της Κνωσού στο έργο Scripta Minoa II. Όταν αποστρατεύθηκε, το 1946, επισκέφθηκε αμέσως τον Μάιρες στην Οξφόρδη. Αν και του προτάθηκε να συμμετάσχει στην έκδοση των πινακίδων, αρνήθηκε λόγω των επαγγελματικών του υποχρεώσεων ως αρχιτέκτονας. Το ίδιο συνέβη και το 1948, όταν κλήθηκε εκ νέου να συνεργαστεί μαζί με την Αμερικανίδα ερευνήτρια Άλις Κόμπερ. Διαφωνούσε κυρίως με τον τρόπο ταξινόμησης των πινακίδων και υποστήριζε ότι έπρεπε να υιοθετηθεί το νεότερο σύστημα του Αμερικανού μελετητή Έμετ Λ. Μπένετ, ο οποίος δημοσίευε τις πινακίδες της Πύλου. Η άποψή του αποδείχθηκε ορθή και αργότερα αποτέλεσε τη βάση του συστήματος μεταγραφής που διαμόρφωσαν ο ίδιος, ο Μπένετ και ο Τζον Τσάντγουικ.
Το 1950 απέστειλε ερωτηματολόγιο στους σημαντικότερους μελετητές της Γραμμικής Β΄ σε όλο τον κόσμο, συγκεντρώνοντας τις απόψεις τους σε μια έκθεση με τίτλο Mid-Century Report , την οποία θεωρούσε την τελευταία του συμβολή στο ζήτημα. Ωστόσο, η έρευνα δεν τον εγκατέλειψε ποτέ. Μέσα από μια σειρά σημειώσεων εργασίας (Work Notes), που κυκλοφορούσαν μεταξύ ειδικών, κατέγραφε κάθε νέο βήμα της προσπάθειάς του.
Στις αρχές του 1952 είχε ήδη προχωρήσει αποφασιστικά στην αποκρυπτογράφηση. Αν και μέχρι τότε πίστευε ακόμη ότι η γλώσσα των πινακίδων δεν ήταν ελληνική, τα ίδια τα δεδομένα τον οδήγησαν σε ένα εντελώς διαφορετικό συμπέρασμα: η Γραμμική Β΄ απέδιδε την ελληνική γλώσσα στην αρχαιότερη γνωστή μορφή της, τη μυκηναϊκή ελληνική, η οποία χρονολογείται περίπου από το 1400 έως το 1200 π.Χ., δηλαδή στην εποχή που τοποθετούνται τα γεγονότα των ομηρικών επών.
Την 1η Ιουλίου 1952, σε ραδιοφωνική εκπομπή του BBC Third Programme, ανακοίνωσε δημόσια την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β΄. Η είδηση προκάλεσε αίσθηση στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Ανάμεσα στους ακροατές ήταν ο νεαρός κλασικός φιλόλογος Τζον Τσάντγουικ, ο οποίος επικοινώνησε αμέσως μαζί του. Όταν προσφέρθηκε να βοηθήσει, ο Βέντρις απάντησε χαρακτηριστικά ότι χρειαζόταν ακριβώς έναν «απλό φιλόλογο» για να τον κρατά στον σωστό δρόμο. Η συνεργασία τους υπήρξε υποδειγματική και οδήγησε στη δημοσίευση της μελέτης Evidence for Greek Dialect in the Mycenaean Archives (1953) και, λίγο αργότερα, του κλασικού πλέον έργου Documents in Mycenaean Greek (1956), που εξακολουθεί να αποτελεί θεμελιώδες σημείο αναφοράς για τη μελέτη του μυκηναϊκού κόσμου.
Παρά τη διεθνή αναγνώριση, ο Βέντρις δεν εγκατέλειψε ποτέ την αρχιτεκτονική. Σχεδίασε την οικογενειακή του κατοικία στο Highgate, εργάστηκε ως ερευνητής στην ταξινόμηση αρχιτεκτονικών δεδομένων και συμμετείχε ως αρχαιολογικός σχεδιαστής στις βρετανικές ανασκαφές του Εμπορειού της Χίου (1954–1955), υπό τη διεύθυνση του Τζον Μπόρντμαν.
Η ζωή του, όμως, έμελλε να διακοπεί τραγικά. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1956, λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την έκδοση του Documents in Mycenaean Greek, σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα, σε ηλικία μόλις 34 ετών.
Μετά τον θάνατό του τιμήθηκε με το παράσημο OBE (Officer of the Order of the British Empire). Το 1957 θεσπίστηκε προς τιμήν του το Βραβείο Michael Ventris, το οποίο απονέμεται σε νέους ερευνητές της Γραμμικής Β΄ και σε νέους αρχιτέκτονες και εξακολουθεί να απονέμεται μέχρι σήμερα.
Η πήλινη πινακίδα Pylos 641, που βρέθηκε στην Πύλο και μελετήθηκε από τον Μάικλ Βέντρις, υπήρξε μία από τις σημαντικές πινακίδες που συνέβαλαν στην επιτυχή αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β΄. Σήμερα εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου