Σαν σήμερα, στις 10 Αυγούστου 2021 έφυγε από τη ζωή ο Μακί Κάτζι (Maki Kaji), ο άνθρωπος που συνέβαλε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στη μεταμόρφωση ενός σχετικά άγνωστου αριθμητικού γρίφου σε παγκόσμιο φαινόμενο. Για τον λόγο αυτόν, συχνά αποκαλείται «,ο πατέρας του Sudoku».
Γεννημένος το 1951 στην Ιαπωνία, ο Κάτζι δεν ήταν μαθηματικός ούτε ακαδημαϊκός. Ήταν επιχειρηματίας με πάθος για τους γρίφους και τα παιχνίδια λογικής. Το 1980, μαζί με δύο παιδικούς φίλους του, άρχισε να εκδίδει το περιοδικό γρίφων Nikoli, το οποίο σύντομα απέκτησε φανατικό κοινό στην Ιαπωνία. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1983, ίδρυσε την εταιρεία Nikoli, η οποία εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους δημιουργούς και εκδότες λογικών γρίφων στον κόσμο.
Maki Kaji (鍜治 真起, Kaji Maki; 8 October 1951 – 10 August 2021)
Το 1984 ο Κάτζι ανακάλυψε έναν αμερικανικό γρίφο με την ονομασία Number Place. Ο γρίφος είχε δημιουργηθεί από τον Αμερικανό αρχιτέκτονα Χάουαρντ Σ. Γκαρνς και είχε δημοσιευθεί για πρώτη φορά το 1979 στο περιοδικό Dell Pencil Puzzles and Word Games. Ο Κάτζι διέκρινε αμέσως τη γοητεία και τις δυνατότητές του. Άρχισε να τον δημοσιεύει στο περιοδικό του και του έδωσε ένα νέο όνομα, πολύ πιο σύντομο και εύηχο: **Sudoku**.
Η λέξη προέρχεται από τη φράση sūji wa dokushin ni kagiru, που σημαίνει περίπου «οι αριθμοί πρέπει να παραμένουν μόνοι». Πρόκειται για μια εύστοχη περιγραφή του βασικού κανόνα του παιχνιδιού: κάθε αριθμός από το 1 έως το 9 πρέπει να εμφανίζεται μία και μόνο μία φορά σε κάθε γραμμή, σε κάθε στήλη και σε κάθε ένα από τα εννέα τετράγωνα 3×3 του πίνακα.
Η απλότητα των κανόνων κρύβει μια εντυπωσιακή πνευματική πρόκληση. Ένα Sudoku δεν απαιτεί αριθμητικούς υπολογισμούς ούτε προχωρημένα μαθηματικά. Απαιτεί λογική, παρατηρητικότητα, υπομονή και την ικανότητα να εντοπίζει κανείς μοτίβα και περιορισμούς. Ίσως γι’ αυτό κατόρθωσε να κατακτήσει εκατομμύρια ανθρώπους σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ανεξάρτητα από ηλικία, γλώσσα ή μορφωτικό επίπεδο.
Ωστόσο, οι μαθηματικές ρίζες του Sudoku είναι πολύ βαθύτερες απ’ όσο φαντάζονται οι περισσότεροι. Πίσω από τον δημοφιλή αυτό γρίφο κρύβεται μια ιδέα που εμφανίστηκε σχεδόν δύο αιώνες νωρίτερα, χάρη στον μεγάλο Ελβετό μαθηματικό Leonhard Euler.
Τον 18ο αιώνα, ο Euler μελέτησε μια μαθηματική δομή που ονόμασε Λατινικό τετράγωνο (Latin Square). Σε ένα λατινικό τετράγωνο κάθε σύμβολο εμφανίζεται ακριβώς μία φορά σε κάθε γραμμή και σε κάθε στήλη. Η ιδέα αυτή αποτελεί τον πυρήνα του Sudoku. Αν αφαιρέσουμε τον επιπλέον περιορισμό των υποτετραγώνων 3×3, τότε ένα Sudoku δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα ειδικό λατινικό τετράγωνο τάξης 9.
Με άλλα λόγια, όταν σήμερα λύνουμε ένα Sudoku στην εφημερίδα ή στο κινητό μας, ακολουθούμε ασυνείδητα μια μαθηματική παράδοση που ξεκινά από τα λατινικά τετράγωνα του Euler τον 18ο αιώνα, περνά από τον Howard Garns τον 20ό αιώνα και καταλήγει στον Μακί Κάτζι, τον άνθρωπο που έδωσε στον γρίφο το όνομά του και τον έκανε παγκόσμια αγαπητό. Έτσι, πίσω από κάθε συμπληρωμένο πλέγμα 9×9 κρύβεται μια όμορφη συνάντηση ανάμεσα στη μαθηματική θεωρία και την ανθρώπινη ψυχαγωγία.
Μπορείτε να δοκιμάσετε τισ δυνάμει σας στο sudoku στο λινκ https://www.websudoku.com/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου